Φιλόλογος Α.Π.Θ. - Εκπαιδευτικός // Live Φιλολογικά Μαθήματα σε Tiktok & Youtube // Online Συμβουλευτική (για μαθητές, γονείς, φοιτητές φιλολογίας και νέους συναδέλφους φιλολόγους)!
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Δημοσιεύσεις Κειμένων στο Facebook. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Δημοσιεύσεις Κειμένων στο Facebook. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου 2025
Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου 2025
Μοναδικές στιγμές με υπέροχους ανθρώπους!!!
Άλλη μια σχολική χρονιά ξεκινάει με κέφι,
διάθεση για δημιουργία και χαρά!!!
Σας ευχαριστώ πολύ για όλα!!!
Τα καλύτερα...έρχονται!!!
.jpeg)
2025-2026
Δευτέρα 1 Σεπτεμβρίου 2025
Disclaimer!!!
Disclaimer
Ωχουυ
Δ θλ ρ μπρο
Πάλι διάβ
Πάλι φροντ
Πάλι οι μεγάλοι ν μη τσιλάρουν ποτέ
Πάλι ασκ γ σπτ
Πρσπθ μ κν studytok αλλά φέιλ
Σκρολ
Πού μυαλό ρ γ διάβ
Δ θλ τπτ
Φορ ρίαλ μπρο
Κάνσελ το σχολείο
Κάνσελ κ οι πανελελέ
Φτάνει ρ μπρο
Βρθκα
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Τόσο πολύ θέλουν να πάνε πάλι στο σχολείο και να διαβάσουν... (Η πλειοψηφία έστω...)
Από τις επόμενες μέρες θα προσπαθεί πάλι ο καθηγητής να μιλήσει σ’ αυτό το παιδί για αρχαία ελληνική φιλοσοφία, για συνοχή και συνεκτικότητα, για αυτοπάθεια στα λατινικά, για το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα τον καιρό του Νώε και άλλα πολλά…
Αλλά...
1ον) Ποιον θα «αγγίξουν»;
2ον) Ποιος θα τους καταλάβει;
3ον) Ποιον θα τον νοιάξει τελικά να μάθει κάτι;
Scroll στα social media, posts, stories, online games... Μέχρι εκεί... Δεν ενδιαφέρει κάτι άλλο...
Από τις επόμενες ημέρες οι γονείς θα αρχίσουν και πάλι να στραβοκοιτάνε και να θεωρούν πολλές τις ώρες των ιδιαίτερων μαθημάτων και τα δίδακτρα των φροντιστηρίων εξωφρενικά…
Το επίπεδο γλωσσικής έκφρασης των παιδιών τους, ωστόσο, και το σημείο στο οποίο θα πρέπει να το φτάσει ο καθηγητής μέχρι τον Ιούνιο, το «κατοστάρι» που θα πρέπει να τρέξουν καθηγητής και μαθητής αγκαζέ θα μετρήσουν; Θα συνυπολογιστούν αυτά κάπου; Θα προσμετρηθούν;
Θα λύνουν τα ίδια τα παιδιά τις ασκήσεις τους ή θα τα αναλάβει όλα το Chatgpt? (Και τον ψυχολόγο της οικογένειας και τον καθηγητή που είναι και τζάμπα και τον φίλο για συμπαράσταση και τον «ειδικό» σε κάθε περίπτωση…Είχαμε τον περίφημο "ξερολισμό" στην Ελλάδα, ήρθε τώρα και η ΑΙ και «κούμπωσε» άρτια πάνω στην ιδιοσυγκρασία μας… Μια εύκολη και γρήγορη δωρεάν λύση για όλα, για να μην ταλαιπωρηθούμε και πολύ... Αλίμονο...Τώρα αν θα είναι εξακριβωμένη και σωστή η κάθε πληροφορία, αυτό είναι άλλο θέμα που δεν ενδιαφέρει και πολύ...)
Εθελοτυφλούμε όλοι…
Προσποιούμαστε πως όλα είναι ρόδινα στο σπίτι και πως ειδικά τώρα που θα πάνε τα παιδιά στο σχολείο η κατάσταση θα φτιάξει... Θα έρθει η ισορροπία...
Για όλα τα έκτροπα μετά θα ευθύνεται μόνο το σχολείο… Ξεκάθαρα... Και θα απορούμε γιατί φέρθηκε έτσι το δικό μας το παιδί... (Αποκλείεται...)
Για όλα τα ανεπιθύμητα αποτελέσματα και τους χαμηλούς βαθμούς θα ευθύνεται πάντοτε ο δύστροπος και ανεπαρκής καθηγητής (στο σχολείο, στο ιδιαίτερο, στο φροντιστήριο... Παντού…)
Κι όταν δεν θα έρχεται το ποθούμενο αποτέλεσμα στα διαγωνίσματα θα τρέχουν να γράψουν το παιδί και σε φροντιστήριο πέρα από τα ιδιαίτερα, γιατί πάλι τότε κάτι δεν θα κάνει καλά ο καθηγητής και ποτέ το παιδί ή η ίδια η οικογένεια.... (Για την αγνόηση όλων των συμβουλών και όλων των υποδείξεων των καθηγητών, ούτε λόγος...)
Ειδικά φέτος, με τα παιδιά να είναι τόσο πολύ αποπροσανατολισμένα και ζαλισμένα, με τους γονείς να προσπαθούν να εκτονώσουν την πίεση της καθημερινότητάς τους, τα τραύματα και κάθε απωθημένο τους πάνω στα ίδια τα παιδιά, με την φτώχεια να επικρατεί και το ηθικό τέλμα να βασιλεύει, νομίζω πως τα πράγματα θα είναι πιο δύσκολα από ποτέ για όλους εμάς και οι στόχοι όλων δυσεπίτευκτοι…
Δεν ξέρω αν θα πιάσουν οι ευχές μου για μια καλή σχολική χρονιά, σίγουρα πάντως θα ευχηθώ αυτογνωσία σε όλους μας, αλλαγή νοοτροπίας και στάσης ζωής... Το σημαντικότερο!!!
Δεν γίνεται να νοσεί η οικογένεια και να κρύβει την νόσο κάτω από το χαλί αντί να ψάχνει τρόπους θεραπείας και ίασης...
Δεν γίνεται να απουσιάζει η μάνα από το σπίτι, να παρίσταται μόνο 2,3 ώρες (στην καλύτερη περίπτωση) και να περιμένει από το παιδί της να μελετάει μόνο του, να είναι σε όλα του υπάκουο και σωστό κι ο καθηγητής να οφείλει να το αναθρέφει, να αναπληρώνει όλα τα κενά, να κάνει αυτός τη μάνα, τον ψυχολόγο, τον σύζυγο, τον φίλο και αδερφό στο παιδί... Δεν είναι όλοι αυτοί οι ρόλοι του, αλλά μόνο ένας... Να είναι πρότυπο και παράδειγμα ως χαρακτήρας και να διδάσκει.
Δεν φτιάχτηκαν, επίσης, όλοι για στρατιωτικές σχολές ούτε είναι όλοι για Νομική ή Ιατρική...
Ας χαλαρώσουμε λίγο όλοι κι ας μην υποτιμούμε κανένα άλλο (ειδικά χειρωνακτικό) επάγγελμα, ειδικά στις μέρες μας, που είναι ελάχιστοι και δυσεύρετοι αυτοί οι επαγγελματίες και απείρως καλύτερα αμοιβόμενοι από κάθε άλλο πτυχιούχο που ζει την πλήρη απαξίωση των σπουδών του στην Ελλάδα σήμερα...
ΥΓ 1. Όλα αυτά τα λέω με πόνο ψυχής και με αγάπη, γιατί ακούω καθημερινά τα 9 στα 10 παιδιά να θέλουν να πιάσουν υψηλόβαθμες σχολές και καταλαβαίνω από μια απλή συζήτηση μαζί τους ότι άλλα ποθεί η ψυχούλα τους, άλλα είναι τα έμφυτα ταλέντα τους και σε άλλα μονοπάτια τα οδηγεί, αντιθέτως, η οικογένειά τους...
ΥΓ 2. Σημασία δεν έχει να βγει άλλος ένας άνεργος και δυστυχισμένος πτυχιούχος, αλλά ένας ευτυχισμένος άνθρωπος με σεβασμό στους συνανθρώπους του, με αγάπη και με αξίες στη ζωή, που θα βοηθήσει ουσιαστικά την κοινωνία μας!
Καλή σχολική χρονιά, λοιπόν, θα ευχηθώ εγώ με σύνεση, επίγνωση των ρόλων μας και άψογη συνεργασία μεταξύ όλων!!!
Πέμπτη 28 Αυγούστου 2025
Κάποτε και τώρα...
ΚΑΠΟΤΕ ζούσαμε όμορφα, χαρούμενα...
Υπήρχε η ειλικρίνεια και η αγάπη στις σχέσεις μας...
Θυμάμαι χαρακτηριστικά πριν από μερικά χρόνια πως όλοι γνωρίζαμε ποιος μας συμπαθεί και ποιος μας αντιπαθεί! Μπορούσαμε να τους διακρίνουμε και να τους κατονομάσουμε! Ήταν έκδηλη και η αγάπη, αλλά και η κακία ανάμεσά μας...
Μιλούσαμε καθημερινά με κόσμο... Δεν μας ήταν ποτέ "φορτίο"... Αντιθέτως, χαιρόμασταν την τακτική επικοινωνία και το καθημερινό μοίρασμα... Ήταν, άλλωστε, αυτό το ζητούμενο, όπως θα έπρεπε να είναι και σε κάθε υγιή και ακμάζουσα κοινωνία ανθρώπων...
Βρισκόμασταν και γελούσαμε...
Κλαίγαμε ενίοτε, αλλά ο ένας στον ώμο του άλλου και ΟΧΙ εξαιτίας της ανάρμοστης συμπεριφοράς του άλλου!
Τα τηλέφωνα έπαιρναν φωτιά, αλλά πάντοτε έκλειναν με το "Χάρηκα πολύ που σε άκουσα... Να είσαι καλά!"
Οι αυλές και τα μπαλκόνια των σπιτιών έσφυζαν από χαρά, γέλια και ζωή!
Μαθαίναμε ως παιδιά ότι κάποιος πενθεί; Φώναζε χαρακτηριστικά ο παππούς μας: "Ησυχία! Μη γελάτε και μη βάζετε τραγούδια στο ράδιο... Είναι ντροπή! Να συμπονέσουμε πρέπει...Και να συμπαρασταθούμε!"
Περνούσαμε στη σχολή των ονείρων μας;
Και πάλι ο σοφός παππούς μας έλεγε: "Καλός άνθρωπος να γίνεις! Μετά είναι όλα αυτά..."
Μαθαίναμε ότι κάποιος αρρώσταινε;
Τρέχαμε να του συμπαρασταθούμε... Να πούμε έστω μία κουβέντα... Να δηλώσουμε το παρών... Να δώσουμε μια αγκαλιά... Ό,τι μπορούσαμε...
Κι όταν κάποια οικογένεια δυσκολεύονταν οικονομικά, πρόθυμα βρίσκαμε διάφορους (φανερούς και κρυφούς) τρόπους να τη βοηθάμε...
Παλιά αγαπούσαμε και το δείχναμε... Φανερά...
Και στις σχέσεις μας και στις φιλίες μας...
Όταν ενδιαφερόμασταν για κάποιον το γνώριζε, το δείχναμε με κάθε τρόπο και παλεύαμε για τη διάσωση της εκάστοτε σχέσης ή φιλίας μας...
ΣΗΜΕΡΑ το σκηνικό έχει αλλάξει άρδην...
Φόβος, καχυποψία, μισανθρωπία και τρομοκρατία παντού!
Όποιος σου λέει κολακευτικά λόγια είναι επειδή πάντοτε έχει κάτι να κερδίσει από εσένα...
Η υποκρισία, το ψέμα και η εκμετάλλευση είναι πια ο κανόνας και όχι η εξαίρεση...
Σχέσεις κατόπιν τραπεζικής ανάλυσης...
Φιλίες λόγω ανάγκης...
Παρέες μόνο για το συμφέρον...
Likes αντί για έναν ειλικρινά καλό λόγο...
Σχόλια είτε για αυτοπροβολή είτε για ειρωνεία και χλευασμό...
Adds για να έχεις τους πιο πολλούς φίλους και να παίρνεις αξία μέσω της ποσότητας κι όχι λόγω της ποιότητας!
Οι επαφές με τον κόσμο κουράζουν αντί να ξεκουράζουν... (Και λογικό... Δύσκολο να υποκρίνεσαι καθημερινά πως σε πείθει το ανειλικρινές ενδιαφέρον κάποιου για σένα που μόνο εποφθαλμιά κάτι... Και ψυχοφθόρο πολύ, κυρίως, το να μην σου επιτρέπεται πια να εκφράσεις άφοβα την αλήθεια σου...)
Οι άνθρωποι χωρίζονται στους υποκριτές και στους τρελούς, που αγαπούν ακόμα την αλήθεια!
Σ' αυτούς που δίνουν τα πάντα για να είναι πάνω απ όλα Άνθρωποι και σ αυτούς που δίνουν και τη ψυχή τους ακόμα για εύκολο χρήμα, θέσεις, τιμές και αξιώματα...
Άνθρωποι και "άνθρωποι"...
Με ανάστημα και χωρίς...
Με αξίες και χωρίς...
Με ηθική και χωρίς...
Με αγάπη και χωρίς...
Διάλεξε σοφά το πού θα καταταγείς...
Νιώθω πως δίνουμε όλοι μας εξετάσεις...
Και ο βαθμός που αναμένουμε θα είναι ο πιο καθοριστικός...
Φ.Π.
Κυριακή 25 Μαΐου 2025
Άλλη μια σχολική χρονιά έφτασε στο τέλος της...!
Άλλη μια σχολική χρονιά έφτασε στο τέλος της...
Πώς να εξηγήσεις στα παιδιά που αγχώνονται λίγο περισσότερο τώρα πριν τις πανελλαδικές ότι εσύ λυπάσαι από τώρα που ένα μεγάλο ταξίδι που κάνατε ΜΑΖΙ τώρα φτάνει στο τέλος του;
Πώς να τους εξηγήσεις ότι η αγάπη που τους έχουμε μοιάζει με τη μητρική, γιατί δεν παύει ποτέ;!
Κάθε χρονιά μας "πονάει" το ίδιο ο αποχωρισμός...
Κι αναρωτιέμαι...
Γιατί κάθε χρονιά αισθάνομαι ότι σκίζεται η καρδιά μου σε χίλια κομμάτια βλέποντας τα παιδιά που μοιράστηκα μαζί τους χαρές και λύπες, που δέθηκα μαζί τους, να ανοίγουν τα φτερά τους και να φεύγουν από δίπλα μου, εφόσον γνωρίζω ότι είναι για το καλό τους;!
Οι συνάδελφοι, κυρίως, μπορούν να με καταλάβουν απόλυτα!
ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ παιδιά!
Όλα σας τα όνειρα να γίνουν πραγματικότητα...
Σας εύχομαι να γίνετε ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ!
Μετά είναι όλα τα άλλα...
Με αγάπη,
Γλυκερία!
(Φιλολογική Παιδεία)
Τρίτη 8 Απριλίου 2025
Το πένθος
Πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε το πένθος
Στις δύσκολες αυτές ώρες κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει διαφορετικά το πένθος. Πολλοί από τους ανθρώπους θλίβονται υπερβολικά. Κι αυτό έχει ως συνέπεια να βλάπτουν πολύ τον εαυτό τους
Με την ανάγνωση της σημερινής ευαγγελικής περικοπής (Λουκ. 7:11-16) η μητέρα Εκκλησία μάς δίνει την ευκαιρία να μάθουμε, εκτός των άλλων, και τον χριστιανικό τρόπο για την αντιμετώπιση του πένθους.
Επειδή ο θάνατος είναι το πιο βέβαιο γεγονός στον ανθρώπινο βίο, όλοι σχεδόν οι άνθρωποι δοκιμάζουν τον πόνο για τον θάνατο αγαπητών τους προσώπων. Έτσι συνέβη και με τη χήρα μητέρα, που συνόδευε το μονάκριβο παιδί της στον τάφο, όταν συναντήθηκε με τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και δέχθηκε τη θεϊκή του παρηγορία.
Στις δύσκολες αυτές ώρες κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει διαφορετικά το πένθος. Πολλοί από τους ανθρώπους θλίβονται υπερβολικά. Κι αυτό έχει ως συνέπεια να βλάπτουν πολύ τον εαυτό τους. «Γνωρίσαμε πολλούς», λέγει ο Μέγας Βασίλειος, «που υπέμειναν βαρειές συμφορές με το χύσιμο των δακρύων (από το πένθος). Κι άλλους που έπεσαν σε αθεράπευτες αρρώστειες, σε αποπληξίες ή παραλύσεις, και άλλους που τελικά ξεψύχησαν, αφού η δύναμή τους κατέρρευσε σαν ανίσχυρο στήριγμα κάτω από το βάρος της λύπης» (ΕΠΕ 6,94).
«Και τι;» διερωτάται ο άγιος Χρυσόστομος. «Μπορεί κάποιος να μη δακρύζει, αφού είναι άνθρωπος; Και εγώ», απαντά, «δεν το εμποδίζω αυτό, αλλ’ εμποδίζω τους κοπετούς, το να θρηνείς υπερβολικά. Δεν είμαι σκληρόψυχος. Δεν είμαι ασυγκίνητος. Ξέρω ότι η φύση επιθυμεί την καθημερινή συναναστροφή. Δεν είναι δυνατόν να μη λυπάται κανείς. Αυτό άλλωστε το έδειξε και ο Χριστός, που δάκρυσε για τον Λάζαρο. Αυτό και εσύ να κάνεις. Να δακρύσεις, αλλά ήρεμα» (ΕΠΕ 14,196).
Μπορούμε, λοιπόν, ως χριστιανοί να πενθούμε και να θρηνούμε, αλλά με μέτρο. Το μέτρο και τα όρια του πένθους μάς τα έδωσε ο ίδιος ο Χριστός, όπως διδάσκει ο Μέγας Βασίλειος. «Είναι φανερό», λέγει, «ότι ο Κύριος, που δάκρυσε για τον νεκρό Λάζαρο …, όρισε τα μέτρα και τα όρια, στα οποία πρέπει να φθάνουν τα ανθρώπινα παθήματα, όπως οι λύπες και το πένθος, με το να αποστρέφεται ο ίδιος την ασυμπάθεια ως κάτι θηριώδες και απάνθρωπο και συγχρόνως να αποφεύγει ως ανάρμοστη την τάση προς την υπερβολική λύπη και τους πολλούς θρήνους» (ΕΠΕ 6,92).
Και πώς είναι δυνατόν εκείνος που πενθεί να τηρήσει τα μέτρα και να μείνει στα όρια που όρισε ο Χριστός; Την απάντηση στο σημαντικό αυτό ερώτημα μας την δίνουν οι άγιοι πατέρες της Εκκλησίας με τον λόγο και το παράδειγμά τους. Βασική προϋπόθεση για την ορθή αντιμετώπιση του πένθους είναι να συνδεθεί κάποιος στενά με τον Ιησού Χριστό και να ενστερνισθεί με ακρίβεια την Ορθόδοξη Πίστη, που Εκείνος αποκάλυψε. Την Πίστη ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος των πάντων, αλλά η θύρα για περάσουμε από τη μάταιη και πρόσκαιρη ζωή στην αληθινή αιώνια ζωή. Ο θάνατος, όπως το είπε ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, είναι ένας μεγάλος ύπνος, όπως και ο ύπνος είναι ένας μικρός θάνατος.
Για τη σωστή αντιμετώπιση του πένθους είναι απαραίτητο να είναι βεβαιωμένος κάποιος ότι ο προορισμός του είναι η ευλογημένη Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος, που έχει ετοιμάσει ο ίδιος ο Θεός προ καταβολής κόσμου. Αυτή η αληθινή ζωή, στην οποία πορεύονται οι πιστοί, είναι η ζωή μέσα στο άκτιστο θείο φως μαζί με όλους τους αγίους της Εκκλησίας, εκεί «ένθα ουκ έστι πόνος, ου λύπη, ου στεναγμός, αλλά ζωή ατελεύτητος», όπως ψάλλουμε στην Εκκλησία.
Παρηγορώντας ο άγιος Χρυσόστομος ένα πενθούντα χριστιανό, του λέγει: «Σκέψου ακόμη και κάτι άλλο. Για ποιον τόπο έφυγε ο συγγενής σου. Έφυγε για εκεί, όπου βρίσκονται ο απόστολος Παύλος και ο απόστολος Πέτρος. Έφυγε για εκεί όπου είναι ο χορός όλων των αγίων. Σκέψου πως θα αναστηθεί. Λογίσου με πόση δόξα και λαμπρότητα είναι ντυμένος τώρα. Σκέψου ότι με το να πενθείς και να οδύρεσαι, ούτε τον πεθαμένο θα γυρίσεις πίσω, αλλά και τον εαυτό σου βλάπτεις» (ΕΠΕ 25,560).
Οι άγιοι πατέρες της Εκκλησίας μάς ομιλούν για ένα άλλο πένθος και έναν άλλο θρήνο και μας καλούν να επιδιώκουμε αυτά για την πραγματική μας ωφέλεια. Πρόκειται για το πένθος και τον θρήνο για τις αμαρτίες μας και για τις αμαρτίες των άλλων, επειδή αυτά οδηγούν στη μετάνοια. «Όταν πεθάνει κάποιος», λέγει ο άγιος Χρυσόστομος, «και εάν όλος ο κόσμος τον θρηνήσει, δεν μπορεί να τον σώσει… Στην περίπτωση όμως της ψυχής δεν συμβαίνει το ίδιο. Εδώ, αν θρηνήσεις σώζεις τον πνευματικά νεκρό. Γιατί; Διότι το σώμα, όταν πεθάνει, δεν ανασταίνεται με ανθρώπινη δύναμη, ενώ η ψυχή, όταν πεθάνει (από την αμαρτία), ανασταίνεται με την διόρθωση (δηλαδή με τη μετάνοια)» (ΕΠΕ 30, 302-304).
Η χαροκαμένη μάνα του σημερινού ευαγγελίου βρήκε παρηγοριά στο βαθύτατο πένθος της μόνο με τη παρουσία του ζωοδότη Χριστού. Η πιο μεγάλη παρηγοριά, που προσέφερε ο Χριστός, δεν ήταν η ανάσταση του γιού της χήρας της Ναΐν, διότι αυτός κάποτε θα ξαναπέθαινε. Η πιο μεγάλη παρηγοριά για όλους τους πενθούντες είναι το ότι με το σημείο αυτό ο Χριστός έδειξε ότι είναι ο κύριος της ζωής και του θανάτου και μια μέρα όλους θα μας αναστήσει, για να ζούμε, εάν το θέλουμε, μαζί του στην αιώνια Βασιλεία των ουρανών.
Αγαπητοί μου χριστιανοί, ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπίσουμε σωστά το πένθος είναι να συνδεθούμε στενά με τον Χριστό, να τον πιστέψουμε και να τον αγαπήσουμε με όλη μας την καρδιά.
Αρχιμ. Αυγουστίνος Μύρου (†)
Με την ανάγνωση της σημερινής ευαγγελικής περικοπής (Λουκ. 7:11-16) η μητέρα Εκκλησία μάς δίνει την ευκαιρία να μάθουμε, εκτός των άλλων, και τον χριστιανικό τρόπο για την αντιμετώπιση του πένθους.
Επειδή ο θάνατος είναι το πιο βέβαιο γεγονός στον ανθρώπινο βίο, όλοι σχεδόν οι άνθρωποι δοκιμάζουν τον πόνο για τον θάνατο αγαπητών τους προσώπων. Έτσι συνέβη και με τη χήρα μητέρα, που συνόδευε το μονάκριβο παιδί της στον τάφο, όταν συναντήθηκε με τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και δέχθηκε τη θεϊκή του παρηγορία.
Στις δύσκολες αυτές ώρες κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει διαφορετικά το πένθος. Πολλοί από τους ανθρώπους θλίβονται υπερβολικά. Κι αυτό έχει ως συνέπεια να βλάπτουν πολύ τον εαυτό τους. «Γνωρίσαμε πολλούς», λέγει ο Μέγας Βασίλειος, «που υπέμειναν βαρειές συμφορές με το χύσιμο των δακρύων (από το πένθος). Κι άλλους που έπεσαν σε αθεράπευτες αρρώστειες, σε αποπληξίες ή παραλύσεις, και άλλους που τελικά ξεψύχησαν, αφού η δύναμή τους κατέρρευσε σαν ανίσχυρο στήριγμα κάτω από το βάρος της λύπης» (ΕΠΕ 6,94).
«Και τι;» διερωτάται ο άγιος Χρυσόστομος. «Μπορεί κάποιος να μη δακρύζει, αφού είναι άνθρωπος; Και εγώ», απαντά, «δεν το εμποδίζω αυτό, αλλ’ εμποδίζω τους κοπετούς, το να θρηνείς υπερβολικά. Δεν είμαι σκληρόψυχος. Δεν είμαι ασυγκίνητος. Ξέρω ότι η φύση επιθυμεί την καθημερινή συναναστροφή. Δεν είναι δυνατόν να μη λυπάται κανείς. Αυτό άλλωστε το έδειξε και ο Χριστός, που δάκρυσε για τον Λάζαρο. Αυτό και εσύ να κάνεις. Να δακρύσεις, αλλά ήρεμα» (ΕΠΕ 14,196).
Μπορούμε, λοιπόν, ως χριστιανοί να πενθούμε και να θρηνούμε, αλλά με μέτρο. Το μέτρο και τα όρια του πένθους μάς τα έδωσε ο ίδιος ο Χριστός, όπως διδάσκει ο Μέγας Βασίλειος. «Είναι φανερό», λέγει, «ότι ο Κύριος, που δάκρυσε για τον νεκρό Λάζαρο …, όρισε τα μέτρα και τα όρια, στα οποία πρέπει να φθάνουν τα ανθρώπινα παθήματα, όπως οι λύπες και το πένθος, με το να αποστρέφεται ο ίδιος την ασυμπάθεια ως κάτι θηριώδες και απάνθρωπο και συγχρόνως να αποφεύγει ως ανάρμοστη την τάση προς την υπερβολική λύπη και τους πολλούς θρήνους» (ΕΠΕ 6,92).
Και πώς είναι δυνατόν εκείνος που πενθεί να τηρήσει τα μέτρα και να μείνει στα όρια που όρισε ο Χριστός; Την απάντηση στο σημαντικό αυτό ερώτημα μας την δίνουν οι άγιοι πατέρες της Εκκλησίας με τον λόγο και το παράδειγμά τους. Βασική προϋπόθεση για την ορθή αντιμετώπιση του πένθους είναι να συνδεθεί κάποιος στενά με τον Ιησού Χριστό και να ενστερνισθεί με ακρίβεια την Ορθόδοξη Πίστη, που Εκείνος αποκάλυψε. Την Πίστη ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος των πάντων, αλλά η θύρα για περάσουμε από τη μάταιη και πρόσκαιρη ζωή στην αληθινή αιώνια ζωή. Ο θάνατος, όπως το είπε ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, είναι ένας μεγάλος ύπνος, όπως και ο ύπνος είναι ένας μικρός θάνατος.
Για τη σωστή αντιμετώπιση του πένθους είναι απαραίτητο να είναι βεβαιωμένος κάποιος ότι ο προορισμός του είναι η ευλογημένη Βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος, που έχει ετοιμάσει ο ίδιος ο Θεός προ καταβολής κόσμου. Αυτή η αληθινή ζωή, στην οποία πορεύονται οι πιστοί, είναι η ζωή μέσα στο άκτιστο θείο φως μαζί με όλους τους αγίους της Εκκλησίας, εκεί «ένθα ουκ έστι πόνος, ου λύπη, ου στεναγμός, αλλά ζωή ατελεύτητος», όπως ψάλλουμε στην Εκκλησία.
Παρηγορώντας ο άγιος Χρυσόστομος ένα πενθούντα χριστιανό, του λέγει: «Σκέψου ακόμη και κάτι άλλο. Για ποιον τόπο έφυγε ο συγγενής σου. Έφυγε για εκεί, όπου βρίσκονται ο απόστολος Παύλος και ο απόστολος Πέτρος. Έφυγε για εκεί όπου είναι ο χορός όλων των αγίων. Σκέψου πως θα αναστηθεί. Λογίσου με πόση δόξα και λαμπρότητα είναι ντυμένος τώρα. Σκέψου ότι με το να πενθείς και να οδύρεσαι, ούτε τον πεθαμένο θα γυρίσεις πίσω, αλλά και τον εαυτό σου βλάπτεις» (ΕΠΕ 25,560).
Οι άγιοι πατέρες της Εκκλησίας μάς ομιλούν για ένα άλλο πένθος και έναν άλλο θρήνο και μας καλούν να επιδιώκουμε αυτά για την πραγματική μας ωφέλεια. Πρόκειται για το πένθος και τον θρήνο για τις αμαρτίες μας και για τις αμαρτίες των άλλων, επειδή αυτά οδηγούν στη μετάνοια. «Όταν πεθάνει κάποιος», λέγει ο άγιος Χρυσόστομος, «και εάν όλος ο κόσμος τον θρηνήσει, δεν μπορεί να τον σώσει… Στην περίπτωση όμως της ψυχής δεν συμβαίνει το ίδιο. Εδώ, αν θρηνήσεις σώζεις τον πνευματικά νεκρό. Γιατί; Διότι το σώμα, όταν πεθάνει, δεν ανασταίνεται με ανθρώπινη δύναμη, ενώ η ψυχή, όταν πεθάνει (από την αμαρτία), ανασταίνεται με την διόρθωση (δηλαδή με τη μετάνοια)» (ΕΠΕ 30, 302-304).
Η χαροκαμένη μάνα του σημερινού ευαγγελίου βρήκε παρηγοριά στο βαθύτατο πένθος της μόνο με τη παρουσία του ζωοδότη Χριστού. Η πιο μεγάλη παρηγοριά, που προσέφερε ο Χριστός, δεν ήταν η ανάσταση του γιού της χήρας της Ναΐν, διότι αυτός κάποτε θα ξαναπέθαινε. Η πιο μεγάλη παρηγοριά για όλους τους πενθούντες είναι το ότι με το σημείο αυτό ο Χριστός έδειξε ότι είναι ο κύριος της ζωής και του θανάτου και μια μέρα όλους θα μας αναστήσει, για να ζούμε, εάν το θέλουμε, μαζί του στην αιώνια Βασιλεία των ουρανών.
Αγαπητοί μου χριστιανοί, ο καλύτερος τρόπος να αντιμετωπίσουμε σωστά το πένθος είναι να συνδεθούμε στενά με τον Χριστό, να τον πιστέψουμε και να τον αγαπήσουμε με όλη μας την καρδιά.
Αρχιμ. Αυγουστίνος Μύρου (†)
Παρασκευή 4 Απριλίου 2025
Άγιος Παΐσιος: “Ο εγωισμός και η αγάπη δεν μπορούν να συμβαδίσουν”
Άγιος Παΐσιος: “Ο εγωισμός και η αγάπη δεν μπορούν να συμβαδίσουν”
Γέροντας Μωυσής Αγιορείτης (†)
Ο ευλαβής Γέροντας υπεραγαπούσε την ευλάβεια, τη θεική δικαιοσύνη, και προτιμούσε να αδικείται και να χαίρεται και ποτέ να μην αδικεί. Έλεγε διδακτικά: «Οι ωραιότερες στιγμές που έζησα ήταν της αδικίας. Όποιος δέχεται τον άδικο, δέχεται τον αδικημένο Χριστό στην καρδιά του». Τα λόγια αυτά δεν είναι απλά ωραία λόγια, αλλά είναι καρπός μακράς εργασίας και κατασκήνωση στην απάθεια.
Ήταν ένας φιλότιμος αγωνιστής και γι’ αυτό μιλούσε πολύ για φιλότιμο, μια λέξη που δεν υπάρχει σε κανένα ξένο λεξικό. Κατά τον Γέροντα, φιλότιμο είναι «ευλαβικό απόσταγμα της καλωσύνης, η λαμπικαρισμένη αγάπη του ταπεινού ανθρώπου». Έλεγε χαρακτηριστικά κι εύστοχα: «Ο φιλότιμος βομβαρδίζεται από ευλογία, ενώ ο γκρινιάρης γεννά κακομοιριά. Η καρδιά δεν καθαρίζεται με απορρυπαντικό, αλλά με φιλότιμο». Πάντα αγωνιζόταν φιλότιμα και όχι καθηκοντολογικά. Ο καθωσπρεπισμός, η τυπικότητα, η ξερή ευγένεια, του ήταν ξένα και άγνωστα.
Η βαθειά του πίστη τον έκαναν πάντοτε να έχει βέβαιη ελπίδα και μεγάλη εμπιστοσύνη στον Θεό, που ποτέ δεν τον απογοήτευσε η μεγαλόδωρη θεία του πρόνοια. Γι’ αυτό ήταν πάντοτε ευγνώμων, ευχαριστών και δοξολογών τον Πανάγαθο, Πολυεύσπλαχνο και Πανοικτίρμονα. Είχε πίστη θερμή, ζωντανή, αδιακύμαντη. Όλα τα συζητώ, έλεγε, εκτός από το θέμα περί υπάρξεως Θεού.
Ίδιον του απαθούς και ταπεινού ανθρώπου είναι η ειρήνη, που είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος, της προσευχής και της ζωντανής σχέσεως του ανθρώπου με τον ειρηνάρχη και ειρηνοδότη Θεό. Ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ έλεγε: «Βρες την ειρήνη στην καρδιά σου και χιλιάδες κόσμος θα σωθεί». Αυτή την ειρήνη είχε και μετέδιδε ο ειρηνικός κι ευλογημένος π. Παΐσιος λέγοντας στους πολλούς επισκέπτες του: «Η πραγματική ειρήνη έρχεται, αν τακτοποιηθεί εσωτερικά ο άνθρωπος και προσέχει να μη δίνει δικαιώματα, γιατί ο πειρασμός προσπαθεί να του αφαιρέσει την ειρήνη με αιφνιδιασμούς. Έτσι πράγματι είναι αγαπητοί μου αδελφοί. Ειρήνη έχει κυρίως ο απαθής. Μια ειρήνη “υπέρ πάντα νούν” ».
Η καθαρότητά του και η εγνωσμένη αρετή του τον έκαναν να είναι μέγας ψυχοανατόμος και ψυχαναλυτής όπως ο Όσιος Ιωάννης της Κλίμακος. Η πείρα του και κυρίως η πλούσια χάρη του Θεού που κατοικούσε εντός του, τον έκανε διακριτικό πατέρα. Πρέπει να ομολογήσουμε πως η διάκριση είναι μια αρετή που πολύ απουσιάζει από τη δύσκολη εποχή μας. Τη διάκριση χρησιμοποιούσε διακριτικά προς ακριβή βοήθεια των ταλαιπωρημένων από αμφιβολίες, διχασμούς και μειονεξίες ανθρώπων. Ήταν ένας καλός ακτινολόγος με ένα πολύ καλό ακτινογραφικό μηχάνημα, που από τις ακτινογραφίες του έκανε άριστες διαγνώσεις προς σωτηρία ψυχών. Ένα ακτινολογικό ιατρείο που εφημέρευε καθημερινά επί χρόνια, έδινε στον καθένα τις κατάλληλες «βιταμίνες» που είχε ανάγκη, καθώς έλεγε.
Η ζωή του όλη ήταν μία αδιάλειπτη προσευχή. Έψαχνε συνεχώς να βρίσκει τρόπους να συνομιλεί εγκάρδια, ολόψυχα και ολόθερμα με τον Θεό. Να επικαλείται τον Χριστό, να ζητά τις πρεσβείες της Θεοτόκου και των Αγίων, να επιχέει το έλεός του ο Κύριος σε όλους τους αναγκεμένους, τους πονεμένους, τους δυστυχισμένους και τους αβοήθητους κεκοιμημένους. Ήταν αλήθεια ένας τίμιος, αξεκούραστος εργάτης της προσευχής. Ζούσε για να προσεύχεται. Ανέπνεε για να προσεύχεται. Δεν μετρούσε την προσευχή. Δεν υπολόγιζε τον κόπο. Δεν ζύγιαζε το κουράγιο. Η προσευχή τον αναπτέρωνε. Με το όνομα του Ιησού μάστιζε τους πολέμιους και του ήταν μόνιμη γλυκειά τροφή «υπέρ μέλι και κηρίον».
Η ταπεινοφροσύνη του δεν επέτρεπε στις τιμές να καυχιέται και στις συκοφαντίες να στενοχωρείται, δείγμα της απάθειας, αφού κατά τον Αββά Ισαάκ τον Σύρο «ο αληθινός Μοναχός πρέπει τον έπαινο και την κατηγορία να ακούει με το ίδιο αυτί». Το ήθος του, η στάση του, η τάξη του ήταν ένα ανοιχτό βιβλίο. Δίδασκε σιωπών.
Η χριστιανική αγάπη είναι πάντα διφυής· προς Θεό και άνθρωπο. Δεν μπορεί να αγαπάς τον Θεό και να μην αγαπάς τον άνθρωπο και το αντίθετο. Ο όλος αγάπη άνθρωπος του Θεού Παίσιος, πίστευε ακράδαντα πως, «όταν παίρνεις κάτι, δέχεσαι ανθρώπινη χαρά. Το πνευματικό πάρσιμο γίνεται με το δόσιμο». Άλλοτε έλεγε: «Οι κοσμικοί λένε το δώρο δεν δωρίζεται. Εμείς ταπεινωνόμαστε και παίρνουμε το δώρο και μετά το δωρίζουμε σε κάποιον κι έχουμε διπλή χαρά» και είναι μεγάλη η αλήθεια επίσης που έλεγε: «Ο εγωισμός και η αγάπη δεν μπορούν να συμβαδίσουν. Η αγάπη και η ταπείνωση είναι δύο δίδυμα αδελφάκια σφιχταγκαλιασμένα. Όποιος έχει αγάπη έχει και ταπείνωση κι όποιος έχει ταπείνωση έχει και αγάπη». Ήθελε αν μπορούσε να κόψει κομματάκια την καρδιά του να τη μοιράσει στον πονεμένο κόσμο από αγάπη. Γι’ αυτό προσευχόταν πολύ για τον κόσμο. Πόσο πάσχει ο κόσμος από την έλλειψη αυτής της αληθινής αγάπης.
Αγαπώντας τον Θεό πολύ, τον αγάπησε κι ο Θεός πολύ και τον πλούτισε με χαρίσματα, που τους πιστούς δεν εκπλήσσουν, αλλά θεωρούνται φυσικά φαινόμενα της δαψιλούς επισκέψεως της θείας Χάριτος. Τον έβλεπαν να μην πατά στη γη, να διέρχεται αθέατος, να συνομιλεί φιλικά με τα άγρια ζώα και να του κάνουν υπακοή, να καίγεται για όλους, να μιλά ακούραστα, να παλεύει με τους δαίμονες αξεκούραστα, να εκπέμπει άρρητη ευωδία, να συνεννοείται άνετα με αλλοδαπούς, να θαυματουργούν οι προσευχές του, να αποκαλύπτει την κατάσταση των κεκοιμημένων, να θαυμάζουν πολλοί την πλούσια διορατικότητα και προορατικότητά του, να συνομιλεί με Αγίους, να τον λούζει το Άκτιστο Φως.
Ο Γέροντας Παΐσιος δεν ήταν άτλας, γίγαντας, υπεράνθρωπος, αλάνθαστος, ξύλινος ή σιδερένιος, γρανιτένιος, απρόσιτος, κατηφής κι απλησίαστος. Γινόταν πλαστελίνη στα χέρια του Θεού και για χάρη των πονεμένων ανθρώπων, έχοντας εγκολπωθεί τη χριστομίμητη αγάπη και την υψοποιό ταπείνωση. Δεν ήταν μορφωμένος, επιστήμονας, ψυχολόγος, θεολόγος διπλωματούχος, κοινωνικός λειτουργός, ιατρός και ιεροκήρυκας υψηλού άμβωνος με πύρηνα κηρύγματα. Ήταν ολιγογράμματος πατέρας, αδελφός και φίλος, που πάντα σού άφηνε χώρο, καθόταν πιο χάμω. Αποσυρόταν στην αντίδραση. Βοηθούσε πιο πολύ με την προσευχή του, με τη σιωπή του, με το ζωντανό παράδειγμά του. Τα λόγια του ήταν εγκάρδια, αληθινά ζυμωμένα με δάκρυα, γι’ αυτό ανέπαυαν, παραμυθούσαν, εμψύχωναν, οδηγούσαν στη μετάνοια. Έγινε δάσκαλος οικουμενικός, με αμέτρητους μαθητές μικρούς και μεγάλους, Μοναχούς και λαϊκούς, μένοντας πάντα ησυχαστής, ασκητής, γνήσιος Αγιορείτης. Ο μικροκαμωμένος, φιλάσθενος, αδύναμος, αδύνατος, κοκκαλιάρης πατήρ, έγινε ιατρός και βοηθός πολλών. Νοιαζόταν πιο πολύ για τους άλλους, παρά για τον εαυτό του. Πως να μην τον χαριτώσει ο Θεός; Πως να μην τον λαμπρύνει ο Ήλιος της δικαιοσύνης;
Ευχαριστούμε τον Θεό που μας τον έφερε κοντά μας για να μας νουθετήσει κι ελέγξει με την αρετή του. Τον ευγνωμονούμε για τα δώρα του.
Υποκλινόμενοι στη μακρά κι αδιάκοπη άσκησή του, που σημαίνει ολοκληρωτική αφιέρωση και γενναία ψυχή, περισσότερο από τα τεκμηριωμένα χαρίσματά του, τον παρακαλούμε θερμά να εύχεται, να ευλογεί, να πρεσβεύει…
Πηγή: Σύγχρονες Οσιακές Μορφές, Έκδοσις Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας, 2017
Σάββατο 8 Μαρτίου 2025
Παιδεία είναι...
Παιδεία δεν είναι τα πτυχία μας,
αλλά η αισθητική μας!
Ο τρόπος με τον οποίο συνομιλούμε, φλερτάρουμε, περπατάμε στο δρόμο, κρατάμε την πόρτα να περάσει ο άγνωστος στο ασανσέρ.
Παιδεία είναι οι λέξεις μας, η διακριτικότητά μας, η ελευθερία μας, τα όρια της ελευθερίας μας, η μουσική που ακούμε, η γλώσσα του σώματός μας, το πόσο αγαπάμε να μαθαίνουμε, να αλλάζουμε, να διαβάζουμε σαν να είμαστε κάθε φορά άγραφα χαρτιά.
Παιδεία είναι η ταπεινότητα, αλλά και η επιμονή στις αξίες μας, το ότι δεν είμαστε προς πώληση, το ότι σεβόμαστε τον άνθρωπο, το παιδί του άλλου, την κυρία που καθαρίζει το γραφείο μας, τον κύριο που καθαρίζει το πάρκο στο οποίο βγάζουμε βόλτα το σκύλο μας, την κοπέλα στο ταμείο.
Παιδεία είναι η μεγαλοψυχία μας, το να ποτίσουμε μια άγνωστη γλάστρα, το να φροντίζουμε την πίσω όψη του σπιτιού μας.
Παιδεία είναι το να προστατεύουν τα χέρια μας τον αδύναμο, να τα βάζουν με το θηρίο.
Παιδεία είναι το πόσο μπορούμε να έρθουμε απέναντι στο σύστημα και στους συστημικούς.
Παιδεία είναι η γενναιότητα και η ευθύνη.
Παιδεία είναι το να διαλέγεις τον δύσκολο δρόμο της αξιοπρέπειας, της μοναξιάς και συνάμα να καίγεται το μέσα σου για το κοινό καλό. Για το ωραίο και τη σωτηρία του.
Τελικά, με ένα λόγο, Παιδεία είναι το να είσαι "άνθρωπος" και να εκπέμπεις, να σκορπίζεις, να μοιράζεις, να μοσχοβολάς "ανθρωπιά".
(Via: aria rassouli)
Τι είναι το Gaslighting;
Τι είναι το Gaslighting;Πώς καταλαβαίνετε ότι σας χειραγωγούν ψυχολογικά;
Ψυχολόγος Pınar Karataş
▪︎ Τι είναι το Gaslighting;
Το Gaslighting είναι ένα είδος ψυχολογικής χειραγώγησης που στοχεύει στην αλλαγή της συμπεριφοράς, της οπτικής γωνίας των γεγονότων, των αναμνήσεων του εαυτού και των όσων συνέβησαν μέσω συγκεκριμένων στρατηγικών χειραγώγησης και στην παραπλάνηση του άλλου ατόμου. Το άτομο που ασκεί το gaslighting συνήθως χειραγωγεί το άλλο άτομο διαστρεβλώνοντας τα όσα συμβαίνουν, προς όφελός του.
Σε πολλές σχέσεις, το ένα μέρος μπορεί να χρησιμοποιήσει ψυχολογικές στρατηγικές για να χειραγωγήσει το άλλο. Αυτές οι στρατηγικές που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο του άλλου ατόμου και την επίτευξη των δικών του στόχων αναφέρονται γενικά ως ψυχολογική χειραγώγηση.
▪︎Ποια Είναι η Ιστορία του Gaslighting;
Ο δημοφιλής όρος gaslighting επινοήθηκε μετά τη διάσημη χολιγουντιανή ταινία του 1944 "Gaslight". Στην ταινία, ο πρωταγωνιστής σβήνει κρυφά το φως της λάμπας γκαζιού στο σπίτι κάθε μέρα, κάνοντας τη γυναίκα του να πιστέψει ότι έχει χάσει τα λογικά της. Διαστρεβλώνοντας την αντίληψη της γυναίκας του για την πραγματικότητα, ο άντρας της την έχει αποκόψει από την κοινωνική της ζωή και την έχει καταστήσει εξαρτημένη από αυτόν.
Ακριβώς όπως και στην ταινία, το άτομο που υφίσταται το gaslighting αρχίζει να αμφισβητεί την πραγματικότητα αυτών που βιώνει και δεν μπορεί να είναι σίγουρο για την ακρίβεια των αναμνήσεών του. Με την πάροδο του χρόνου, αρχίζει να αποδέχεται τις αλήθειες του ψυχολογικού χειριστή, χωρίς να τις αμφισβητεί, και μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα, όπως η αυτοαμφισβήτηση.
Όσο το θύμα του gaslighting αμφισβητεί τη λογική του και την πραγματικότητα αυτών που βιώνει, μπορεί να γίνει ακόμα πιο εξαρτημένο από το άτομο που το χειραγωγεί, νομίζοντας ότι το χρειάζεται και ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα χωρίς αυτό. Ο κύριος σκοπός του ατόμου που ασκεί το gaslighting είναι να καταστήσει το θύμα εξαρτημένο και να το κρατήσει υπό έλεγχο.
Αποτέλεσμα του gaslighting είναι να επιδεινώνεται η ψυχολογική κατάσταση του θύματος και το άτομο που υπόκειται σε χειραγώγηση να αντιμετωπίζει προβλήματα αυτοεκτίμησης. Μπορεί να αισθάνεται ανεπαρκές, ελαττωματικό, αποτυχημένο και ένοχο.
▪︎Σημάδια του Gaslighting
Το άτομο που ασκεί gaslighting μπορεί να κάνει τις πράξεις του να φαίνονται φυσιολογικές και να σας κάνει να αμφιβάλλετε για τον εαυτό σας. Για τον λόγο αυτόν, μπορεί αρχικά να μην καταλάβετε ότι σας χειραγωγούν.
Δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσετε και να αποδεχτείτε ότι υπόκειστε σε ψυχολογική χειραγώγηση, ακόμη και αν υπάρχουν προειδοποιήσεις από τον κοινωνικό σας περίγυρο. Αν αναρωτιέστε πώς να αναγνωρίσετε πότε σας χειραγωγούν μέσω του gaslighting, δώστε προσοχή στα παρακάτω σημάδια.
▪︎Παραδείγματα Συμπεριφοράς Gaslighting
Ακόμη κι αν δεν έχετε κάνει τίποτα κακό, περιμένουν συνεχώς από εσάς να ζητάτε συγγνώμη και μπορεί να βρεθείτε να ζητάτε συχνά συγγνώμη.
Όταν λέτε τι σας είπε το άλλο άτομο, λαμβάνετε αντιδράσεις όπως "Δεν το είπα αυτό, δεν το έκανα αυτό", οι οποίες σας κάνουν να αμφισβητείτε τη μνήμη σας.
Ακόμη κι αν το χειριστικό άτομο σας φέρεται αρνητικά και είναι προσβλητικό και αγενές απέναντί σας, μπορεί να σας θεωρεί υπεύθυνους για τη συμπεριφορά του.
Τα συναισθήματά σας μπορεί να υποβαθμίζονται. Όταν αισθάνεστε θλίψη, αγανάκτηση ή θυμό, μπορεί να σας πει ότι υπερβάλλετε.
▪︎Παραδείγματα Προτάσεων Gaslighting
Αν ακούτε συχνά αυτές τις φράσεις, μπορεί να βιώνετε gaslighting:
-Αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ. (ως απάντηση σε ένα περιστατικό που θυμάστε ότι συνέβη)
-Δεν είσαι φυσιολογικό άτομο και όλοι το ξέρουν, αυτό πιστεύουν όλοι.
-Λυπάμαι που νομίζεις ότι σε αναστάτωσα ή ότι σε πλήγωσα. (το χειριστικό άτομο προσπαθεί να μεταφέρει το μήνυμα: "Στην πραγματικότητα, δεν συνέβη τίποτα για το οποίο θα έπρεπε να αναστατωθείς. Το πρόβλημα δεν είναι στη συμπεριφορά μου αλλά στα συναισθήματά σου.")
-Προσπαθείς να με εξαπατήσεις- αυτά που λες δεν βγάζουν κανένα νόημα. (είπε για να ρίξει την ευθύνη σε εσάς και να καλύψει τα ψέματά του).
-Ξέρεις ότι δεν θα σε πλήγωνα επίτηδες.
-Το έκανα επειδή σε αγαπώ. (λέγεται για να υπερασπιστεί μια συμπεριφορά ή μια περιοριστική στάση που μπορεί να σας αναστατώσει).
-Είσαι πολύ ευαίσθητο άτομο ( το λέει για να υποτιμήσει τα συναισθήματά σας).
-Αυτό που περνάς δεν είναι τόσο κακό- οι άλλοι άνθρωποι περνούν τόσα πολλά.
-Έχεις κακή μνήμη- θυμάσαι τα πάντα λάθος.
▪︎Σημάδια Gaslighting στις Ρομαντικές Σχέσεις:
-Αρνείται, λέει ψέματα ή σας κατηγορεί ότι λέτε ψέματα, παρόλο που έχετε αποδείξεις για να το διαψεύσετε.
-Επιμένει πεισματικά ότι ένα γεγονός που είδατε ή βιώσατε δεν συνέβη και ισχυρίζεται ότι το θυμάστε λάθος.
-Αρνείται να μιλήσει για ένα ψέμα ή μια προηγούμενη χειριστική συμπεριφορά, αλλάζει θέμα και το αρνείται.
-Λέει ότι αντιδράτε υπερβολικά όταν εκφράζετε την απογοήτευσή σας για κάτι.
-Χρησιμοποιεί λόγια αγάπης για να καλύψει την αγενή συμπεριφορά του και δεν συνδυάζει τα γλυκά του λόγια με τις πράξεις του.
-Διαστρεβλώνει αυτό που συνέβη για να κάνει τη χειριστική συμπεριφορά του να φαίνεται αθώα.
-Προσπαθεί να καλύψει την αγενή συμπεριφορά και τα λόγια τους λέγοντας ότι απλά αστειευόταν ή ότι είστε πολύ ευαίσθητοι.
-Απομακρύνει εσάς από τους φίλους και την οικογένειά σας.
Αν βιώνετε αυτές τις συμπεριφορές στη ρομαντική σας σχέση, μπορεί να βιώνετε gaslighting. Το να εκτίθεστε στο gaslighting επηρεάζει αρνητικά την ψυχολογική σας υγεία.
▪︎Ποια Άτομα Κάνουν Gaslighting και Γιατί;
Το άτομο που ασκεί gaslighting επιδεικνύει συμπεριφορές που αποσκοπούν στη μείωση της αυτοπεποίθησης του άλλου ατόμου. Το ενδιαφέρον είναι ότι το άτομο που κάνει gaslighting συνήθως βλέπει τον εαυτό του ως ανεπαρκή, ανίσχυρο και άχρηστο. Προσπαθεί να αντισταθμίσει αυτό το αίσθημα ανεπάρκειας χειραγωγώντας τους άλλους.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το gaslighting είναι μια μορφή ψυχολογικής βίας. Τα θύματα ψυχολογικής βίας υποφέρουν από σοβαρά σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα. Αυτό μπορεί να τους προκαλέσει, σε αρκετές περιπτώσεις, τραύμα. Επομένως, η ψυχολογική βία για οποιονδήποτε λόγο είναι απολύτως ανεπίτρεπτη.
Αν και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τα βαθύτερα αίτια των συμπεριφορών gaslighting, μπορούμε να μιλήσουμε για τα κίνητρα που μπορεί να οδηγήσουν σε χειριστικές συμπεριφορές.
Ο σκοπός του gaslighting είναι να αποδυναμώσει την αντίσταση του άλλου ατόμου, να δημιουργήσει χάος στο μυαλό του θύματος και όλο αυτό το διάστημα να συνεχίσει να φαίνεται αθώο το άτομο που το διαπράττει.
Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα ανασφαλές και δυνητικά τραυματικό περιβάλλον μπορεί να συνεχίσει αυτή την αρνητική στρατηγική στην ενήλικη ζωή του για να προστατευτεί.
Άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας ή αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας τείνουν να χειραγωγούν τους άλλους και είναι επιρρεπή στο gaslighting.
▪︎Συμβουλές για να Αποφύγετε το Gaslighting
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το gaslighting είναι μια μορφή ψυχολογικής βίας. Τα θύματα ψυχολογικής βίας υποφέρουν από σοβαρά σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα. Αυτό μπορεί να τους προκαλέσει, σε αρκετές περιπτώσεις, τραύμα. Επομένως, η ψυχολογική βία για οποιονδήποτε λόγο είναι απολύτως ανεπίτρεπτη.
Αν και δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τα βαθύτερα αίτια των συμπεριφορών gaslighting, μπορούμε να μιλήσουμε για τα κίνητρα που μπορεί να οδηγήσουν σε χειριστικές συμπεριφορές.
Ο σκοπός του gaslighting είναι να αποδυναμώσει την αντίσταση του άλλου ατόμου, να δημιουργήσει χάος στο μυαλό του θύματος και όλο αυτό το διάστημα να συνεχίσει να φαίνεται αθώο το άτομο που το διαπράττει.
Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα ανασφαλές και δυνητικά τραυματικό περιβάλλον μπορεί να συνεχίσει αυτή την αρνητική στρατηγική στην ενήλικη ζωή του για να προστατευτεί.
Άτομα με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας ή αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας τείνουν να χειραγωγούν τους άλλους και είναι επιρρεπή στο gaslighting.
▪︎Συμβουλές για να Αποφύγετε το Gaslighting
Αν σας χειραγωγούν ψυχολογικά, υπάρχουν κάποια βήματα που μπορείτε να κάνετε για να προστατευτείτε:
•Διατηρήστε Απόσταση Από το Άτομο Αυτό.
Προσπαθήστε να απομακρυνθείτε από τα έντονα και αρνητικά συναισθήματα που προκαλεί το gaslighting. Για να το κάνετε αυτό, μπορείτε είτε να απομακρύνεστε από το περιβάλλον του ατόμου που σας χειραγωγεί κατά διαστήματα είτε να παρατηρείτε καλύτερα τα συναισθήματά σας με διάφορες χαλαρωτικές ασκήσεις διαλογισμού. Με αυτόν τον τρόπο, μπορείτε να αναλύσετε καλύτερα την κατάσταση στην οποία βρίσκεστε και να λάβετε τα απαραίτητα μέτρα.
•Κρατήστε τα Αποδεικτικά Στοιχεία.
Το gaslighting μπορεί να σας κάνει να αμφιβάλλετε για τον εαυτό σας. Κρατήστε ένα ημερολόγιο στο οποίο καταγράφετε τις εμπειρίες σας και φυλάξτε τα ηλεκτρονικά σας μηνύματα. Με αυτόν τον τρόπο, μπορείτε να ανατρέχετε σε αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία όταν αμφιβάλλετε για τον εαυτό σας.
•Δείτε τον Εαυτό σας Από μια Εξωτερική Σκοπιά.
Όταν υποψιάζεστε ότι σας χειραγωγούν, παραμείνετε σε επαφή με τον κοινωνικό σας κύκλο. Ενημερώστε την οικογένειά σας ή τους φίλους σας για την κατάστασή σας. Η οπτική γωνία ενός τρίτου προσώπου μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα την κατάσταση. Επιπλέον, το να μοιραστείτε την εμπειρία σας μπορεί να απαλύνει την ένταση των συναισθημάτων σας και να σας κάνει να νιώσετε ότι δεν είστε μόνοι σας σε αυτή τη διαδικασία.
•Παρατηρήστε τη Συμπεριφορά σας.
Το gaslighting ξεκινά με τις προσπάθειές σας να προσαρμοστείτε στον δράστη. Παρατηρήστε τη συμπεριφορά σας και αναρωτηθείτε αν υπάρχουν πράγματα που λέτε στον εαυτό σας όπως : "Δεν το έκανα ποτέ αυτό" ή "Το έκανα πιο συχνά". Μπορεί να έχετε αρχίσει να εγκρίνετε πράγματα που κανονικά δεν θα εγκρίνατε ή μπορεί να έχετε αρχίσει να ζείτε σε μια σχέση που δεν σας κάνει ευτυχισμένους.
•Τερματίστε τη Σχέση.
Όταν συνειδητοποιείτε ότι υπόκειστε σε ψυχολογική χειραγώγηση, αντί να προσπαθείτε να είστε σε συμφωνία με τον χειριστή, ο καθορισμός ορίων ή ο τερματισμός της σχέσης θα πρέπει να σας οδηγήσει σε μια λύση. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να σταματήσετε αυτή την αρνητική κατάσταση είναι να διακόψετε τη σχέση σας με τον χειριστή.
▪︎Αποκατάσταση Μετά Από Ψυχολογική Χειραγώγηση:
Το να υποβάλλετε τον εαυτό σας σε παρατεταμένη και συστηματική ψυχολογική χειραγώγηση μπορεί να υπονομεύσει την αυτοπεποίθησή σας. Τα επίπεδα άγχους σας αυξάνονται και μπορεί να αρχίσετε να εμφανίζετε σημάδια προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως άγχος ή κατάθλιψη.
Το πιο σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση από το gaslighting είναι να μάθετε να πιστεύετε ξανά στον εαυτό σας. Μετά από μια μακρά περίοδο έντονης χειραγώγησης, το να ανακτήσετε την εμπιστοσύνη στον εαυτό σας και να συνειδητοποιήσετε την αξία και τις ικανότητές σας δεν γίνεται σε μια μέρα και μάλιστα μπορεί να μην είναι καθόλου εύκολο.
Δίνοντας χρόνο στον εαυτό σας, μπορείτε να περάσετε αυτή τη διαδικασία βήμα προς βήμα σε θεραπεία με την υποστήριξη ενός ειδικού ψυχολόγου. Στη θεραπεία, θα κατανοήσετε καλύτερα τα σημάδια που αφήνει αυτή η εμπειρία και τι σημαίνουν για εσάς. Γνωρίζοντας σε βάθος τον εαυτό σας, θα απαλλαγείτε από τις μεθόδους αντιμετώπισης που δεν λειτουργούν για εσάς και θα αναπτύξετε λειτουργικές μεθόδους.
Εκτός από την επαγγελματική υποστήριξη, θα πρέπει να αφιερώσετε χρόνο και προσπάθεια στον εαυτό σας. Μπορείτε να περνάτε χρόνο με ανθρώπους που σας κάνουν καλό και να ασχολείστε με δραστηριότητες που σας ευχαριστούν. Για να ανακτήσετε την αυτοπεποίθησή σας, μπορείτε να ανακαλύψετε τα δυνατά σας σημεία και να αφιερώσετε περισσότερο χρόνο σε τομείς όπου αισθάνεστε τη μεγαλύτερη ευτυχία.
Ημερομηνία Δημοσίευσης 27/06/2024
https://www.hiwellapp.com/el/blog/ti--einai-to-gaslighting?fbclid=IwY2xjawJAdtdleHRuA2FlbQIxMAABHUOdIRgj8DHndRJ02HQJwHJ4BOQLBPgZ2MqEveqhnMsGGmliD6spmbHYLw_aem_JFNXR7LJLPQ5F0EQKdhZiA
Άν έχεις απογοητευτεί...
Άν έχεις απογοητευτεί από την ασχήμια αυτού εδώ του κόσμου, στρέψε το βλέμμα σου στην ποίηση...
Εκεί θα βρεις το ασφαλέστερο και ιαματικότερο καταφύγιό σου!
Γιατί δεν έλειψαν ποτέ οι ευαίσθητοι άνθρωποι...
Εμείς μάθαμε απλώς να στρέφουμε μόνιμα
το "φακό" μας αλλού!
Οι πιο ωραίοι άνθρωποι!
Οι πιο ωραίοι άνθρωποι...
Ψυχολόγος Ελευθεριάδης Ελευθέριος
12 Ιανουαρίου
Οι πιο ωραίοι άνθρωποι, είναι εκείνοι που, μπορείς να είσαι ο εαυτός σου δίπλα τους. Δεν παρεξηγούνται με το παραμικρό. Δεν σου μουτρώνουν. Δεν σε πιέζουνε για τίποτα ποτέ, ούτε αγχώνεσαι για το πώς θα τους μιλήσεις…
Οι πιο ωραίοι άνθρωποι, είναι εκείνοι που αντιμετωπίζουν τη κάθε μικρή έννοια η αγωνία σου με την ίδια σοβαρότητα που θα αντιμετώπιζαν και κάτι μεγάλο η σοβαρό. Δεν σε υποτιμούν. Δε σε μειώνουν. Αλλά σου δείχνουν ότι έχεις αξία στην κάθε επαφή σας.
Οι πιο ωραίοι άνθρωποι είναι εκείνοι που δε φοβούνται να τσαλακωθούν. Δεν προσπαθούνε να βγάλουν προς τα έξω ένα «προφίλ» η μια «εικόνα». Είναι απλοί και ταπεινοί, χωρίς να υποβαθμίζουνε όμως ποτέ τον εαυτό τους.
Οι πιο ωραίοι άνθρωποι είναι εκείνοι που για κάθε άνθρωπο, θα βρούνε κάτι καλό να πουν…
Οι πιο ωραίοι άνθρωποι είναι εκείνοι που πιστεύουνε ακράδαντα, πως ο Θεός, έχει οικονομήσει μια γωνιά μέσα στον Παράδεισο για όλους…
"Ακόμα δεν γίναμε κράτος"
"Ακόμα δεν γίναμε κράτος"
Χρήστος Γιανναράς12.02.2023 (2 χρόνια πριν!)
Τι σημαίνει και τι αντιπροσωπεύει για την εμπειρία του Νεοέλληνα ο όρος «δημόσιος τομέας», είναι γνωστό. Στην πρωταρχική του χρήση ο όρος σηματοδοτεί μέγιστη κοινωνική κατάκτηση: Τη δυνατότητα μιας κοινωνίας να οργανώνει και να θεσμοποιεί λειτουργίες κοινής ωφέλειας, διακονίας των αναγκών κάθε πολίτη, προσφοράς υπηρεσιών σε κάθε πολίτη. Να βεβαιώνει έμπρακτα την προτεραιότητα των σχέσεων κοινωνίας έναντι της ατομικής ιδιοτέλειας, της αυθαίρετης ανισότητας στη χρήση των κοινωνικών αγαθών, της εγωκεντρικής απληστίας του κέρδους. Η δημοκρατία δεν απαγορεύει στον ιδιώτη να εμπορευθεί ελεύθερα ακόμα και κοινωνικές λειτουργίες, όπως η παιδεία, η υγειονομική περίθαλψη, οι συγκοινωνίες, η πληροφόρηση. Ομως είναι κατάκτηση μιας κοινωνίας να οργανώνει θεσμούς αντίστασης στην εμπορία των ανθρώπινων αναγκών, στην εκμετάλλευσή τους από ιδιοτελή συμφέροντα.
Γι’ αυτό και όσο ευρύτερος είναι ο δημόσιος τομέας τόσο σαφέστερη η ανάπτυξη της κατά κεφαλήν καλλιέργειας σε μια κοινωνία, ο περιορισμός του πρωτογονισμού της εγωτικής αυτοσυντήρησης και επιθετικότητας. Οταν ο διευρυμένος δημόσιος τομέας είναι κοινωνική κατάκτηση (όχι στανική επιβολή μιας ιδεολογίας), τότε ο δημόσιος υπάλληλος είναι πραγματικά κοινωνικός λειτουργός. Εχει συνειδητά αποφασίσει ότι επιλέγει να υπηρετήσει στον βίο του πρώτα το κοινό και ύστερα το ιδιωτικό του συμφέρον.
Στο πλαίσιο του πολιτισμού της νεωτερικότητας, θεμελιωμένου στην ατομοκρατία και φυσιοκρατία της φιλοσοφίας του Διαφωτισμού, τα περιθώρια των κοινωνιοκεντρικών προτεραιοτήτων ήταν εξ ορισμού υπονομευμένα. Το όραμα της «κοινωνίας των πολιτών», του «κράτους πρόνοιας» ή, ακόμα, και της «αταξικής κοινωνίας» αιωρήθηκε από την αρχή σε ένα πελώριο ανθρωπολογικό κενό, σε τρομακτικό έλλειμμα «νοήματος» των σχέσεων κοινωνίας. Μπήκαμε στον 21ο αιώνα και οι μηχανιστικές «κοινωνιοκεντρικές» επιδιώξεις αποδείχνονται χιμαιρική ουτοπία, σαρώνονται από την καταιγιστική υστερία της «ιδιωτικοποίησης» των πάντων, τον ασύδοτο θρίαμβο του οικονομικού «φιλελευθερισμού», της απολυτοποιημένης ατομοκρατίας.
Αλλά το δύσκολο ερώτημα είναι για την Ελλάδα. Η ελληνική κοινωνία υποτίθεται ότι βγαίνει από μακραίωνη παράδοση πολιτισμού στους αντίποδες της δυτικής ατομοκρατίας, του ειδωλοποιημένου cogito. Εχει πίσω της ιστορικούς εθισμούς κοινοτισμού, προτεραιότητας των σχέσεων κοινωνίας, μια μεταφυσική νοηματοδότηση της λαϊκής συνείδησης και πράξης, θεμελιωμένη στην οντολογία του «προσώπου», στο άθλημα των διαπροσωπικών σχέσεων. Η ορθόδοξη ασκητική καλλιεργήθηκε στο λαϊκό βίωμα και στο απαρόμοιαστο κάλλος της λατρευτικής τέχνης ως άθλημα ελευθερίας από τον εγωτικό ηθικισμό, αυθυπέρβασης και αυτοπροσφοράς, αγαπητικής διακονίας του λαϊκού σώματος.
Γιατί, λοιπόν, στην Ελλάδα, από τη σύσταση κιόλας του συμβατικού μας κρατιδίου, η λειτουργία του δημόσιου τομέα να εμφανιστεί με αναποδογυρισμένους τους όρους του πρωταρχικού κοινωνιοκεντρικού νοήματος; Επιδιώκουμε, με κάθε τρόπο, οι Νεοέλληνες να διοριστούμε στο δημόσιο, όχι για να υπηρετήσουμε τις κοινές ανάγκες και κοινωνικές προτεραιότητες, αλλά μόνο και αποκλειστικά για την ιδιοτελή κατασφάλισή μας: Να είμαστε ισόβια αμειβόμενοι από τον μόχθο των άλλων, για τη θέση που κατέχουμε και όχι για το έργο που παράγουμε. Ανεξέλεγκτοι στη φυγοπονία μας ή στην ανικανότητά μας, με εξασφαλισμένη ατιμωρησία, ακόμα και για εγκληματικές παραλείψεις ή απάνθρωπη συμπεριφορά. Ασύδοτοι στις συνδικαλιστικές μας διεκδικήσεις, ξεδιάντροποι στη ραθυμία μας, βάναυσοι στον αυταρχισμό μας.
«Εφυγεν ο Τούρκος και ήρθεν ο δημόσιος υπάλληλος» – αυτή η φράση προσδιόρισε καίρια, στη μετεπαναστατική Ελλάδα, τον ρόλο και τη λειτουργία του δημόσιου τομέα. Ως σήμερα ο δημόσιος τομέας, σε μέγιστο βαθμό, ήταν και είναι το θεσμικό πλαίσιο απροκάλυπτης τυραννίας και βασανισμού του πολίτη. Οποιος βρεθεί μέσα στην κόλαση μιας εφημερίας κρατικού μας νοσοκομείου, νοσηλευτεί κάποιο διάστημα εκεί, καταλαβαίνει ότι η λαμπρή πνευματική μας παράδοση, η καύχηση για τον λαϊκό πολιτισμό μας, το νταϊλίκι των «μολών λαβέ» και των ηρωισμών μας, είναι όλα παραισθησιογόνες διαφυγές από την άθλια κοινωνική μας πραγματικότητα. Μόνο ο εισαγγελέας μπορεί να ανακουφίσει την απόγνωσή μας, όχι η «ευγενική» μας ελληνική καταγωγή.
Είναι μάταιο να εκφράζεις επιφυλάξεις για τη σοβαρότητα αποφάσεων, επιλογών ή ενεργημάτων, όταν είναι δεδομένη η απουσία κοινών κριτηρίων αποτίμησης. Δεν έχει νόημα να υποδείξεις σε έναν νικητή εκλογών ότι στο επιτελείο των άμεσων συνεργατών του πλεονάζουν άνθρωποι που δεν είναι σοβαροί. Οτι δεν είναι και ο ίδιος σοβαρός όταν κομπάζει για περιθωριακά επιτεύγματα ή εξαντλείται σε γενικόλογες επαγγελίες, τη στιγμή που τα πρώτιστα και ουσιώδη κραυγάζουν άλυτα. Οτι αρκεί η υπουργοποίηση ενός και μόνο Δελαπατρίδη, για να ακυρώνεται η όποια σοβαρότητα του σύνολου κυβερνητικού έργου. Οτι είναι κωμικό, στους αντίποδες της στοιχειώδους σοβαρότητας, να εξαγγέλλονται σαν «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση» ή σαν «εθνικό σύστημα υγείας» ή σαν «βελτίωση των παρεχόμενων στους πολίτες υπηρεσιών», πρόχειρα και επιπόλαια καμώματα ανθρώπων απαράσκευων, πειθαρχημένων στη σκοπιμότητα της δημιουργίας εντυπώσεων, και επιπλέον ατάλαντων.
Θέλει πολύ κουράγιο για να συντηρείται ελπίδα ιστορικής επιβίωσης του Ελληνισμού.
Γι’ αυτό και όσο ευρύτερος είναι ο δημόσιος τομέας τόσο σαφέστερη η ανάπτυξη της κατά κεφαλήν καλλιέργειας σε μια κοινωνία, ο περιορισμός του πρωτογονισμού της εγωτικής αυτοσυντήρησης και επιθετικότητας. Οταν ο διευρυμένος δημόσιος τομέας είναι κοινωνική κατάκτηση (όχι στανική επιβολή μιας ιδεολογίας), τότε ο δημόσιος υπάλληλος είναι πραγματικά κοινωνικός λειτουργός. Εχει συνειδητά αποφασίσει ότι επιλέγει να υπηρετήσει στον βίο του πρώτα το κοινό και ύστερα το ιδιωτικό του συμφέρον.
Στο πλαίσιο του πολιτισμού της νεωτερικότητας, θεμελιωμένου στην ατομοκρατία και φυσιοκρατία της φιλοσοφίας του Διαφωτισμού, τα περιθώρια των κοινωνιοκεντρικών προτεραιοτήτων ήταν εξ ορισμού υπονομευμένα. Το όραμα της «κοινωνίας των πολιτών», του «κράτους πρόνοιας» ή, ακόμα, και της «αταξικής κοινωνίας» αιωρήθηκε από την αρχή σε ένα πελώριο ανθρωπολογικό κενό, σε τρομακτικό έλλειμμα «νοήματος» των σχέσεων κοινωνίας. Μπήκαμε στον 21ο αιώνα και οι μηχανιστικές «κοινωνιοκεντρικές» επιδιώξεις αποδείχνονται χιμαιρική ουτοπία, σαρώνονται από την καταιγιστική υστερία της «ιδιωτικοποίησης» των πάντων, τον ασύδοτο θρίαμβο του οικονομικού «φιλελευθερισμού», της απολυτοποιημένης ατομοκρατίας.
Αλλά το δύσκολο ερώτημα είναι για την Ελλάδα. Η ελληνική κοινωνία υποτίθεται ότι βγαίνει από μακραίωνη παράδοση πολιτισμού στους αντίποδες της δυτικής ατομοκρατίας, του ειδωλοποιημένου cogito. Εχει πίσω της ιστορικούς εθισμούς κοινοτισμού, προτεραιότητας των σχέσεων κοινωνίας, μια μεταφυσική νοηματοδότηση της λαϊκής συνείδησης και πράξης, θεμελιωμένη στην οντολογία του «προσώπου», στο άθλημα των διαπροσωπικών σχέσεων. Η ορθόδοξη ασκητική καλλιεργήθηκε στο λαϊκό βίωμα και στο απαρόμοιαστο κάλλος της λατρευτικής τέχνης ως άθλημα ελευθερίας από τον εγωτικό ηθικισμό, αυθυπέρβασης και αυτοπροσφοράς, αγαπητικής διακονίας του λαϊκού σώματος.
Γιατί, λοιπόν, στην Ελλάδα, από τη σύσταση κιόλας του συμβατικού μας κρατιδίου, η λειτουργία του δημόσιου τομέα να εμφανιστεί με αναποδογυρισμένους τους όρους του πρωταρχικού κοινωνιοκεντρικού νοήματος; Επιδιώκουμε, με κάθε τρόπο, οι Νεοέλληνες να διοριστούμε στο δημόσιο, όχι για να υπηρετήσουμε τις κοινές ανάγκες και κοινωνικές προτεραιότητες, αλλά μόνο και αποκλειστικά για την ιδιοτελή κατασφάλισή μας: Να είμαστε ισόβια αμειβόμενοι από τον μόχθο των άλλων, για τη θέση που κατέχουμε και όχι για το έργο που παράγουμε. Ανεξέλεγκτοι στη φυγοπονία μας ή στην ανικανότητά μας, με εξασφαλισμένη ατιμωρησία, ακόμα και για εγκληματικές παραλείψεις ή απάνθρωπη συμπεριφορά. Ασύδοτοι στις συνδικαλιστικές μας διεκδικήσεις, ξεδιάντροποι στη ραθυμία μας, βάναυσοι στον αυταρχισμό μας.
«Εφυγεν ο Τούρκος και ήρθεν ο δημόσιος υπάλληλος» – αυτή η φράση προσδιόρισε καίρια, στη μετεπαναστατική Ελλάδα, τον ρόλο και τη λειτουργία του δημόσιου τομέα. Ως σήμερα ο δημόσιος τομέας, σε μέγιστο βαθμό, ήταν και είναι το θεσμικό πλαίσιο απροκάλυπτης τυραννίας και βασανισμού του πολίτη. Οποιος βρεθεί μέσα στην κόλαση μιας εφημερίας κρατικού μας νοσοκομείου, νοσηλευτεί κάποιο διάστημα εκεί, καταλαβαίνει ότι η λαμπρή πνευματική μας παράδοση, η καύχηση για τον λαϊκό πολιτισμό μας, το νταϊλίκι των «μολών λαβέ» και των ηρωισμών μας, είναι όλα παραισθησιογόνες διαφυγές από την άθλια κοινωνική μας πραγματικότητα. Μόνο ο εισαγγελέας μπορεί να ανακουφίσει την απόγνωσή μας, όχι η «ευγενική» μας ελληνική καταγωγή.
Είναι μάταιο να εκφράζεις επιφυλάξεις για τη σοβαρότητα αποφάσεων, επιλογών ή ενεργημάτων, όταν είναι δεδομένη η απουσία κοινών κριτηρίων αποτίμησης. Δεν έχει νόημα να υποδείξεις σε έναν νικητή εκλογών ότι στο επιτελείο των άμεσων συνεργατών του πλεονάζουν άνθρωποι που δεν είναι σοβαροί. Οτι δεν είναι και ο ίδιος σοβαρός όταν κομπάζει για περιθωριακά επιτεύγματα ή εξαντλείται σε γενικόλογες επαγγελίες, τη στιγμή που τα πρώτιστα και ουσιώδη κραυγάζουν άλυτα. Οτι αρκεί η υπουργοποίηση ενός και μόνο Δελαπατρίδη, για να ακυρώνεται η όποια σοβαρότητα του σύνολου κυβερνητικού έργου. Οτι είναι κωμικό, στους αντίποδες της στοιχειώδους σοβαρότητας, να εξαγγέλλονται σαν «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση» ή σαν «εθνικό σύστημα υγείας» ή σαν «βελτίωση των παρεχόμενων στους πολίτες υπηρεσιών», πρόχειρα και επιπόλαια καμώματα ανθρώπων απαράσκευων, πειθαρχημένων στη σκοπιμότητα της δημιουργίας εντυπώσεων, και επιπλέον ατάλαντων.
Θέλει πολύ κουράγιο για να συντηρείται ελπίδα ιστορικής επιβίωσης του Ελληνισμού.
Η κακοποίηση...
Κακοποίηση δεν είναι μόνο οι μελανιές και τα γδαρσίματα. Κακοποίηση δεν είναι μόνο η παρενόχληση, η οποιασδήποτε μορφής... Κακοποίηση δεν είναι μόνο η επίθεση, που γίνεται ευθέως…
Κακοποίηση είναι και το να γεμίζεις τον άλλον άνθρωπο με τύψεις. Με ενοχές…
Και όχι δεν το κάνεις επειδή θέλεις το καλό του.
Το καλό, για να είναι καλό, ξέρεις, πρέπει να γίνεται και με καλό τρόπο…
Κακοποίηση είναι και το να εκβιάζεις τον άλλον συναισθηματικά.
Κακοποίηση είναι και το να εκβιάζεις τον άλλον συναισθηματικά.
Συνεχείς επικλήσεις στο συναίσθημα, με σκοπό να κάμψεις το αυτεξούσιό του.
Κακοποίηση είναι και το να ξεκόβεις τον άλλον άνθρωπο από τον κόσμο.
Κακοποίηση είναι και το να ξεκόβεις τον άλλον άνθρωπο από τον κόσμο.
Από το υποστηρικτικό του περιβάλλον.
Από τους ανθρώπους του.
Για να τον ελέγξεις.
Για να τον ελέγξεις.
Για να τον έχεις του χεριού σου αβοήθητο.
Για να τον χειριστείς…
Ενοχές, επίκληση στο συναίσθημα και απομάκρυνση από το υποστηρικτικό το περιβάλλον…
Ναι.
Κακοποίηση και αυτά. Όλα τους.
Από τις πιο ύπουλες.
Από τις χειρότερες μορφές της.
Τέμπη: τα νανουρίσματα που έγιναν μοιρολόγια!
Τέμπη: τα νανουρίσματα που έγιναν μοιρολόγια
Το συλλογικό τραύμα και το συλλογικό πένθος που προκάλεσε η τραγωδία
Ο ανθρώπινος πόνος δεν έχει σύνορα, δεν έχει ιδεολογικό υπόστρωμα, δεν καθορίζεται από κοινωνικές επιταγές και σίγουρα δεν προσαρμόζεται στα τηλεοπτικά καλούπια.
Έχει υπόσταση από μόνος του, εισχωρεί μέσα μας και μάς καθορίζει με τρόπο ανάλογο του μεγέθους του. Ο συλλογικός πόνος το ίδιο, μας διαπερνά εξίσου έντονα, συνειδητά ή ασυνείδητα. Ανοίγει πληγές κι αφήνει σημάδια. Άλλους τους παγώνει, τους ακινητοποιεί, τους κάνει να νιώθουν ανήμποροι κι ως εκ τούτου τους θυμώνει και τους καταθλίβει και άλλους τους ωθεί μέσα από το σκοτάδι τους να αναζητήσουν τελικά το φως.
Οι πληγές των ανθρώπων μοιάζουν με μια χαραμάδα, ένα άνοιγμα -μικρό ή μεγάλο- στις σάρκες της ψυχής. Με μια ρωγμή που χρειάζεται την φροντίδα μας και την φροντίδα των συνανθρώπων μας. Αυτή η φροντίδα μπορεί να αποτελέσει και το φως που μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να υπερβεί τον πόνο. Έτσι μέσα και μετά το πένθος, ως προσωπικό βίωμα του πόνου, το μεγάλο βήμα είναι η δημιουργία συλλογικής συνείδησης. Μια αρμονική συνύπαρξη με τους άλλους ανθρώπους, η οποία καλύπτει το αίσθημα της ανυπαρξίας και δίνει συνοχή στο νόημα της ζωής.
Επιπλέον το κοινό νόημα προφυλάσσει από τον κίνδυνο της κυριαρχίας μίας στείρας οργής για ό,τι προκάλεσε τον πόνο, μιας οργής που προέρχεται από το αίσθημα αδικίας. Απεναντίας οδηγεί στη μετατροπή της σε μια δυνατή συλλογικότητα ικανής να μπορεί να ανατρέψει τις πηγές του πόνου.
Μέσω της ανάπτυξης συλλογικής συνείδησης μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο με ξεκάθαρα αιτήματα.
Έτσι, μετά το θρήνο και τη διαμαρτυρία, πρέπει να αναρωτηθούμε τελικά, τί θέλουμε, ποια Ελλάδα θέλουμε, ποιον κόσμο θέλουμε για τα παιδιά μας. Αλλά και πόσο υπεύθυνοι είμαστε οι ίδιοι για όλα αυτά, πόσο ο εφησυχασμός πέρασε μέσα στην ψυχή μας. Πόσο η διαμορφωθείσα κατάσταση έχει παγιώσει έναν ατομισμό και μία εκχώρηση της ευθύνης αποκλειστικά στους άλλους, στους θεσμούς.
Οφείλουμε πλέον μέσα από αυτό το δράμα να επαναπροσδιοριστούμε ως πολίτες.
Για να αλλάξει η Ελλάδα πρέπει να αλλάξουμε εμείς…
Καθώς γράφω σκέφτομαι και καταθέτω κάποιες διαπιστώσεις:
1. Η πρώτη επώδυνη διαπίστωση είναι ότι η δική μου γενιά, των σημερινών πενηντάρηδων, θα πληρώσει ένα βαρύ τίμημα για όλες τις κακοδαιμονίες και παθογένειες που στηρίξαμε ή ανεχθήκαμε. Θα δούμε τα παιδιά μας να υποφέρουν, να μην έχουν προοπτική, να φεύγουν μετανάστες, να πεθαίνουν…
2. Ο θάνατος είναι ένα συγκλονιστικό γεγονός που στις μέρες μας έχει γίνει ταμπού. Ο βιολογικός θάνατος έχει συρρικνωθεί και εξοβελιστεί στους νοσοκομειακούς χώρους, μακριά από το οικείο περιβάλλον, σαν να είναι ασθένεια. Ακόμη κι αν γνωρίζουμε πως είναι σημαντικό να πεθαίνεις ανάμεσα σε δικούς σου ανθρώπους, η αγωνία για επιμήκυνση της ζωής, μας στερεί τελικά αυτό το δικαίωμα. Δεν μπορώ να φανταστώ, επομένως, πόσο τραγικό κι αδιανόητο είναι να πεθαίνεις νέος, με βίαιο τρόπο, ανυποψίαστος και μόνος μέσα σε ένα βαγόνι. Και δεν μπορώ να φανταστώ την συντριβή των δικών τους ανθρώπων που έχασαν το παιδί τους, την αδελφή τους και τον αδελφό τους κοκ. Που όχι μόνο έχασαν τον άνθρωπό τους, αλλά χάθηκαν και τα ίχνη του, χάθηκε η σωματική του υπόσταση, αυτή που μας είναι αναγκαία για να αποχαιρετιστούμε. Το συζητούσαμε χθες σε μια εκπαιδευτική ομάδα υποψηφίων ψυχοθεραπευτών πως η ελληνική γλώσσα δεν έχει κάποια λέξη για τον γονιό που χάνει το παιδί του και ίσως η πιο κοντινή λέξη για να τον περιγράψει είναι το χαροκαμένος…
3. Συνειδητοποιώ για ακόμη για ακόμη μια φορά το ελάχιστο της ψυχικής δυνατότητας που έχουμε να σταθούμε δίπλα στον ανθρώπινο πόνο. Δεν μπορεί τον ανθρώπινο πόνο να τον υποστηρίξει ένας ειδικός ψυχικής υγείας στα όρια ενός γραφείου. Είναι μια ψευδαίσθηση που δεν μας ακυρώνει γιατί φυσικά κι έχουμε να επιτελέσουμε ένα έργο σημαντικό αλλά ο ανθρώπινος πόνος, η δυστυχία, η τραγωδία δεν αφορούν τα γραφεία των ειδικών, αλλά κυρίως τον δημόσιο διάλογο, το πώς πενθούμε συλλογικά, το πώς διεργαζόμαστε συλλογικά το πένθος, πώς συμμετέχουμε κι εμείς ως θεραπευτές σε αυτό. Γιατί, αν κι εμείς μείνουμε στο ό,τι επειδή είμαστε ειδικοί γνωρίζουμε και συμμετέχουμε στις διεργασίες του πένθους, είμαστε απλά σε λάθος δρόμο. Γιατί αυτό το βιώνουμε ως άνθρωποι κι όχι ως ειδικοί… «Ειδικοί» επομένως είναι όλοι κι όλοι μαζί μπορούμε να κάνουμε το πένθος και τον θρήνο μια γόνιμη νέα αρχή. Το πένθος θέλει ανθρώπους, ομάδες, κοινότητα και χρόνο…
4. Βιώνουμε στην εποχή μας την διάρρηξη των σχέσεων. Των διαπροσωπικών, των συντροφικών, των οικογενειακών, των κοινωνικών. Και φυσικά την διάρρηξη των σχέσεων μεταξύ εξουσίας και λαού, μεταξύ θεσμών και πολιτών. Θα σταθώ λιγάκι παραπάνω στο τελευταίο καθώς μοιάζει πλέον η ρήξη μεταξύ των πολιτικών εκπροσώπων της οικονομικής ελίτ και του λαού να είναι απόλυτη, αλλά δυστυχώς όχι εύκολα κατανοητή από όλους. Τα κροκοδείλια δάκρυα το μαρτυρούν, οι ξεδιάντροπες δηλώσεις επίσης, η ξετσιπωσιά τους το ίδιο. Και φυσικά το μαρτυρούν οι καλογραμμένες -σε δεύτερο χρόνο- ομιλίες τους. Εκεί όπου αναδύεται το 4ο μου συμπέρασμα
5. Πως έχουμε χάσει το νόημα των λέξεων. Ο πρωθυπουργός για παράδειγμα έβαλε στο χαρτί όλα όσα εμείς θέλουμε να πούμε, αλλά για αυτόν είναι λέξεις κενού περιεχομένου γιατί η δική του ευθύνη είναι αλλού. Οι λέξεις λοιπόν, όπως η ριμάδα η λέξη ευθύνη έχει χάσει πλήρως το νόημά της και περιφέρεται ανάξια μεταξύ ατομικής, συλλογικής, αντικειμενικής και δεν ξέρω γω ποιας άλλης κατεύθυνσης, μα πάντα πάνω στις ράγες της συγκάλυψης και της μη ανάληψής της.
6. Στην Ελλάδα υπάρχει ένα έλλειμα λειτουργίας του κράτους, ως ενιαίας οντότητας. Η μορφή του κράτους είναι το κράτος-λάφυρο. Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή διαχρονικά, από συστάσεως του, το έχουμε εκχωρήσει στα κόμματα και στις κυβερνήσεις. Δεν πιστέψαμε ποτέ πως το κράτος μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα από αυτά, πως μπορεί να έχει μια άλλη δυναμική, άρα κι εμείς να συμμετέχουμε και να ελέγχουμε διαφορετικά την λειτουργία του. Και τέλος,
7. Η παρακμή που βιώνουμε και τόσο επώδυνα αποτυπώθηκε στην τραγική σύγκρουση των τραίνων είναι προϊόν βαθιάς απορρύθμισης, οικονομικής, πολιτικής, πολιτισμικής και επιστημονικής.
Διανύουμε την δεύτερη δεκαετία μιας συνθήκης συνεχόμενων κρίσεων όπου κυριαρχούν πλείστα δυσλειτουργικά κοινωνικά φαινόμενα. Σε αυτό το κοινωνικό περιβάλλον, οι διακρίσεις, οι αποκλεισμοί, η εγκατάλειψη, η βία, ο θάνατος δεν είναι τυχαία γεγονότα, ούτε δυστυχώς περιστασιακά. Έχουν ένα ξεκάθαρο πολιτικό υπόβαθρο, δηλαδή ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό πλαίσιο, το οποίο γεννά αντίστοιχα επιμέρους κοινωνικά, οικονομικά, πολιτισμικά φαινόμενα. Αυτό σημαίνει πως οι ταξικές ανισότητες σε συνδυασμό με την διαφθορά της εξουσίας παράγουν στρεβλά φαινόμενα σε όλο το φάσμα της κοινωνίας και αυτό μας υποχρεώνει να συμβάλλουμε περισσότερο αποφασιστικά στην ανάδειξη των κατάλληλων θεωρητικών και ιδεολογικών εφοδίων για την ανατροπή των κοινωνικών παθογενειών και την αύξηση του δημοκρατικού ελέγχου των κυβερνήσεων από την βάση.
Γι’ αυτό και είμαι ιδιαίτερα συγκινημένος με διάφορες πρωτοβουλίες που συνεπαίρνουν τον κόσμο σε μαζικές συγκεντρώσεις, με πρωτοβουλίες επιστημόνων που προσπαθούν να κατασκευάσουν τα αναγκαία θεωρητικά και ιδεολογικά στηρίγματα και με ένα σωρό άλλες δράσεις, διότι στις μέρες μας αυξάνεται το χρέος να τοποθετούμαστε δημοσίως και να δρούμε συλλογικά.
Αναρωτιέμαι, επίσης, σε μια περίοδο όπου το βέβαιο είναι πως οι ζωές μας συρρικνώνονται και γίνονται όλο και πιο αναλώσιμες τι άραγε έργο παράγουμε στο πεδίο της ψυχοθεραπείας κλεισμένοι μέσα στα ψυχοθεραπευτικά μας γραφεία, τι έργο αποδίδουμε πίσω στην κοινωνία όταν επιχειρούμε μόνο ελιγμούς στα συναισθηματικά μονοπάτια της ψυχής του ανθρώπου; Χρειάζεται κι εμείς να αναρωτηθούμε για την δική μας χρησιμότητα και την δική μας συμμετοχή στον κοινό αγώνα για την ανατροπή ενός ιδεολογικού πλέγματος και μιας κουλτούρας που αρρωσταίνει το κοινωνικό σώμα και παράγει φαινόμενα ατομικής ψυχικής απορρύθμισης.
Γιατί ποιος άλλος μπορεί να είναι ο ρόλος της εκάστοτε επιστήμης εάν όχι αυτός. Δηλαδή να αφυπνίζει τις συνειδήσεις των ανθρώπων, να τους τροφοδοτεί με νέες γνώσεις και να τους βοηθά να ανατροφοδοτούν το παρόν τους.
Η επιστήμη, μεταξύ αυτών και η ψυχοθεραπεία, είναι μια πολιτική πράξη.
Τώρα, ποιες είναι οι σκέψεις μου για το πως χρειάζεται να δράσουμε:
Εν μέσω πένθους, θρήνου και οργής χρειάζεται να μερέψουμε τον θυμό μας και να αυξήσουμε την ένταση της οργής προς τη σωστή κατεύθυνση.
Βλέπετε πως ενώ η ελληνική κοινωνία συντάσσεται γρήγορα και στέκεται αλληλέγγυα σε κάθε πόνο, σε κάθε οδυνηρό γεγονός ή συνθήκη, εξίσου γρήγορα διχάζεται και ακροβολίζεται σε μια ιδιότυπη εμφυλιακή σύγκρουση που την καθηλώνει σε γνώριμα σχήματα υποταγής.
Από την περίοδο της πανδημικής κρίσης όπου επιχειρείτε με επιτυχία το σενάριο χειραγώγησης της κοινωνίας μέσω της ατομικής ευθύνης, άρα της αυτοσυμμόρφωσης και του κατακερματισμού της, έχουν αυξηθεί οι εκφάνσεις διχασμού και διαίρεσης των πολιτών και παράλληλα της ομογενοποίησής τους σε μια συγκεκριμένη μορφή. Οι Έλληνες πολίτες νιώθουν αποδυναμωμένοι, ενίοτε αναπαράγουν τις δυσλειτουργίες και τις παθογένειες του συστήματος κι όσοι νιώθουμε πως παράγουμε αντίσταση είμαστε συνεχώς με μια αγωνία για το πώς μπορούμε να δράσουμε.
Προσωπικά κι ύστερα από την εμπειρία της «συναισθηματικής εξέγερσης» του κινήματος που εντέχνως ονομάστηκε των «αγανακτισμένων» όπου επέτρεψα τον θυμό μου να κινείται ανεξέλεγκτα ακόμη και σε λάθος κατευθύνσεις, τότε που ο πάνδημος θυμός κυρίως κατάφερε να θρέψει σε συλλογικό επίπεδο τις συνθήκες να αναπτυχθούν φασιστικές νοοτροπίες, επιθυμώ να σταθώ πλέον με μια άλλη ωριμότητα και κυρίως να μην επιτρέψω, στο μέτρο του δυνατού- την διαίρεση μας.
Όλοι εμείς που το Ε1 φτάνει ως ένα όριο, όλοι εμείς που βιώνουμε άμεσα -περισσότερο ή λιγότερο- τις άμεσες αρνητικές συνέπειες ενός διεφθαρμένου πολιτικού συστήματος, είμαστε στην ίδια πλευρά. Ακόμη κι αν πιστεύουμε -στο πλαίσιο του πελατειακού συστήματος- πως ατομικά μπορεί να βγούμε κερδισμένοι, είναι πλέον τελείως ξεκάθαρο πως αυτή είναι η μεγαλύτερη πλάνη της μεταπολίτευσης στην Ελλάδα.
Το ρουσφέτι, η αναξιοκρατία κι άλλες τέτοιες παθογένειες είναι το βασικό εργαλείο χειραγώγησης με καταστροφικές συνέπειες για την κοινωνία, το περιβάλλον, τον άνθρωπο, για όλα, πλην το κέρδος ορισμένων.
Ο πόνος μας ενώνει, ο θυμός μας διαιρεί, μας κομματιάζει – τον θυμό μας επιχειρεί να αξιοποιήσει ένα καλά οργανωμένο σύστημα προπαγάνδας.
Εδώ είναι το κλειδί. Εδώ που ο θυμός μεταφέρεται στον αδελφό, στον συνάνθρωπο, εδώ που ο θυμός εστιάζει σε λάθος λεπτομέρειες και διχάζει άσκοπα τους ανθρώπους: ιδιωτικοί υπάλληλοι εναντίον των δημοσίων, αγρότες εναντίον εμπόρων, ναυτεργατών εναντίων υπαλλήλων στον τουρισμό, δεξιοί εναντίον αριστερών, κ.ο.κ. Μια ολόκληρη χώρα όπου ο ένας στρέφεται κατά του άλλου, η μια επαγγελματική ομάδα στρέφεται εναντίον μιας άλλης. Και στο μεταξύ η οικονομική ελίτ θερίζει ανεμπόδιστα και η κερδοφορία τους έχει γίνει ταυτόσημη με την ανάπτυξη και την πρόοδο.
Από την άλλη, εμείς σε κάθε καταστροφή, σε κάθε δύσκολη συνθήκη γενεαλογικά στεκόμαστε με γενναιότητα, με θάρρος, με αλληλεγγύη και αλτρουισμό. Σε πολλές δύσκολες ιστορικές περιόδους οι Έλληνες επέδειξαν το θάρρος της ύπαρξης και σταθήκαν γενναία δίνοντας ακόμη και την ζωή τους στον βωμό της ελευθερίας, της ισονομίας, της δικαιοσύνης, της αλήθειας. Πόσους ήρωες έχει η ιστορία μας και πόσους ήρωες έχει η καθημερινότητά μας;
Ύστερα όμως στην επόμενη φάση μας κατακλύζει ο θυμός, το δίκιο μας πιάνει από την μύτη κι από τον σβέρκο, γινόμαστε σκληροί, άπονοι, ταμπουρωνόμαστε στα δικά μας και βυθιζόμαστε στα ατομικά μας συμφέροντα. Και κάπου εκεί το συλλογικό καλό διαγκωνίζεται στην αδυναμία μας να συνθέσουμε έναν κοινό δρόμο για να το υπηρετήσουμε και συνθλίβεται στον εμφύλιο πόλεμο της προσωπικής μας δικαίωσης.
Τότε στις αρχές των μνημονίων θυμάμαι πως ήμουν πολύ θυμωμένος κι αντιπαραθετικός. Σήμερα δεν τα βάζω με όσους έχουν διαφορετικές θέσεις ή αντιλήψεις γιατί κυρίως όλοι μαζί χρειάζεται να φτιάξουμε ένα υγιές και δυνατό σύστημα κοινωνικού ελέγχου, ώστε καμιά εξουσία να μην τολμά να σκέφτεται και να δρα αυθαίρετα. Αυτό για το οποίο χρειάζεται να αγωνιστούμε όλοι μαζί είναι ενάντια στην ασέβεια και την προδοσία της εξουσίας, μιας ελίτ που κυβερνά ξεδιάντροπα την χώρα, λυμαίνεται τον πλούτο της κι αφήνει πίσω της διαλυμένες ζωές. Ζωές που άλλοτε ζουν με δόσεις, όπως στην οικονομική κρίση, με τρόμο, όπως στην πανδημική κρίση και με φιλοδωρήματα τώρα στην μεταπανδημική εποχή του pass.
Ο αγώνας για να αλλάξουμε την Ελλάδα μας δεν αφορά βέβαια μόνο τον έλεγχο της ελίτ, αλλά κι ένα σωρό άλλες παθογένειες, οι οποίες συντηρούν κι αναπαράγουν αυτή την δύναμη της ελίτ.
Θέλει πολύ δουλειά ακόμη για να ξαναγίνουμε ένας λαός του μόχθου, της δημιουργικότητας, της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης, δίχως να προσμένουμε το κακό για να το πετυχαίνουμε.
Ας αγωνιστούμε λοιπόν ενάντια καταρχάς στην ματαίωση και στην ενοχή, αλλά και στην τεράστια ανοχή μας στην φρίκη.
Κι όπως λέει η Κατερίνα Χλωροκώστα, το οφείλουμε στη μνήμη των παιδιών που δεν μπορέσαμε να προστατεύσουμε. Των παιδιών που χάσαμε, την ώρα που κοιμόμασταν βαθιά... Το οφείλουμε στα νανουρίσματα που έγιναν μοιρολόγια...
Ήμουν στην κηδεία ενός από τα παιδιά που χάσαμε, ο πόνος αβάσταχτος, οι γονείς, τα αδέλφια κεραυνοβολημένοι. Ο κόσμος βουβός, βουβός θρήνος και βουβή οργή. Όλοι θέλουν να ξεσκεπαστεί η αλήθεια και κυρίως να πληρώσουν επιτέλους όλοι όσοι έχουν τις πραγματικές ευθύνες με τις πράξεις ή τις παραλήψεις τους.
Όταν η τραγωδία έχει κάποιο γνωστό πρόσωπο δεν αλλάζει την οδύνη, έχει όμως κάτι πιο συγκλονιστικό, κι όσο πιο κοντά τόσο πιο επώδυνο. Έτσι, πονεμένος κι οργισμένος σας μιλώ αυτή την στιγμή, συμμεριζόμενος για το λίγο της ψυχικής μου συμμετοχής, όπως και του καθενός από μας, απέναντι στο ρεαλισμό του πένθους των ίδιων των ανθρώπων που μετέχουν σε αυτό… αλλά και στην ψυχική οδύνη όσων τυχερών επέζησαν, αλλά κουβαλούν την φρίκη και την οδύνη στην ψυχή τους…και βεβαίως όσων βρέθηκαν στο σημείο της σύγκρουσης και στα νοσοκομεία της πόλης μου για να συνδράμουν…
Κι όσο δεν υπάρχουν λόγια για τον ανείπωτο θρήνο, τόσο μεγαλώνει η ορμή και το σθένος μου σε ό,τι έχω ονομάσει αντίσταση. Αναγνωρίζω βεβαίως τα προσωπικά μου όρια, δεν αποδέχομαι όμως την ματαίωση και την ενοχή με την οποία επιχειρούν να μας διαποτίσουν και επιστρατεύω ακόμη και την επιστήμη που υπηρετώ, της ψυχοθεραπείας στο πεδίο της κλινικής της εφαρμογής, σε αυτή την κατεύθυνση, στην κατεύθυνση της αντίστασης…
Εν κατακλείδι, είμαστε ιστορικά στην εποχή που δεν έχουν ωριμάσει οι αλλαγές στα ιδεολογικά σχήματα και στις οριστικές ανατροπές στις μορφές κοινωνικής συγκρότησης. Η ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας επιτάσσει την αύξηση του κοινωνικού ελέγχου από όλους εμάς, ώστε οι εκάστοτε εξουσίες να τον νιώθουν στο μέγιστο δυνατό βαθμό στο πετσί τους. Δεν εκχωρούμε την ευθύνη για τις ζωές μας σε κανένα, παίρνουμε στα χέρια μας τον κοινωνικό έλεγχο…
Για να γίνει η επανάσταση πρέπει πρώτα να μπει η ιδέα, πρέπει να ξέρουμε τι πολεμάμε, θέλουμε απλά να διώξουμε αυτή την κυβέρνηση; Ε, και! Θα φύγει αυτή, θα έρθει μια άλλη. Τι θέλουμε επομένως να αλλάξουμε; Χρειάζεται ένας διάλογος εσωτερικός κι ένας διάλογος με τους άλλους, για να καθορίσουμε τι θέλουμε ώστε να μπορούμε να αγωνιστούμε για αυτό.
Εμείς λοιπόν θα αλλάξουμε τον κόσμο, γιατί η αλλαγή έρχεται μέσα από την συνειδητοποίηση, από την αντοχή στην ματαίωση και την αξιοποίησή του θυμού ώστε να βάλουμε την οργή στα σωστά κανάλια.
Εμείς είμαστε η αλλαγή που ονειρευόμαστε… Εξάλλου η επανάσταση πριν γίνει θα είναι συμβολική.
Αρθρογράφος: Γεώργιος Γιαννούσης
Ψυχοθεραπευτής
[1] Το παρόν κείμενο στηρίχθηκε στην προφορική ανακοίνωση μου σε διαδικτυακή εκδήλωση με θέμα «Συλλογικό τραύμα, αποθέματα και φωνές αντίστασης» που διοργάνωσαν οι ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ στις 12 Μαρτίου 2023.
175o Online Μάθημα
https://youtu.be/cB1QTmqIfMw?si=LkgFDso1qWOik_wv
Κάποτε είχα επισκεφθεί κι εγώ ένα μοναστήρι …
Κάποτε είχα επισκεφθεί κι εγώ ένα μοναστήρι…
Σε μια πολύ κρίσιμη περίοδο της ζωής μου!
Κι έμεινα εκεί όλο το άγιο δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων! Εμπειρία ζωής!!!
Έζησα τη ζωή των μοναχών…
Ακριβώς όπως περιγράφεται στο συγκεκριμένο κεφάλαιο του βιβλίου!
Εργασία, προσευχή και ελάχιστη ξεκούραση…
Η απολύτως απαραίτητη για τον οργανισμό μας…
Μπορεί και λιγότερη!
Μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση το ότι δεν υπήρχε ΚΑΘΟΛΟΥ χρόνος για «σπατάλη»!
Προσπαθούσα να μάθω τα πάντα για τη μοναχική ζωή ρωτώντας τις μοναχές…
Αλλά κι αυτό έβλεπα ότι το θεωρούσαν κάτι σαν… αργολογία!
Προφανώς έπρεπε να με διδάξει η ζωή τους και το παράδειγμά τους, κι όχι τα λόγια τους!
Κάπως έτσι κατάλαβα ότι μπορεί και να τις βάζω σε πειρασμό! Να χασομερούν εξαιτίας μου!
Ενώ θα έπρεπε να εργάζονται σιωπηλά κάνοντας νοερά προσευχή παράλληλα με το διακόνημά τους...
(Πόσοι από εμάς αναλωνόμαστε σε άπειρες συζητήσεις προσπαθώντας να πείσουμε για το «σωστό», δίχως να το αναθέτουμε απευθείας στον μόνο αρμόδιο, στον Θεό, κάνοντας ένθερμη προσευχή… Οι επόμενες σκέψεις μου…)
Αυτό το δωδεκαήμερο λοιπόν μου δίδαξε, πέρα απ΄όλα τ άλλα, ότι ο χρόνος μας είναι ΠΟΛΥΤΙΜΟΣ!
Ότι δεν πρέπει να τον σπαταλούμε ούτε να τον θεωρούμε δεδομένο…
Επίσης μου δίδαξε και κάτι ακόμη…
Ότι για να δουλεύει σωστά ένα σπίτι, μια μονή, μια πόλη κι ένα κράτος κατ’ επέκταση θα πρέπει ΟΛΟΙ να έχουν έναν ΚΟΙΝΟ σκοπό και στόχο… Κάτι να τους ενώνει και κάτι να ποθούν ΌΛΟΙ ΜΑΖΙ το ίδιο!
Για έναν κοινό αλλά και προσωπικό σκοπό ΌΛΟΙ να μοχθούν και να θυσιάζουν τον χρόνο τους καθημερινά! Με αγάπη και χαρά… Από προσωπική, ελεύθερη επιλογή… Επειδή γνωρίζουν πως αυτό είναι το καλό και για το καλό τους! Κι όχι επειδή το απαιτεί ένας ηγούμενος, ένας προϊστάμενος, ένα αφεντικό, ένα κράτος κ.λπ
Εκεί έμαθα πως πρέπει να εργάζομαι ασταμάτητα… Απνευστί, όπως έλεγαν! Για να μη με πειράξει το κακό! Ο πειρασμός! Για να μη με «ρίξει» σε μαύρες σκέψεις και απελπισία ποτέ…
Πόσοι από εμάς δουλεύουμε τόσο συνειδητά στη ζωή μας, όπως οι μοναχοί;!
Πόσοι από εμάς μοχθούμε για το κοινό καλό;!
Πόσοι από εμάς βλέπουμε το αντιπαράδειγμα καθημερινά μπροστά μας, αλλά ΔΕΝ το μιμούμαστε;!
Πώς ζητούμε δικαιοσύνη, δίχως να την αξίζουμε;!
Πώς απαιτούμε από το κράτος να μας συμπεριφέρεται ως ενήλικες και συνετούς πολίτες, όταν εμείς παιδιαρίζουμε;!
Πώς απαιτούμε σεβασμό, όταν εμείς από τη μια διαδηλώνουμε κι από την άλλη «καρναβαλίζουμε»;!
Συγνώμη για το μακροσκελές κείμενο, αλλά νομίζω πως θα έπρεπε να το πιάσουμε ξανά ΟΛΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ!
Και τότε ίσως αρχίσουν να μας παίρνουν ΟΛΟΙ στα σοβαρά…
Τότε ίσως μας δώσει κι ο Θεός τους άρχοντες που θα έπρεπε!
Γιατί τώρα έχουμε δυστυχώς αυτούς που μας αξίζουν… ("Κατά τον λαό κι οι άρχοντες" ...)
Γἐνοιτο…
Ο Θεός να δώσει…
Υ.Γ. Φυσικά και δεν αθωώνω κανέναν που προφανώς εγκλημάτισε και ΠΡΕΠΕΙ να λογοδοτήσει, αλλά ήθελα να τονίσω το πόσο σημαντικό είναι να διορθώνουμε πρώτα τον εαυτό μας... Και να κάνουμε επιτέλους ο καθένας μας την αυτοκριτική που απαιτείται...
4.3.2025
Φιλολογική Παιδεία
Κι έμεινα εκεί όλο το άγιο δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων! Εμπειρία ζωής!!!
Έζησα τη ζωή των μοναχών…
Ακριβώς όπως περιγράφεται στο συγκεκριμένο κεφάλαιο του βιβλίου!
Εργασία, προσευχή και ελάχιστη ξεκούραση…
Η απολύτως απαραίτητη για τον οργανισμό μας…
Μπορεί και λιγότερη!
Μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση το ότι δεν υπήρχε ΚΑΘΟΛΟΥ χρόνος για «σπατάλη»!
Προσπαθούσα να μάθω τα πάντα για τη μοναχική ζωή ρωτώντας τις μοναχές…
Αλλά κι αυτό έβλεπα ότι το θεωρούσαν κάτι σαν… αργολογία!
Προφανώς έπρεπε να με διδάξει η ζωή τους και το παράδειγμά τους, κι όχι τα λόγια τους!
Κάπως έτσι κατάλαβα ότι μπορεί και να τις βάζω σε πειρασμό! Να χασομερούν εξαιτίας μου!
Ενώ θα έπρεπε να εργάζονται σιωπηλά κάνοντας νοερά προσευχή παράλληλα με το διακόνημά τους...
(Πόσοι από εμάς αναλωνόμαστε σε άπειρες συζητήσεις προσπαθώντας να πείσουμε για το «σωστό», δίχως να το αναθέτουμε απευθείας στον μόνο αρμόδιο, στον Θεό, κάνοντας ένθερμη προσευχή… Οι επόμενες σκέψεις μου…)
Αυτό το δωδεκαήμερο λοιπόν μου δίδαξε, πέρα απ΄όλα τ άλλα, ότι ο χρόνος μας είναι ΠΟΛΥΤΙΜΟΣ!
Ότι δεν πρέπει να τον σπαταλούμε ούτε να τον θεωρούμε δεδομένο…
Επίσης μου δίδαξε και κάτι ακόμη…
Ότι για να δουλεύει σωστά ένα σπίτι, μια μονή, μια πόλη κι ένα κράτος κατ’ επέκταση θα πρέπει ΟΛΟΙ να έχουν έναν ΚΟΙΝΟ σκοπό και στόχο… Κάτι να τους ενώνει και κάτι να ποθούν ΌΛΟΙ ΜΑΖΙ το ίδιο!
Για έναν κοινό αλλά και προσωπικό σκοπό ΌΛΟΙ να μοχθούν και να θυσιάζουν τον χρόνο τους καθημερινά! Με αγάπη και χαρά… Από προσωπική, ελεύθερη επιλογή… Επειδή γνωρίζουν πως αυτό είναι το καλό και για το καλό τους! Κι όχι επειδή το απαιτεί ένας ηγούμενος, ένας προϊστάμενος, ένα αφεντικό, ένα κράτος κ.λπ
Εκεί έμαθα πως πρέπει να εργάζομαι ασταμάτητα… Απνευστί, όπως έλεγαν! Για να μη με πειράξει το κακό! Ο πειρασμός! Για να μη με «ρίξει» σε μαύρες σκέψεις και απελπισία ποτέ…
Πόσοι από εμάς δουλεύουμε τόσο συνειδητά στη ζωή μας, όπως οι μοναχοί;!
Πόσοι από εμάς μοχθούμε για το κοινό καλό;!
Πόσοι από εμάς βλέπουμε το αντιπαράδειγμα καθημερινά μπροστά μας, αλλά ΔΕΝ το μιμούμαστε;!
Πώς ζητούμε δικαιοσύνη, δίχως να την αξίζουμε;!
Πώς απαιτούμε από το κράτος να μας συμπεριφέρεται ως ενήλικες και συνετούς πολίτες, όταν εμείς παιδιαρίζουμε;!
Πώς απαιτούμε σεβασμό, όταν εμείς από τη μια διαδηλώνουμε κι από την άλλη «καρναβαλίζουμε»;!
Συγνώμη για το μακροσκελές κείμενο, αλλά νομίζω πως θα έπρεπε να το πιάσουμε ξανά ΟΛΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ!
Και τότε ίσως αρχίσουν να μας παίρνουν ΟΛΟΙ στα σοβαρά…
Τότε ίσως μας δώσει κι ο Θεός τους άρχοντες που θα έπρεπε!
Γιατί τώρα έχουμε δυστυχώς αυτούς που μας αξίζουν… ("Κατά τον λαό κι οι άρχοντες" ...)
Γἐνοιτο…
Ο Θεός να δώσει…
Υ.Γ. Φυσικά και δεν αθωώνω κανέναν που προφανώς εγκλημάτισε και ΠΡΕΠΕΙ να λογοδοτήσει, αλλά ήθελα να τονίσω το πόσο σημαντικό είναι να διορθώνουμε πρώτα τον εαυτό μας... Και να κάνουμε επιτέλους ο καθένας μας την αυτοκριτική που απαιτείται...
4.3.2025
Φιλολογική Παιδεία
https://keybooks.gr/product/to-dwro-stefanos-xenakis/?srsltid=AfmBOorbRuGTA58GmPepJpctsGXrw-8Hav0-fLIUPHaNWlmMr-3gY89M
https://keybooks.gr/the-author/%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%86%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%BE%CE%B5%CE%BD%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82/?srsltid=AfmBOooVEHUIHIJykGeC0aOBqWyng24vBRjfwS90qclDxRRB4Wsi7tWR
https://www.public.gr/product/books/greek-books/family-home/self-improvement-body-and-spirit/to-doro/1749790?utm_source=google&utm_medium=cpc&utm_campaign=PMax_GENERIC_Villains&gad_source=1&gclid=Cj0KCQjwm7q-BhDRARIsACD6-fVe6QC97PDURETMLX8-mLvXTtVHGmnPuU2HUZ6AeoxK-xDR5OnPqscaAtkLEALw_wcB
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)