Αδίδακτο - Αρχαία Ελληνικά
Ἰσοκράτους, "Εὐαγόρας",Παρ. 65 - 66
▪︎Εισαγωγή:
Ο Εὐαγόρας του Ισοκράτη συνιστά για τα δεδομένα της εποχής του πρωτοποριακό έργο, τόσο γιατί, ως εγκώμιο, γράφεται σε πεζό λόγο - και όχι σε έμμετρο -, όσο και γιατί, πέραν της ρητορικής του κομψότητας, αποκαλύπτει την προσπάθεια του ρητοροδιδασκάλου να γυμνάσει τους μαθητές του στο αγώνισμα της φιλοσοφίας της ιστορίας και να τους μεταλαμπαδεύσει το όραμα της Πανελλήνιας Ιδέας. Από τη σχολή του Ισοκράτη, όπως αναφέρει ο Κικέρωνας (De Oratore II, 22, §94), αποφοίτησαν ήρωες του λόγου και των όπλων. Ως βασιλιάς της Σαλαμίνας της Κύπρου ο Ευαγόρας κυβέρνησε αδιάλειπτα από το 391 ως το 374 π.Χ. Παραλήπτης του μεταθανάτιου εγκωμίου είναι ο γιος του Νικοκλής.
Στο απόσπασμα εξαίρεται η φρόνηση και η ανδρεία του Ευαγόρα, χαρακτηριστικά ιδιοσυγκρασίας συγκρίσιμα με κείνα των ηρώων του Τρωικού πολέμου.
▪︎Το κείμενο:
Ἰσοκράτους, "Εὐαγόρας", 65-66
Καίτοι πῶς ἄν τις τὴν ἀνδρίαν ἢ τὴν φρόνησιν ἢ σύμπασαν τὴν ἀρετὴν τὴν Εὐαγόρου φανερώτερον ἐπιδείξειεν ἢ διὰ τοιούτων ἔργων καὶ κινδύνων; οὐ γὰρ μόνον φανεῖται τοὺς ἄλλους πολέμους, ἀλλὰ καὶ τὸν τῶν ἡρώων ὑπερβαλόμενος, τὸν ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων ὑμνούμενον. οἱ μὲν γὰρ μεθ’ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος Τροίαν μόνην εἷλον, ὁ δὲ μίαν πόλιν ἔχων πρὸς ἅπασαν τὴν Ἀσίαν ἐπολέμησεν· ὥστ’ εἰ τοσοῦτοι τὸ πλῆθος ἐγκωμιάζειν αὐτὸν ἠβουλήθησαν ὅσοι περ ἐκείνους, πολὺ ἂν μείζω καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν ἔλαβεν. τίνα γὰρ εὑρήσομεν τῶν τότε γενομένων, εἰ τοὺς μύθους ἀφέντες τὴν ἀλήθειαν σκοποῖμεν, τοιαῦτα διαπεπραγμένον, ἢ τίνα τοσούτων μεταβολῶν ἐν τοῖς πράγμασιν αἴτιον γεγενημένον;
▪︎Λεξιλόγιο:
●«ἀλλὰ καὶ τὸν τῶν ἡρώων ὑπερβαλόμενος»
ὑπερβάλλω = υπερτερώ, ξεπερνώ
●«οἱ μὲν γὰρ μεθ’ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος Τροίαν μόνην εἷλον»
●αἱρῶ τινα = κυριεύω, συλλαμβάνω, εκλέγω
●αἱρῶ + αιτιατική + γενική (της αιτίας) = καταδικάζω κάποιον για κάτι
●ἁλίσκομαι (παθητικό του αἱρῶ) = κυριεύομαι, συλλαμβάνομαι, καταδικάζομαι
●αἱροῦμαι = εκλέγω, προτιμώ, εκλέγομαι
●«πολὺ ἂν μείζω καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν ἔλαβεν» λαμβάνω τι = πιάνω, αποκτώ, καταλαμβάνω κάτι
●«εἰ τοὺς μύθους ἀφέντες τὴν ἀλήθειαν σκοποῖμεν»
●σκοπέω-ῶ = παρατηρώ, εξετάζω
●σκοπέω-ῶ + τελικό απαρέμφατο = σκέφτομαι να …
●σκοπέω-ῶ + ειδικό απαρέμφατο = σκέφτομαι ότι …
●σκοπέω-ῶ + πλάγια ερώτηση = εξετάζω, παρατηρώ …
▪︎Ιστορία Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας:
O Iσοκράτης (436-338 π.X.), από το δήμο της Eρχείας, υπήρξε μαθητής του Πρόδικου, του Γοργία, του Πρωταγόρα και ίσως του Σωκράτη. O πατέρας του Θεόδωρος, ιδιοκτήτης εργαστηρίων κατασκευής αυλών, υπέστη οικονομική καταστροφή εξαιτίας του Πελοποννησιακού πολέμου και ο Iσοκράτης, για να ζήσει, έγινε λογογράφος και, στη συνέχεια, άνοιξε σχολή ρητορικής στη Xίο και κατόπιν στην Aθήνα2, με διάσημους μαθητές, ρήτορες και ιστορικούς.
Oι απόψεις του για τα πολιτικά πράγματα της Eλλάδας ήταν πρωτοποριακές. Πρότεινε στον Πανηγυρικὸ του (380 π.X.) τη συνένωση όλων των Eλλήνων σε αγώνα εναντίον των Περσών με ηγέτη το βασιλιά της Mακεδονίας Φίλιππο. Tο πολιτικό του όραμα όμως δεν εκπληρώθηκε όσο ζούσε, παρά μόνο μετά το θάνατό του, στο πρόσωπο του M. Aλεξάνδρου. H μάχη στη Xαιρώνεια (338 π.X.) διέψευσε τις ελπίδες για συνένωση των Eλλήνων και ύστερα από λίγες μέρες ο ρήτορας πέθανε, από εκούσια ασιτία.
Aπό το έργο του διασώθηκαν 21 λόγοι (δικανικοί, παραινετικοί, επιδεικτικοί) και 9 επιστολές. Mε τον Kατὰ τῶν Σοφιστῶν λόγο του στρέφεται ενάντια στους σοφιστές. Παρόμοια υπόθεση έχουν η Ἑλένη [εγκώμιο της ομορφιάς της και επίκριση εριστικών = αυτοί που αγαπούν τις συζητήσεις, φιλόνικοι)] και ο Bούσιρις (επίκριση Aθηναίου σοφιστή, που υπερασπίστηκε τον Αιγύπτιο Βούσιρη)3. Στον Πανηγυρικό (σύνθεση επιδεικτικού και συμβουλευτικού λόγου) εξυμνεί το μεγαλείο της Aθήνας και καλεί τους Έλληνες να ομονοήσουν, πολεμώντας τους βαρβάρους, ενώ στον Πλαταϊκὸ παρουσιάζει στους Aθηναίους τις αδικίες που διέπραξαν οι Θηβαίοι μετά την κατάληψη των Πλαταιών.
Ένα μέρος των λόγων του αφορά πολιτικά προβλήματα μεγάλης σημασίας, όπως η αυταρχική διαμόρφωση του αθηναϊκού πολιτεύματος, η εξωτερική πολιτική της Aθήνας, η συνένωση των Eλλήνων κατά των Περσών κ.ά.
Στον Περὶ (τῆς) εἰρήνης ο ρήτορας τάσσεται υπέρ της ειρήνης μεταξύ Aθηναίων και των συμμάχων τους Xίων, Pοδίων και Bυζαντίων. O Ἀρεοπαγιτικὸς εκθειάζει το πολίτευμα4 της μετριοπαθούς δημοκρατίας του παρελθόντος, στο οποίο, κατά τον Iσοκράτη, πρέπει να επιστρέψει η Aθήνα. O Eὐαγόρας και ο Πρὸς Nικοκλέα λόγος («Kυπριακοί λόγοι») σκιαγραφούν τον ιδανικό ηγεμόνα, ενώ στο ίδιο πνεύμα κινείται και ο Πρὸς Δημόνικον, με τον οποίο συμβουλεύει, με μια σειρά ρητών, το γιο φίλου του για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ζει. Στον Περὶ ἀντιδόσεως εκθέτει λεπτομερώς τη δράση του και υπερασπίζεται τον εαυτό του στο δικαστήριο, όταν κάποιος τον προσκάλεσε σε αντίδοση = πρόταση για ανταλλαγή περιουσίας). O Φίλιππος, προτρέπει το βασιλιά της Mακεδονίας να ηγηθεί των Eλλήνων και να εκστρατεύσει εναντίον των Περσών. Tέλος, ο Παναθηναϊκὸς εγκωμιάζει την Aθήνα και τον πολιτισμό της.
O Iσοκράτης επέφερε αλλαγές στην επιδεικτική ρητορεία. Aπέφυγε τις μεταφορικές έννοιες, χρησιμοποίησε λίγες εικόνες και πολλά σχήματα λόγου και έγραψε μεγάλες περιόδους, που συχνά εκτείνονταν σε μισή σελίδα, αλλά με ομαλή διάταξη των λέξεων. Διακρίθηκε επίσης για το επιδεικτικό ύφος, τη σαφήνεια και την τελειότητα της δομής.
http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2336/Istoria-tis-Archaias-Ellinikis-Grammateias_A-B-G-Gymnasiou_html-apli/index2d_2.html
•ΟΙ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:
●εἰ τοσοῦτοι τὸ πλῆθος ἐγκωμιάζειν αὐτὸν ἠβουλήθησαν: δευτερεύουσα επιρρηματική υποθετική πρόταση. Εισάγεται με τον υποθετικό σύνδεσμο εἰ, εκφέρεται με οριστική («ἠβουλήθησαν») και σε συνδυασμό με τη δυνητική οριστική της κύριας πρότασης («ἂν ἔλαβεν») σχηματίζει υποθετικό λόγο του μη πραγματικού.
●ὅσοι περ ἐκείνους: δευτερεύουσα αναφορική παραβολική πρόταση. Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία ὅσοι, ενώ στην υποθετική πρόταση βρίσκεται η αντωνυμία «τοσοῦτοι» με την οποία σχηματίζει το λεγόμενο παραβολικό ζεύγος που φανερώνει ποσό. Εκφέρεται με την εννοούμενη οριστική ενεστώτα («ἐγκωμιάζουσι»), γιατί δηλώνει το πραγματικό στο παρόν. Λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της σύγκρισης - παρομοίωσης στο ρήμα της υποθετικής πρότασης «ἠβουλήθησαν».
●εἰ τοὺς μύθους ἀφέντες τὴν ἀλήθειαν σκοποῖμεν: δευτερεύουσα επιρρηματική υποθετική πρόταση. Εισάγεται με τον υποθετικό σύνδεσμο εἰ και εκφέρεται με ευκτική («σκοποῖμεν»). Απόδοσή της είναι οι εξαρτώμενες από το εὑρήσομεν κατηγορηματικές μετοχές «διαπεπραγμένον» και «γεγενημένον». Αν μετατρέπαμε τον πλάγιο (ως προς την απόδοση μόνο και όχι ως προς την υπόθεση) υποθετικό λόγο σε ευθύ, θα έπαιρνε την μορφή: εἰ τοὺς μύθους ἀφέντες τὴν ἀλήθειαν σκοποῖμεν, τίς γὰρ τῶν τότε γενομένων τοιαῦτα διαπέπρακται ἢ τίς τοσούτων μεταβολῶν ἐν τοῖς πράγμασιν αἴτιος γεγένηται; Ο υποθετικός λόγος που σχηματίζεται είναι της απλής σκέψης του λέγοντος.
Τα σχετικά online μαθήματα:
▪︎110⁰ Online Μάθημα ⤵️
https://youtu.be/ouaJm9nzql0?si=1SFTqvEk5yQvojlc
▪︎112⁰ Online Μάθημα ⤵️
https://youtu.be/_KuA91q0dBc?si=nJTHLO3Oebqw_GWf
▪︎117⁰ Online Μάθημα ⤵️
https://youtu.be/PU5-MnA2yUo?si=S4yb5tY25yHEIhAT
▪︎Το σχετικό βιβλίο:
https://www.universitystudiopress.gr/item/isokratis-%E2%80%93-eyagoras--000728
Περιγραφή:
Η ρητορική υπήρξε το αγαπημένο παιδί της σοφιστικής και ο Ισοκράτης είναι ο τελευταίος μεγάλος σοφιστής της κλασικής περιόδου: ο ρήτορας, ο παιδαγωγός, ο πολιτικός. Στον "Ευαγόρα" διαπλέκονται και οι τρεις ιδιότητες. Στην παρούσα ερμηνευτική έκδοση η οποία αποτελεί την πρώτη αυτόνομη αποτίμησή του, προσφέρεται το αρχαίο κείμενο, η νεοελληνική του απόδοση και ο συστηματικός υπομνηματισμός του. Έτσι στο επίκεντρο βρίσκονται θέματα όπως, ο συναγωνισμός ρητορικής και ποίησης, οι καταβολές των σοφιστικών εγκωμίων και των επιτάφιων λόγων, οι ηθικές επιταγές της ισοκρατικής φιλοσοφίας και η σχέση του ήθους και των πράξεων ενός ανθρώπου.
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Β. ΑΛΕΞΙΟΥ
https://lit.auth.gr/staff/alexiou/
https://www.universitystudiopress.gr/item/isokratis-%E2%80%93-eyagoras--000728
Περιγραφή:
Η ρητορική υπήρξε το αγαπημένο παιδί της σοφιστικής και ο Ισοκράτης είναι ο τελευταίος μεγάλος σοφιστής της κλασικής περιόδου: ο ρήτορας, ο παιδαγωγός, ο πολιτικός. Στον "Ευαγόρα" διαπλέκονται και οι τρεις ιδιότητες. Στην παρούσα ερμηνευτική έκδοση η οποία αποτελεί την πρώτη αυτόνομη αποτίμησή του, προσφέρεται το αρχαίο κείμενο, η νεοελληνική του απόδοση και ο συστηματικός υπομνηματισμός του. Έτσι στο επίκεντρο βρίσκονται θέματα όπως, ο συναγωνισμός ρητορικής και ποίησης, οι καταβολές των σοφιστικών εγκωμίων και των επιτάφιων λόγων, οι ηθικές επιταγές της ισοκρατικής φιλοσοφίας και η σχέση του ήθους και των πράξεων ενός ανθρώπου.
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Β. ΑΛΕΞΙΟΥ
https://lit.auth.gr/staff/alexiou/
▪︎Πηγές:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου