Αδίδακτο - Αρχαία Ελληνικά
Ἀντιφῶντος, Τετραλογία Α΄ α,
"Κατηγορία φόνου ἀπαράσημος", 10-11
Εισαγωγή:
Ο Αντιφώντας (480-411 π.Χ.), πρώτος ρητοροδιδάσκαλος και λογογράφος της αρχαιότητας, κατέχει σπουδαία θέση στην ιστορία του Δικαίου, καθώς εγκαινίασε τη γραφή δικανικών λόγων στο σύστημα των Αττικών λογογράφων.
Από τα εξήντα έργα του – τα πρώτα μνημεία στη δικαστική ρητορική - άρτια διασώθηκαν τα σχετικά με το φονικό δίκαιο, όπου διακρίνει κανείς τα χαρακτηριστικά του αρχαϊκού ύφους, την ακριβολογία, την περιεκτικότητα, την αρμονία του λόγου, την ορθοέπεια, τη συμμετρία των προτάσεων, τη μέχρι δραματικότητας περιγραφική δύναμη.
Στις τρεις Τετραλογίες, έργα με υποθετικά σενάρια, γραμμένα για τους μαθητές της ρητορικής σχολής του, κυρίως για να ασκηθούν στο πεδίο της επιχειρηματολογίας, αποτυπώνεται έντονα το πνεύμα του συνηγόρου.
Στο απόσπασμα αυτής της εικονικής δίκης ο ρήτορας δίνει έμφαση στις πιθανότητες ενοχής και επιχειρεί, διεμβολίζοντας τους δικαστές με ενοχικές φοβίες, να τους μεταφέρει στη μελλοντική δυσπραγία της πόλης, σε περίπτωση που δεν αποφασίσουν να καταδικάσουν τον κατηγορούμενο.
Το Κείμενο:
Ἀντιφῶντος, Τετραλογία Α΄ α, Κατηγορία φόνου ἀπαράσημος 10-11
Ἐξελεγχόμενος δ᾽ ὑπό τε τῶν εἰκότων ὑπό τε τῶν παραγενομένων, οὐδενὶ τρόπῳ οὔτε δικαίως οὔτε συμφερόντως ἀπολύοιτ᾽ ἂν ὑφ᾽ ὑμῶν. οἵ τε γὰρ ἐπιβουλεύοντες ἀνεξέλεγκτοι ἂν εἶεν, εἰ μήθ’ ὑπὸ τῶν παραγενομένων μήθ’ ὑπὸ τῶν εἰκότων ἐξελέγχονται· ἀσύμφορόν θ᾽ ὑμῖν ἐστὶ τόνδε μιαρὸν καὶ ἄναγνον ὄντα εἴς τε τὰ τεμένη τῶν θεῶν εἰσιόντα μιαίνειν τὴν ἁγνείαν αὐτῶν, ἐπί τε τὰς αὐτὰς τραπέζας ἰόντα συγκαταπιμπλάναι τοὺς ἀναιτίους· ἐκ γὰρ τούτων αἵ τ᾽ ἀφορίαι γίγνονται δυστυχεῖς θ᾽ αἱ πράξεις καθίστανται. οἰκείαν οὖν χρὴ τὴν τιμωρίαν ἡγησαμένους, αὐτῷ τούτῳ τὰ τούτου ἀσεβήματα ἀναθέντας, ἰδίαν μὲν τὴν συμφοράν, καθαρὰν δὲ τὴν πόλιν καταστῆσαι.
Απόδοση στα Νέα Ελληνικά:
Αφού και από τις πιθανότητες και από τους μάρτυρες αποδεικνύεται ένοχος, με κανέναν τρόπο, ούτε δίκαια ούτε ωφέλιμα δεν θα μπορέσετε να τον αθωώσετε. Διότι και όσοι επιβουλεύονται τις ζωές των άλλων είναι δυνατό να απαλλαγούν από την κατηγορία της ενοχής, αν η ενοχή τους δεν αποδεικνύεται ούτε από τους μάρτυρες, ούτε από τις πιθανότητες· και σε σας είναι ασύμφορο αυτός εδώ ο μιαρός και μολυσμένος να μπαίνει στους ναούς των θεών και να βεβηλώνει την ιερότητά τους, να πηγαίνει στα ίδια τραπέζια με τους αθώους και να τους μαγαρίζει ολότελα με τη μιαρότητά του· γιατί απ’ αυτούς τους μιασμένους προέρχεται η αφορία και αποτυγχάνουν οι ενέργειες της πόλης. Πρέπει λοιπόν, αφού θεωρήσετε την τιμωρία προσωπική σας υπόθεση και επιρρίψετε σ’ αυτόν τον ίδιο την ευθύνη για τα ασεβήματά του, να καταστήσετε αφενός τη συμφορά προσωπική του υπόθεση και αφετέρου την πόλη καθαρή από το μαγάρισμά του.
Λεξιλόγιο:
«Ἐξελεγχόμενος δ᾽ ὑπό τε τῶν εἰκότων ὑπό τε τῶν παραγενομένων»
●ἐξελέγχομαι: αποδεικνύομαι ένοχος, καταδικάζομαι
●τὸ εἰκός: (ουδέτερο από την ουσιαστικοποιημένη μετοχή του ρ. ἔοικα) πιθανό, λογικό, πιθανότητα
●παραγίγνομαι: παραβρίσκομαι (η μετοχή «οἱ παραγενόμενοι» = οι μάρτυρες)
«οἵ τε γὰρ ἐπιβουλεύοντες ἀνεξέλεγκτοι ἂν εἶεν»
●ἐπιβουλεύω: σχεδιάζω κάτι εναντίον κάποιου, μηχανεύομαι, συνωμοτώ, έχω κακές προθέσεις, επιβουλεύομαι
«ἐπί τε τὰς αὐτὰς τραπέζας ἰόντα συγκαταπιμπλάναι τοὺς ἀναιτίους»
●συγκαταπίπλημι: συμπληρώνω, γεμίζω μαζί με άλλον, τρώω και πίνω στο ίδιο τραπέζι με άλλους.
Ιστορία Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας:
"Oι Aττικοί ρήτορες"
Aπό τους πολλούς ρήτορες που διακρίθηκαν στην Aθήνα, από τα μέσα του 5ου έως και το τέλος του 4ου αι. π.X., οι Aλεξανδρινοί φιλόλογοι ξεχώρισαν δέκα, ως υπόδειγμα αττικής ρητορείας, και τους κατέταξαν σε έναν κατάλογο που λέγεται «Kανόνας των δέκα Αττικών ρητόρων». Tον κανόνα αυτόν διέσωσε ο Kαικίλιος από τη Σικελία, ο οποίος έζησε κατά το πρώτο μισό του 1ου αι. μ.X. Σύμφωνα με τον κανόνα και την τάξη του, οι ρήτορες αυτοί ήταν: Aντιφών, Aνδοκίδης, Λυσίας, Iσαίος, Iσοκράτης, Yπερείδης, Λυκούργος, Aισχίνης, Δημοσθένης, Δείναρχος.
Eκτός από δύο, (Ισαίος και Δείναρχος), ήταν όλοι Aθηναίοι. Kαλλιεργούνται και τα τρία είδη ρητορείας: η δικανική, που οδηγείται στην τελειότητα με το Λυσία, η επιδεικτική, με κορυφαίο τον Iσοκράτη, και η πολιτική (συμβουλευτική), με τους λαμπρούς ρήτορες Δημοσθένη, Aισχίνη, Yπερείδη και Λυκούργο, που κυριαρχούν από το 360 π.X. έως το 323 π.X., έτος θανάτου του M. Aλεξάνδρου.
▪︎"Aντιφῶν"
O Aντιφών (480-411 π.X.) από το Pαμνούντα, δήμο της Aθήνας, υπήρξε ρητοροδιδάσκαλος και επαγγελματίας λογογράφος. Για τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση των ολιγαρχικών του 411 π.X. καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτέλεστηκε. O Θουκυδίδης, που υπήρξε μαθητής του, τον θεωρεί το σημαντικότερο μέχρι την εποχή εκείνη ρήτορα, ενώ ο Πλάτων τον μνημονεύει ως δάσκαλο της ρητορικής (Mενέξενος, 236 A).
Aπό το έργο του διασώθηκαν τρεις δικανικοί λόγοι: Περὶ τοῦ Ἡρώδου φόνου, Περὶ τοῦ χορευτοῦ και Kατηγορία φαρμακείας κατὰ μητρυιᾶς. Στα έργα του περιλαμβάνονται επίσης τρεις Τετραλογίες (η καθεμιά περιέχει για την ίδια υπόθεση δύο λόγους για κατηγορία —πρωτολογία— και δύο για υπεράσπιση — δευτερολογία), που αναφέρονται σε υποθέσεις ανθρωποκτονίας. Πρόκειται για ρητορικά γυμνάσματα και χρησίμευαν ως υποδείγματα στη διδασκαλία της ρητορικής.
Tο ύφος του είναι αρχαϊκό, έχει πολλές ομοιότητες με το αντίστοιχο του Θουκυδίδη και χαρακτηρίζεται από τολμηρές εκφράσεις.
Λεξιλόγιο:
«Ἐξελεγχόμενος δ᾽ ὑπό τε τῶν εἰκότων ὑπό τε τῶν παραγενομένων»
●ἐξελέγχομαι: αποδεικνύομαι ένοχος, καταδικάζομαι
●τὸ εἰκός: (ουδέτερο από την ουσιαστικοποιημένη μετοχή του ρ. ἔοικα) πιθανό, λογικό, πιθανότητα
●παραγίγνομαι: παραβρίσκομαι (η μετοχή «οἱ παραγενόμενοι» = οι μάρτυρες)
«οἵ τε γὰρ ἐπιβουλεύοντες ἀνεξέλεγκτοι ἂν εἶεν»
●ἐπιβουλεύω: σχεδιάζω κάτι εναντίον κάποιου, μηχανεύομαι, συνωμοτώ, έχω κακές προθέσεις, επιβουλεύομαι
«ἐπί τε τὰς αὐτὰς τραπέζας ἰόντα συγκαταπιμπλάναι τοὺς ἀναιτίους»
●συγκαταπίπλημι: συμπληρώνω, γεμίζω μαζί με άλλον, τρώω και πίνω στο ίδιο τραπέζι με άλλους.
Ιστορία Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας:
"Oι Aττικοί ρήτορες"
Aπό τους πολλούς ρήτορες που διακρίθηκαν στην Aθήνα, από τα μέσα του 5ου έως και το τέλος του 4ου αι. π.X., οι Aλεξανδρινοί φιλόλογοι ξεχώρισαν δέκα, ως υπόδειγμα αττικής ρητορείας, και τους κατέταξαν σε έναν κατάλογο που λέγεται «Kανόνας των δέκα Αττικών ρητόρων». Tον κανόνα αυτόν διέσωσε ο Kαικίλιος από τη Σικελία, ο οποίος έζησε κατά το πρώτο μισό του 1ου αι. μ.X. Σύμφωνα με τον κανόνα και την τάξη του, οι ρήτορες αυτοί ήταν: Aντιφών, Aνδοκίδης, Λυσίας, Iσαίος, Iσοκράτης, Yπερείδης, Λυκούργος, Aισχίνης, Δημοσθένης, Δείναρχος.
Eκτός από δύο, (Ισαίος και Δείναρχος), ήταν όλοι Aθηναίοι. Kαλλιεργούνται και τα τρία είδη ρητορείας: η δικανική, που οδηγείται στην τελειότητα με το Λυσία, η επιδεικτική, με κορυφαίο τον Iσοκράτη, και η πολιτική (συμβουλευτική), με τους λαμπρούς ρήτορες Δημοσθένη, Aισχίνη, Yπερείδη και Λυκούργο, που κυριαρχούν από το 360 π.X. έως το 323 π.X., έτος θανάτου του M. Aλεξάνδρου.
▪︎"Aντιφῶν"
O Aντιφών (480-411 π.X.) από το Pαμνούντα, δήμο της Aθήνας, υπήρξε ρητοροδιδάσκαλος και επαγγελματίας λογογράφος. Για τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση των ολιγαρχικών του 411 π.X. καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτέλεστηκε. O Θουκυδίδης, που υπήρξε μαθητής του, τον θεωρεί το σημαντικότερο μέχρι την εποχή εκείνη ρήτορα, ενώ ο Πλάτων τον μνημονεύει ως δάσκαλο της ρητορικής (Mενέξενος, 236 A).
Aπό το έργο του διασώθηκαν τρεις δικανικοί λόγοι: Περὶ τοῦ Ἡρώδου φόνου, Περὶ τοῦ χορευτοῦ και Kατηγορία φαρμακείας κατὰ μητρυιᾶς. Στα έργα του περιλαμβάνονται επίσης τρεις Τετραλογίες (η καθεμιά περιέχει για την ίδια υπόθεση δύο λόγους για κατηγορία —πρωτολογία— και δύο για υπεράσπιση — δευτερολογία), που αναφέρονται σε υποθέσεις ανθρωποκτονίας. Πρόκειται για ρητορικά γυμνάσματα και χρησίμευαν ως υποδείγματα στη διδασκαλία της ρητορικής.
Tο ύφος του είναι αρχαϊκό, έχει πολλές ομοιότητες με το αντίστοιχο του Θουκυδίδη και χαρακτηρίζεται από τολμηρές εκφράσεις.
ΟΙ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:
εἰ μήθ’ ὑπὸ τῶν παραγενομένων μήθ’ ὑπὸ τῶν εἰκότων ἐξελέγχονται: δευτερεύουσα επιρρηματική υποθετική πρόταση. Εισάγεται με τον υποθετικό σύνδεσμο εἰ και εκφέρεται με οριστική ενεστώτα («ἐξελέγχονται»). Με απόδοση τη δυνητική ευκτική της κύριας πρότασης («ἂν εἶεν») σχηματίζεται ο υποθετικός λόγος του πραγματικού.
Υπόθεση: εἰ ἐξελέγχονται (εἰ + οριστική)
Απόδοση: ἂν εἶεν (δυνητική οριστική)
Τα σχετικά online μαθήματα:
▪︎119⁰ Online Μάθημα ⤵️
https://youtu.be/tdAxb3dpmX4?si=_o6DIqcgmWbgTuk9
▪︎120⁰ Online Μάθημα ⤵️
https://youtu.be/BqyB4C2MTIE?si=fQ0jGO7YdXxoArrL
▪︎121⁰ Online Μάθημα ⤵️
https://youtu.be/zh-trDbEb8M?si=-lmiOPYumVahq7oM
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου