Αδίδακτο Κείμενο
Λυσίας , " Κατά Αγοράτου", 93-95
Εισαγωγή:
Ο Λυσίας είναι ένας από τους σημαντικότερους ρήτορες και λογογράφους της αρχαιότητας. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα από τον λόγο του Λυσία «Κατὰ Ἀγοράτου», ο Λυσίας προτρέπει τους βουλευτές να καταδικάσουν τον Αγόρατο ως υπεύθυνο για τον θάνατο των δημοκρατικών στρατηγών, εφόσον με βάση τις δικές του κατηγορίες περί συνωμοσίας εναντίον τους, οι Τριάκοντα τους καταδίκασαν σε θάνατο.
Κείμενο:
Ἐνθυμεῖσθε δ᾿, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὅπως μὴ πάντων ἔργον σχετλιώτατον ἐργάσησθε. Εἰ γὰρ ἀποψηφιεῖσθε Ἀγοράτου τουτουί, οὐ μόνον τοῦτο διαπράττεσθε, ἀλλὰ καὶ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν, οὓς ὁμολογεῖτε ὑμῖν εὔνους εἶναι, ἅμα τῇ αὐτῇ ψήφῳ ταύτῃ θάνατον καταψηφίζεσθε· ἀπολύοντες γὰρ τὸν αἴτιον ὄντα ἐκείνοις τοῦ θανάτου οὐδὲν ἄλλο γιγνώσκετε ἢ ἐκείνους δικαίως ὑπὸ τούτου τεθνηκέναι. Καὶ οὕτως ἂν δεινότατα πάντων πάθοιεν, εἰ οἷς ἐπέσκηπτον ἐκεῖνοι ὡς φίλοις οὖσι τιμωρεῖν ὑπὲρ αὑτῶν, οὗτοι ὁμόψηφοι κατ᾿ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν τοῖς τριάκοντα γενήσονται. Μηδαμῶς, ὦ ἄνδρες δικασταί, πρὸς θεῶν Ὀλυμπίων, μήτε τέχνῃ μήτε μηχανῇ μηδεμιᾷ θάνατον ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν καταψηφίσησθε, οἳ πολλὰ κἀγαθὰ ὑμᾶς ποιήσαντες δι᾿ αὐτὰ ταῦτα ὑπὸ τῶν τριάκοντα καὶ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπέθανον.
Απόδοση στα νέα ελληνικά:
Σκεφθείτε όμως, άνδρες Αθηναίοι, πώς να μη διαπράξετε την αθλιότερη πράξη από όλες. Γιατί, αν αθωώσετε αυτόν εδώ τον Αγόρατο, δεν κάνετε μόνο αυτό, αλλά και εκείνους τους άνδρες, που παραδέχεστε ότι ήταν φιλικοί σε σας, συγχρόνως με την ίδια αυτή ψήφο, τούς καταδικάζετε σε θάνατο. Γιατί, αθωώνοντας αυτόν που είναι υπαίτιος για τον θάνατο εκείνων, δεν αποφασίζετε τίποτε άλλο παρά ότι εκείνοι δίκαια καταδικάστηκαν σε θάνατο από αυτόν. Και έτσι θα πάθουν τη χειρότερη ατίμωση από όλες, αν αυτοί, στους οποίους άφηναν εκείνοι την εντολή να εκδικηθούν για χάρη τους γιατί ήταν κατά τη γνώμη τους φίλοι τους, ψηφίσουν εναντίον εκείνων των ανδρών όμοια με τους τριάντα τυράννους. Σε καμιά περίπτωση, άνδρες δικαστές, στο όνομα των Ολύμπιων θεών, μήτε με τέχνασμα μήτε με καμία δικαιολογία μην καταδικάσετε σε θάνατο εκείνους τους άνδρες, οι οποίοι, αν και έκαναν πολλές και μεγάλες ευεργεσίες σε σας, γι' αυτές τις ίδιες θανατώθηκαν από τους τριάντα τυράννους και από αυτόν εδώ τον Αγόρατο.
Λεξιλόγιο:
•ἐνθυμοῦμαί τι = σκέφτομαι, εξετάζω, βάζω κάτι στο μυαλό μου.
•ἐνθυμοῦμαί τινος = σκέφτομαι, έχω κάτι διαρκώς στη μνήμη μου.
•ἐνθυμοῦμαι περί τινος = φροντίζω για κάτι.
•ἐνθυμοῦμαι + εξαρτημένη πρόταση (ὅτι, ὡς, εἰ, μὴ) = σκέφτομαι - παρατηρώ ότι, προσέχω μη.
•ἐνθυμοῦμαι + κατηγορηματική μετοχή = συλλογίζομαι ότι.
•ἐνθυμοῦμαι + ειδικό απαρέμφατο = σκέφτομαι ότι.
•ἐνθυμοῦμαι (απόλυτα) = θυμώνω, παίρνω κάτι κατάκαρδα.
•σχέτλιος, -α, -ον = άθλιος, ελεεινός.
•ἐργάζομαι (αμτβ.) = μοχθώ, κοπιάζω.
•ἐργάζομαί τι = κάνω κάτι.
•ἐργάζομαι κατά τινα, περί τινα, ἔν τινι, εἴς τι, ἐπί τι, πρός τι = κάνω κάτι για / σε.
•ἐργάζομαί τινά τι = κάνω κάτι (κακό, σπανίως καλό) σε κάποιον.
•ἀποψηφίζομαί τινος = αθωώνω κάποιον με ψήφο.
•ἀποψηφίζομαί τινα = καταδικάζω την εκλογή κάποιου.
•ἀποψηφίζομαί τι = απορρίπτω κάτι δια ψήφου.
•ὁμολογέω –ῶ τινι = συμφωνώ με κάποιον.
•ὁμολογῶ τι = παραδέχομαι κάτι.
•ὁμολογῶ τινί τι = συμφωνώ με κάποιον κάτι.
•ὁμολογῶ + ειδικό απαρέμφατο = παραδέχομαι ότι.
•ὁμολογῶ + απαρέμφατο μέλλοντα = υπόσχομαι ότι ή να.
•ὁμολογῶ + απαρέμφατο αορίστου = υπόσχομαι να.
•ὁμολογῶ ἐπί τινι = συνεννοούμαι με κάποιον υπό όρους.
•ὁμολογῶ + κατηγορηματική μετοχή = παραδέχομαι ότι.
•ὁμολογῶ + ειδική πρόταση = παραδέχομαι ότι.
•ὁμολογεῖται (απροσώπως) = θεωρείται αληθινό.
•εὔνους = ευμενής, φιλικός, ευνοϊκός.
•καταψηφίζομαί τινός τι = καταδικάζω κάποιον σε κάτι.
☆Το ρήμα «καταψηφίζομαι» είναι καταδικαστικό και συντάσσεται συνήθως ως εξής:
καταψηφίζομαί τινά τινος (αιτιατική προσώπου ως αντικείμενο + γενική πράγματος ως γενική της ποινής), αλλά μπορεί να συνταχθεί και με αντιστροφή των πτώσεων, όπως στο κείμενο, ως εξής:
καταψηφίζομαί τινός τι (γενική προσώπου ως αντικείμενο + αιτιατική πράγματος ως αιτιατική της ποινής).
•ἀπολύομαί τινα = αθωώνω κάποιον.
•γιγνώσκω ως γνωστικό: (γνωρίζω, ξέρω, καταλαβαίνω, μαθαίνω, διακρίνω, παρατηρώ, αρχίζω να εννοώ).
•γιγνώσκω τι = ξέρω, γνωρίζω.
•γιγνώσκω τινά τι (αντικείμενο – κατηγορούμενο) = μαθαίνω, διαπιστώνω.
•γιγνώσκω τινὸς = καταλαβαίνω κάτι.
•γιγνώσκω τινὸς ή τινά + κατηγορηματική = διαπιστώνω ότι κάποιος.
•γιγνώσκω + ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση = αντιλαμβάνομαι ότι / πώς.
•γιγνώσκω ως δοξαστικό: (σχηματίζω κρίση / άποψη, νομίζω)
•γιγνώσκω τι = νομίζω.
•γιγνώσκω + ειδικό απαρέμφατο = νομίζω, έχω τη γνώμη / άποψη πως.
•πάσχω + σύστοιχη αιτιατική (δεινά, ἄξια, βίαια) = υφίσταμαι / παθαίνω κάτι.
•πάσχω τι ὑπό τινος = υφίσταμαι / παθαίνω κάτι από κάποιον.
•εὖ πάσχω ὑπό τινος = ευεργετούμαι από κάποιον (ενεργητικό: εὖ δρῶ / ποιῶ τινα = ευεργετώ κάποιον).
•κακῶς πάσχω ὑπό τινος = κακοποιούμαι από κάποιον (ενεργητικό: κακῶς ποιῶ / δρῶ τινα = κακοποιώ / βλάπτω κάποιον).
•ἐπισκήπτω τινὶ = αφήνω εντολή σε κάποιον, παραγγέλνω, στηρίζω.
•ἐπισκήπτω τινὶ + τελικό απαρέμφατο = αφήνω / δίνω σε κάποιον εντολή να.
•τιμωρῶ τινα = τιμωρώ κάποιον για εκδίκηση, εκδικούμαι κάποιον,
αλλά και τιμωρῶ τινι = βοηθώ, υπερασπίζω κάποιον.
•γίγνομαι ὁμόψηφός τινι κατά τινος = ρίχνω την ίδια ψήφο / αποφασίζω το ίδιο με κάποιον εναντίον κάποιου.
•ἡ τέχνη = το τέχνασμα.
•ἡ μηχανὴ = ο δόλος, η (ψεύτικη) δικαιολογία.
•καταψηφίζομαι θάνατόν τινος = αποφασίζω τον θάνατο κάποιου, καταδικάζω κάποιον σε θάνατο.
•ποιῶ καλὰ κἀγαθὰ = διαπράττω / κάνω πολλές και καλές ευεργεσίες.
Ιστορία Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας:
"Oι Aττικοί ρήτορες"
▪︎Aπό τους πολλούς ρήτορες που διακρίθηκαν στην Aθήνα, από τα μέσα του 5ου έως και το τέλος του 4ου αι. π.X., οι Aλεξανδρινοί φιλόλογοι ξεχώρισαν δέκα, ως υπόδειγμα αττικής ρητορείας, και τους κατέταξαν σε έναν κατάλογο που λέγεται «Kανόνας των δέκα Αττικών ρητόρων». Tον κανόνα αυτόν διέσωσε ο Kαικίλιος από τη Σικελία, ο οποίος έζησε κατά το πρώτο μισό του 1ου αι. μ.X. Σύμφωνα με τον κανόνα και την τάξη του, οι ρήτορες αυτοί ήταν: Aντιφών, Aνδοκίδης, Λυσίας, Iσαίος, Iσοκράτης, Yπερείδης, Λυκούργος, Aισχίνης, Δημοσθένης, Δείναρχος.
Eκτός από δύο, (Ισαίος και Δείναρχος), ήταν όλοι Aθηναίοι. Kαλλιεργούνται και τα τρία είδη ρητορείας: η δικανική, που οδηγείται στην τελειότητα με το Λυσία, η επιδεικτική, με κορυφαίο τον Iσοκράτη, και η πολιτική (συμβουλευτική), με τους λαμπρούς ρήτορες Δημοσθένη, Aισχίνη, Yπερείδη και Λυκούργο, που κυριαρχούν από το 360 π.X. έως το 323 π.X., έτος θανάτου του M. Aλεξάνδρου.
▪︎O Λυσίας (ίσως 444-380/375 π.X.), γιος του Kέφαλου, πλούσιου μετοίκου από τις Συρακούσες, θεωρείται ο πιο προικισμένος από τους ρήτορες. Στην εποχή των Tριάκοντα τυράννων θανατώθηκε ο αδελφός του Πολέμαρχος, δημεύτηκε η περιουσία της οικογένειας και, για να επιβιώσει, ο Λυσίας εργάστηκε ως λογογράφος. Έγραψε 233 λόγους, από τους οποίους σώθηκαν 35. Όλοι είναι δικανικοί, εκτός από έναν επιδεικτικό (Ὀλυμπιακός) και τον Eπιτάφιο. O σπουδαιότερος από τους λόγους του είναι ο Kατὰ Ἐρατοσθένους, που εκφωνήθηκε από τον ίδιο το Λυσία στο δικαστήριο (403 π.X.), για να τιμωρηθεί ο τύραννος Eρατοσθένης ως υπεύθυνος για το φόνο του Πολέμαρχου. Tα τελευταία λόγια είναι ονομαστά: «Έχετε ακούσει, έχετε δει, έχετε υποφέρει, κατέχετε τα γεγονότα. Δικάστε» («ἀκηκόατε, ἑοράκατε, πεπόνθατε, ἔχετε· δικάζετε»). Eίναι άγνωστη η ετυμηγορία των ενόρκων.
O Ὑπὲρ ἀδυνάτου έχει θέμα την απόκρουση των κατηγοριών εναντίον πτωχού και ανάπηρου γέροντα, που κατηγορήθηκε ότι αδίκως παίρνει χρηματικό βοήθημα από την πόλη. O Ὑπὲρ Mαντιθέου αναφέρεται στην κατηγορία της έμμεσης στήριξης που παρείχε ο Mαντίθεος στους Tριάκοντα τυράννους, αφού υπηρέτησε στο ιππικό, που διέκειτο φιλικά προς αυτούς. Θεωρείται από τους καλύτερους λόγους του Λυσία.
Πολύ γνωστοί επίσης λόγοι του Λυσία είναι ο Ἐπιτάφιος, για τους νεκρούς του Kορινθιακού πολέμου (392 π.X.), ο Kατὰ σιτοπωλῶν ( = αισχροκέρδεια εμπόρων σιταριού), ο Kατὰ Ἀγοράτου (κατηγορία για θάνατο στρατηγού), ο Kατὰ Φίλωνος (ως ακατατάλληλου υποψήφιου άρχοντα), ο Ὑπὲρ τῶν Ἀριστοφάνους χρημάτων (σχετικά με δήμευση περιουσίας), ο Kατὰ Ἐργοκλέους (για κακοδιοίκηση) κ.ά.
O Λυσίας είναι ο πιο αξιόλογος ρήτορας μετά το Δημοσθένη. Xρησιμοποιεί την αττική διάλεκτο. Tο λεξιλόγιό του χαρακτηρίζεται από ακρίβεια, δεν περιέχει υπερβολές και μεταφορικές έννοιες. Oι λόγοι του αναφέρονται σε πολλά θέματα και αποκαλύπτουν τις αντιλήψεις, τις αντιθέσεις και τα προβλήματα της καθημερινής ζωής, αλλά αποτελούν και σπουδαίες μαρτυρίες για την πολιτικοκοινωνική και οικονομική ζωή της Aθήνας στην εποχή του (όλοι οι λόγοι του αναφέρονται στη μετά το 404 π.X. περίοδο). Γνωρίσματα της τέχνης του Λυσία είναι η τεχνική αρτιότητα, η ηθοποιία, η συντομία, η σαφήνεια, η πειστικότητα, η περιεκτικότητα.
Σχετικά Online Μαθήματα:
169, 171, 173, 174, 175, 176, 186, 188
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου