ΔΕΥΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
Ενεργητικός και Μέσος Αόριστος β΄
• Πολλά ρήματα σχηματίζουν τον ενεργητικό και μέσο Αόριστο
από το θέμα με τις ολικές καταλήξεις του αντίστοιχου Παρατατικού στην οριστική
και του αντίστοιχου Ενεστώτα στις άλλες εγκλίσεις (καθώς και στο απαρέμφατο και
τη μετοχή). Ο Αόριστος
αυτός λέγεται (ενεργητικός ή μέσος) Αόριστος δεύτερος. Π.χ. βάλλω, ενεργ. αόρ. β΄ ἔ-βαλ-ον,ἔ-βαλ-ες, ἔ-βαλ-ε κτλ., μέσ. αόρ. β΄ ἐ-βαλ-όμην, (ἐ-βάλ-εσο=) ἐ-βάλ-ου, ἐ-βάλ-ετο κτλ.
Παράδειγμα σχηματισμού ενεργητικού και μέσου Αορίστου β΄
ρ. βάλλω (θ. βαλ-)
Ενεργητικός Αόριστος β΄
|
Οριστική |
Υποτακτική |
Ευκτική |
Προστακτική |
|
ἔ-βαλ-ον ἔ-βαλ-ες ἔ-βαλ-ε ἐ-βάλ-ομεν ἐ-βάλ-ετε ἔ-βαλ-ον |
βάλ-ω βάλ-ῃς βάλ-ῃ βάλ-ωμεν βάλ-ητε βάλ-ωσι(ν) |
βάλ-οιμι βάλ-οις βάλ-οι βάλ-οιμεν βάλ-οιτε βάλ-οιεν |
— βάλ-ε βαλ-έτω — βάλ-ετε βαλ-όντων |
|
Απαρέμφ. |
Μετοχή |
|
βαλ-εῖν |
βαλ-ὼν βαλ-οῦσα βαλ-ὸν |
Μέσος Αόριστος β΄
|
Οριστική |
Υποτακτική |
Ευκτική |
Προστακτική |
|
ἐ-βαλ-όμην ἐ-βάλ-ου ἐ-βάλ-ετο ἐ-βαλ-όμεθα ἐ-βάλ-εσθε ἐ-βάλ-οντο |
βάλ-ωμαι βάλ-ῃ βάλ-ηται βαλ-ώμεθα βάλ-ησθε βάλ-ωνται |
βαλ-οίμην βάλ-οιο βάλ-οιτο βαλ-οίμεθα βάλ-οισθε βάλ-οιντο |
— βαλ-οῦ βαλ-έσθω — βάλ-εσθε βαλ-έσθων |
|
Απαρέμφ. |
Μετοχή |
|
βαλ-έσθαι |
βαλ-όμενος βαλ-ομένη βαλ-όμενον |
Παρατηρήσεις στο σχηματισμό του ενεργητ. και
μέσου Αορίστου β΄
• Του ενεργητικού Αορίστου β΄:
1. Το απαρέμφατο και η μετοχή τονίζονται
πάντοτε στη λήγουσα (το απαρέμφατο με περισπωμένη και η μετοχή αρσενικού με
οξεία)· μαθεῖν, ἐλθεῖν - μαθών, ἐλθών.
2. Το β΄ ενικό πρόσ. της προστακτικής των ρ. ἔρχομαι,
εὑρίσκω, λαμβάνω, λέγω και ὁρῶ, όταν δεν είναι σύνθετο, τονίζεται στη λήγουσα: (ἔρχομαι - ἦλθον) ἐλθέ, (εὑρίσκω- ηὗρον) εὑρέ, (λαμβάνω - ἔλαβον) λαβέ, (λέγω- εἷπον) εἰπέ, (ὁρῶ - εἶδον) ἰδὲ (αλλά: ἄπελθε, ἔξευρε, παράλαβε, πρόειπε, πάριδε).
• Του μέσου Αορίστου β΄:
1. Το απαρέμφατο (είτε απλό είτε σύνθετο) τονίζεται
στην παραλήγουσα: γενέσθαι, λαβέσθαι - συγγενέσθαι, ἀντιλαβέσθαι.
2. Το β΄ ενικό πρόσ. της προστακτικής (είτε
απλό είτε σύνθετο) κανονικά τονίζεται στη λήγουσα και παίρνει περισπωμένη: γενοῦ, λαβοῦ- συγγενοῦ, ἀντιλαβοῦ· αν
όμως είναι μονοσύλλαβο και σύνθετο με δισύλλαβη πρόθεση, ανεβάζει τον τόνο στην
παραλήγουσα: (ἔχομαι - ἐσχόμην) σχοῦ- παράσχου, (ἕπομαι - ἑσπόμην) σποῦ - ἐπίσπου.
• Ο Αόρ. β΄, όπως είδαμε , στην οριστική έχει τις καταλήξεις του αντίστοιχου Παρατατικού
και στις άλλες εγκλίσεις έχει τις καταλήξεις του αντίστοιχου Ενεστώτα. Ξεχωρίζεται
όμως από το θέμα του, που είναι διαφορετικό από το θέμα του Ενεστώτα και του Παρατατικού.
Έτσι σε μερικά ρήματα ο Αόρ. β΄ σχηματίζεται:
α) από
το καθαρό ρηματ. θέμα, χωρίς τα προσφύματα του Ενεστώτα και του Παρατατικού: (αἰσθ-άν-ομαι) ᾐσθ-όμην, αἴσθ-ωμαι, αἰσθ-οίμην κτλ., (ἁμαρτ-άν-ω) ἥμαρτ-ον, ἁμάρτ-ω, ἁμάρτ-οιμι κτλ. (λα(ν)θ-άν-ω) ἔ-λαθ-ον, λάθ-ω, λάθ-οιμι κτλ.·
β) από
το ρηματ. θ. με συγκοπή: (ἕπ-ομαι, θ. σεπ-) ἑ-σπ-όμην (η δασεία της
αύξησης από αναλογική επίδραση του ἕπομαι), (ἔχ-ω,
θ. σεχ-) ἔ-σχ-ον·
γ) από
το ρηματ. θ. χωρίς τον αναδιπλασιασμό του ενεστώτα: (γί-γνομαι, θ. γε-) ἐ-γεν-όμην, (πί-πτ-ω, θ. πετ-,πεσ-)
ἔ-πεσ-ον·
δ) από
το ρηματ. θ. με αναδιπλασιασμό: (ἄγ-ω) ἤγαγ-ον, ἀγάγ-ω κτλ.·
ε) από
το ρηματ. θ. με τροπή του φωνήεντος: (τρέπ-ω,θ. τρεπ-) ἔ-τραπ-ον·
ς) από
το αδύνατο ρηματ. θ. (λείπ-ω, θ. λειπ-,λιπ-) ἔ-λιπ-ον.
• Μερικά
ρήματα σχηματίζουν τον Αόρ. β΄ με θέμα διαφορετικό(από συνώνυμες ρίζες): αἱρέω-ῶ: αόρ. β΄ (με θ. Ϝελ-) ἔ-Ϝελ-ον: εἷλ-ον, υποτ. ἕλ-ω κτλ. - ὁράω-ῶ, αόρ. β΄ (με θ. Ϝιδ-) ἔ-Ϝιδ-ov:
εἶδον, υποτ. ἴδω κτλ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου