Αδίδακτο Κείμενο - Αρχαία Ελληνικά
Δημοσθένους, "Περὶ Ἁλοννήσου"
Παρ. 2-3 , Γ' Λυκείου
Εισαγωγή:
Ο λόγος «Περί Αλοννήσου» δεν ανήκει στον Δημοσθένη, γράφτηκε όμως στην εποχή του από κάποιον από τους πολιτικούς του φίλους. Ήδη από τον 4ο μ.Χ. αι. συγγραφέας του λόγου θεωρείται ο Ηγήσιππος. Ο Φίλιππος το 342 π.Χ. έστειλε στην Αθήνα πρέσβεις με διαλλακτικές προτάσεις, μεταξύ των οποίων η εκχώρηση της Αλοννήσου στους Αθηναίους, η διαιτησία για ορισμένα αμφισβητούμενα θρακικά εδάφη, η σύναψη εμπορικών συμφωνιών, η υπογραφή συμφώνου που θα έδινε εγγυήσεις για την ανεξαρτησία των ελληνικών πόλεων κρατών.
Στο απόσπασμα ο ρήτορας απαντά στην πρώτη από τις προτάσεις που έστειλε με επιστολή ο Φίλιππος, για την εκχώρηση της Αλοννήσου στην Αθήνα, την οποία και απορρίπτει αμφισβητώντας τις καλές προθέσεις του.
Κείμενο:
Φίλιππος γὰρ ἄρχεται μὲν περὶ Ἁλοννήσου λέγων ὡς ὑμῖν δίδωσιν ἑαυτοῦ οὖσαν, ὑμᾶς δὲ οὔ φησι δικαίως αὐτὸν ἀπαιτεῖν· οὐ γὰρ ὑμετέραν οὖσαν οὔτε λαβεῖν οὔτε νῦν ἔχειν. Ἔλεγε δὲ καὶ πρὸς ἡμᾶς τοιούτους λόγους, ὅτε πρὸς αὐτὸν ἐπρεσβεύσαμεν, ὡς λῃστὰς ἀφελόμενος ταύτην τὴν νῆσον κτήσαιτο, καὶ προσήκειν αὐτὴν ἑαυτοῦ εἶναι. Τοῦτον δὲ τὸν λόγον, ὡς οὐκ ἔστι δίκαιος, οὐ χαλεπόν ἐστιν αὐτοῦ ἀφελέσθαι. Ἅπαντες γὰρ οἱ λῃσταὶ τοὺς ἀλλοτρίους τόπους καταλαμβάνοντες καὶ τούτους ἐχυροὺς ποιούμενοι, ἐντεῦθεν τοὺς ἄλλους κακῶς ποιοῦσιν. Ὁ δὴ τοὺς λῃστὰς τιμωρησάμενος καὶ κρατήσας οὐκ ἂν δήπου εἰκότα λέγοι, εἰ φαίη, ἃ ἐκεῖνοι ἀδίκως καὶ ἀλλότρια εἶχον, ταῦθ’ ἑαυτοῦ γίγνεσθαι.
Απόδοση στα Νέα Ελληνικά:
Ο Φίλιππος λοιπόν κατ΄ αρχάς λέει για την Αλόννησο ότι σας τη δίνει ενώ είναι δική του, ισχυρίζεται όμως ότι εσείς δεν τη διεκδικείτε από αυτόν δίκαια. Δηλαδή (ισχυρίζεται) ότι ούτε κατέλαβε ούτε τώρα κατέχει νησί που είναι δικό σας. Έλεγε δε και σε μας, όταν πήγαμε σ΄ αυτόν ως πρέσβεις, τέτοια επιχειρήματα, ότι δηλαδή κατέκτησε αυτό το νησί αφού το αφαίρεσε από τους πειρατές, και ότι αρμόζει αυτό να είναι δικό του/ότι δικαιωματικά του ανήκει. Αυτό όμως το επιχείρημα, επειδή δεν είναι δίκαιο, δεν είναι δύσκολο να του το αναιρέσουμε/ανασκευάσουμε. Διότι όλοι οι πειρατές καταλαμβάνοντας τους ξένους τόπους και χρησιμοποιώντας τους ως οχυρά, από εκεί λεηλατούν τους άλλους. Αυτός λοιπόν που τιμωρεί τους πειρατές και τους υποτάσσει δεν θα μιλούσε βέβαια εύλογα αν ισχυριζόταν ότι γίνονται δικά του αυτά τα οποία εκείνοι κατείχαν άδικα και χωρίς να τους ανήκουν.
ΟΙ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:
«ὡς ὑμῖν δίδωσιν ἑαυτοῦ οὖσαν»:
δευτερεύουσα ονοματική ειδική πρόταση. Εισάγεται με τον ειδικό σύνδεσμο ὡς, γιατί δηλώνει γνώμη υποκειμενική, εκφέρεται με οριστική («δίδωσιν») γιατί δηλώνει κάτι το πραγματικό, εξαρτάται από τη μετοχή του λεκτικού ρήματος «λέγων» και λειτουργεί ως αντικείμενο της.
«ὅτε πρὸς αὐτὸν ἐπρεσβεύσαμεν»:
δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση. Εισάγεται με τον χρονικό σύνδεσμο ὅτε, γιατί δηλώνει το σύγχρονο, εκφέρεται με οριστική αορίστου («ἐπρεσβεύσαμεν»), γιατί δηλώνει κάτι το πραγματικό και λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο ρήμα της κύριας πρότασης («ἔλεγε»).
«ὡς λῃστὰς ἀφελόμενος ταύτην τὴν νῆσον κτήσαιτο»:
δευτερεύουσα ονοματική ειδική πρόταση. Εισάγεται με τον ειδικό σύνδεσμο ὡς γιατί δηλώνει γνώμη υποκειμενική, εκφέρεται με ευκτική του πλαγίου λόγου («κτήσαιτο»), γιατί εξαρτάται από το ρήμα της κύριας πρότασης που εκφέρεται σε ιστορικό χρόνο («ἔλεγε») και λειτουργεί ως επεξήγηση στο σύστοιχο αντικείμενο του λεκτικού ρήματος «ἔλεγε» της κύριας πρότασης («λόγους»).
«ὡς οὐκ ἔστι δίκαιος»:
δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση. Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο ὡς, δηλώνει υποκειμενική αιτιολογία, εκφέρεται με οριστική («οὐκ ἔστι»), γιατί δηλώνει πραγματική αιτία και λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στην απρόσωπη έκφραση ψυχικού πάθους «οὐ χαλεπόν ἐστιν» της κύριας πρότασης.
«εἰ φαίη ταῦθ’ ἑαυτοῦ γίγνεσθαι»:
δευτερεύουσα επιρρηματική υποθετική πρόταση. Εισάγεται με τον υποθετικό σύνδεσμο εἰ και εκφέρεται με ευκτική του ενεστώτα («φαίη») και με απόδοση τη δυνητική ευκτική της κύριας πρότασης («οὐκ ἂν λέγοι»). Σχηματίζει υποθετικό λόγο της απλής σκέψης του λέγοντος.
υπόθεση: εἰ φαίη (εἰ + ευκτική)
απόδοση: οὐκ ἂν λέγοι (δυνητική ευκτική)
«ἃ ἐκεῖνοι ἀδίκως καὶ ἀλλότρια εἶχον»:
δευτερεύουσα ονοματική αναφορική πρόταση , εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία ἅ, εκφέρεται με οριστική («εἶχον») γιατί δηλώνει κάτι το πραγματικό και λειτουργεί ως υποκείμενο του απαρεμφάτου «γίγνεσθαι» της υποθετικής πρότασης. Συχνά στον λόγο, για να δοθεί έμφαση, προηγείται η δευτερεύουσα αναφορική πρόταση και ακολουθεί δεικτική αντωνυμία (εδώ ταῦθ’) η οποία επαναλαμβάνει τον συντακτικό ρόλο της προηγούμενης αναφορικής και ανακεφαλαιώνει το περιεχόμενό της.
▪︎Online Μαθήματα:
Φίλιππος γὰρ ἄρχεται μὲν περὶ Ἁλοννήσου λέγων ὡς ὑμῖν δίδωσιν ἑαυτοῦ οὖσαν, ὑμᾶς δὲ οὔ φησι δικαίως αὐτὸν ἀπαιτεῖν· οὐ γὰρ ὑμετέραν οὖσαν οὔτε λαβεῖν οὔτε νῦν ἔχειν. Ἔλεγε δὲ καὶ πρὸς ἡμᾶς τοιούτους λόγους, ὅτε πρὸς αὐτὸν ἐπρεσβεύσαμεν, ὡς λῃστὰς ἀφελόμενος ταύτην τὴν νῆσον κτήσαιτο, καὶ προσήκειν αὐτὴν ἑαυτοῦ εἶναι. Τοῦτον δὲ τὸν λόγον, ὡς οὐκ ἔστι δίκαιος, οὐ χαλεπόν ἐστιν αὐτοῦ ἀφελέσθαι. Ἅπαντες γὰρ οἱ λῃσταὶ τοὺς ἀλλοτρίους τόπους καταλαμβάνοντες καὶ τούτους ἐχυροὺς ποιούμενοι, ἐντεῦθεν τοὺς ἄλλους κακῶς ποιοῦσιν. Ὁ δὴ τοὺς λῃστὰς τιμωρησάμενος καὶ κρατήσας οὐκ ἂν δήπου εἰκότα λέγοι, εἰ φαίη, ἃ ἐκεῖνοι ἀδίκως καὶ ἀλλότρια εἶχον, ταῦθ’ ἑαυτοῦ γίγνεσθαι.
Απόδοση στα Νέα Ελληνικά:
Ο Φίλιππος λοιπόν κατ΄ αρχάς λέει για την Αλόννησο ότι σας τη δίνει ενώ είναι δική του, ισχυρίζεται όμως ότι εσείς δεν τη διεκδικείτε από αυτόν δίκαια. Δηλαδή (ισχυρίζεται) ότι ούτε κατέλαβε ούτε τώρα κατέχει νησί που είναι δικό σας. Έλεγε δε και σε μας, όταν πήγαμε σ΄ αυτόν ως πρέσβεις, τέτοια επιχειρήματα, ότι δηλαδή κατέκτησε αυτό το νησί αφού το αφαίρεσε από τους πειρατές, και ότι αρμόζει αυτό να είναι δικό του/ότι δικαιωματικά του ανήκει. Αυτό όμως το επιχείρημα, επειδή δεν είναι δίκαιο, δεν είναι δύσκολο να του το αναιρέσουμε/ανασκευάσουμε. Διότι όλοι οι πειρατές καταλαμβάνοντας τους ξένους τόπους και χρησιμοποιώντας τους ως οχυρά, από εκεί λεηλατούν τους άλλους. Αυτός λοιπόν που τιμωρεί τους πειρατές και τους υποτάσσει δεν θα μιλούσε βέβαια εύλογα αν ισχυριζόταν ότι γίνονται δικά του αυτά τα οποία εκείνοι κατείχαν άδικα και χωρίς να τους ανήκουν.
Λεξιλόγιο:
«Φίλιππος γὰρ ἄρχεται μὲν περὶ Ἁλοννήσου λέγων»:
ἄρχομαι + γενική = κάνω αρχή
ἄρχομαι + κατηγορηματική μετοχή = αρχίζω να, βρίσκομαι στην αρχή μιας ενέργειας
«ὑμᾶς αὐτὸν ἀπαιτεῖν· (Ἁλόννησον)»:
ἀπαιτῶ τινά τι = διεκδικώ από κάποιον κάτι, απαιτώ να μου επιστραφεί κάτι από κάποιον
«ὡς λῃστὰς ἀφελόμενος ταύτην τὴν νῆσον κτήσαιτο»:
ἀφαιροῦμαί τί τινα = αφαιρώ κάτι από κάποιον, αποστερώ, εμποδίζω
«τοῦτον δὲ τὸν λόγον οὐ χαλεπόν ἐστιν αὐτοῦ ἀφελέσθαι»:
ἀφαιροῦμαί τί τινος = παίρνω κάτι από κάποιον, στερώ, εμποδίζω, εδώ: αναιρώ (επιχείρημα)
κακῶς ποιῶ = βλάπτω (κάποιον), λεηλατώ (κάτι)
«τούτους ἐχυροὺς ποιούμενοι»:
ἐχυρός, -ά, -ὸν = οχυρός, οχυρωμένος
«ἃ ἐκεῖνοι ἀδίκως καὶ ἀλλότρια εἶχον»:
ἀλλότριος, -α, -ον = ξένος, παράδοξος, αποξενωμένος
ἀλλοτρίως = παραδόξως
«Φίλιππος γὰρ ἄρχεται μὲν περὶ Ἁλοννήσου λέγων»:
ἄρχομαι + γενική = κάνω αρχή
ἄρχομαι + κατηγορηματική μετοχή = αρχίζω να, βρίσκομαι στην αρχή μιας ενέργειας
«ὑμᾶς αὐτὸν ἀπαιτεῖν· (Ἁλόννησον)»:
ἀπαιτῶ τινά τι = διεκδικώ από κάποιον κάτι, απαιτώ να μου επιστραφεί κάτι από κάποιον
«ὡς λῃστὰς ἀφελόμενος ταύτην τὴν νῆσον κτήσαιτο»:
ἀφαιροῦμαί τί τινα = αφαιρώ κάτι από κάποιον, αποστερώ, εμποδίζω
«τοῦτον δὲ τὸν λόγον οὐ χαλεπόν ἐστιν αὐτοῦ ἀφελέσθαι»:
ἀφαιροῦμαί τί τινος = παίρνω κάτι από κάποιον, στερώ, εμποδίζω, εδώ: αναιρώ (επιχείρημα)
κακῶς ποιῶ = βλάπτω (κάποιον), λεηλατώ (κάτι)
«τούτους ἐχυροὺς ποιούμενοι»:
ἐχυρός, -ά, -ὸν = οχυρός, οχυρωμένος
«ἃ ἐκεῖνοι ἀδίκως καὶ ἀλλότρια εἶχον»:
ἀλλότριος, -α, -ον = ξένος, παράδοξος, αποξενωμένος
ἀλλοτρίως = παραδόξως
ΟΙ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:
«ὡς ὑμῖν δίδωσιν ἑαυτοῦ οὖσαν»:
δευτερεύουσα ονοματική ειδική πρόταση. Εισάγεται με τον ειδικό σύνδεσμο ὡς, γιατί δηλώνει γνώμη υποκειμενική, εκφέρεται με οριστική («δίδωσιν») γιατί δηλώνει κάτι το πραγματικό, εξαρτάται από τη μετοχή του λεκτικού ρήματος «λέγων» και λειτουργεί ως αντικείμενο της.
«ὅτε πρὸς αὐτὸν ἐπρεσβεύσαμεν»:
δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση. Εισάγεται με τον χρονικό σύνδεσμο ὅτε, γιατί δηλώνει το σύγχρονο, εκφέρεται με οριστική αορίστου («ἐπρεσβεύσαμεν»), γιατί δηλώνει κάτι το πραγματικό και λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο ρήμα της κύριας πρότασης («ἔλεγε»).
«ὡς λῃστὰς ἀφελόμενος ταύτην τὴν νῆσον κτήσαιτο»:
δευτερεύουσα ονοματική ειδική πρόταση. Εισάγεται με τον ειδικό σύνδεσμο ὡς γιατί δηλώνει γνώμη υποκειμενική, εκφέρεται με ευκτική του πλαγίου λόγου («κτήσαιτο»), γιατί εξαρτάται από το ρήμα της κύριας πρότασης που εκφέρεται σε ιστορικό χρόνο («ἔλεγε») και λειτουργεί ως επεξήγηση στο σύστοιχο αντικείμενο του λεκτικού ρήματος «ἔλεγε» της κύριας πρότασης («λόγους»).
«ὡς οὐκ ἔστι δίκαιος»:
δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση. Εισάγεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο ὡς, δηλώνει υποκειμενική αιτιολογία, εκφέρεται με οριστική («οὐκ ἔστι»), γιατί δηλώνει πραγματική αιτία και λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας στην απρόσωπη έκφραση ψυχικού πάθους «οὐ χαλεπόν ἐστιν» της κύριας πρότασης.
«εἰ φαίη ταῦθ’ ἑαυτοῦ γίγνεσθαι»:
δευτερεύουσα επιρρηματική υποθετική πρόταση. Εισάγεται με τον υποθετικό σύνδεσμο εἰ και εκφέρεται με ευκτική του ενεστώτα («φαίη») και με απόδοση τη δυνητική ευκτική της κύριας πρότασης («οὐκ ἂν λέγοι»). Σχηματίζει υποθετικό λόγο της απλής σκέψης του λέγοντος.
υπόθεση: εἰ φαίη (εἰ + ευκτική)
απόδοση: οὐκ ἂν λέγοι (δυνητική ευκτική)
«ἃ ἐκεῖνοι ἀδίκως καὶ ἀλλότρια εἶχον»:
δευτερεύουσα ονοματική αναφορική πρόταση , εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία ἅ, εκφέρεται με οριστική («εἶχον») γιατί δηλώνει κάτι το πραγματικό και λειτουργεί ως υποκείμενο του απαρεμφάτου «γίγνεσθαι» της υποθετικής πρότασης. Συχνά στον λόγο, για να δοθεί έμφαση, προηγείται η δευτερεύουσα αναφορική πρόταση και ακολουθεί δεικτική αντωνυμία (εδώ ταῦθ’) η οποία επαναλαμβάνει τον συντακτικό ρόλο της προηγούμενης αναφορικής και ανακεφαλαιώνει το περιεχόμενό της.
▪︎Online Μαθήματα:
123, 124, 126, 127, 128, 129
https://youtu.be/jq7y5V_Kls0?si=FXAObScp-gMXkwjw
https://youtu.be/MsJ9ykM5ouY?si=CZSwYMmRN4S6l48f
https://youtu.be/EBrUDADD2Io?si=6qbk8KCfvyghEVU_
https://youtu.be/OBHPKFktlWI?si=SpkaOyNXzOCVAiv0
https://youtu.be/ywzU9QbcQFw?si=NRV1w4sTyJEvWZ1Y
https://youtu.be/wRZgbvU7sp8?si=7YSyr_lzMssuGxPp
https://youtu.be/jq7y5V_Kls0?si=FXAObScp-gMXkwjw
https://youtu.be/MsJ9ykM5ouY?si=CZSwYMmRN4S6l48f
https://youtu.be/EBrUDADD2Io?si=6qbk8KCfvyghEVU_
https://youtu.be/OBHPKFktlWI?si=SpkaOyNXzOCVAiv0
https://youtu.be/ywzU9QbcQFw?si=NRV1w4sTyJEvWZ1Y
https://youtu.be/wRZgbvU7sp8?si=7YSyr_lzMssuGxPp
▪︎Πηγές:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου