Αδίδακτο Κείμενο - Αρχαία Ελληνικά
Λυσίας, "Κατὰ Ἐρατοσθένους", 2-3

●Για το κείμενο:

Ο Λυσίας είχε ένα αδερφό, τον Πολέμαρχο, ο οποίος δολοφονήθηκε την περίοδο των Τριάκοντα. Ο Λυσίας κατηγόρησε ως υπεύθυνο τον Ερατοσθένη, έναν από τους Τριάκοντα. Ο λόγος εκφωνήθηκε το 403 π.Χ. από τον ίδιο τον ρήτορα και θεωρείται ως ένας από τους καλύτερους.

●Το κείμενο:

[2] τοὐναντίον δέ μοι δοκοῦμεν πείσεσθαι ἢ ἐν τῷ πρὸ τοῦ χρόνῳ. πρότερον μὲν γὰρ ἔδει τὴν ἔχθραν τοὺς κατηγοροῦντας ἐπιδεῖξαι, ἥτις εἴη πρὸς τοὺς φεύγοντας· νυνὶ δὲ παρὰ τῶν φευγόντων χρὴ πυνθάνεσθαι ἥτις ἦν αὐτοῖς πρὸς τὴν πόλιν ἔχθρα, ἀνθ’ ὅτου τοιαῦτα ἐτόλμησαν εἰς αὐτὴν ἐξαμαρτάνειν. οὐ μέντοι ὡς οὐκ ἔχων οἰκείας ἔχθρας καὶ συμφορὰς τοὺς λόγους ποιοῦμαι, ἀλλ’ ὡς ἅπασι πολλῆς ἀφθονίας οὔσης ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἢ ὑπὲρ τῶν δημοσίων ὀργίζεσθαι. [3] ἐγὼ μὲν οὖν, ὦ ἄνδρες δικασταί, οὔτ’ ἐμαυτοῦ πώποτε οὔτε ἀλλότρια πράγματα πράξας νῦν ἠνάγκασμαι ὑπὸ τῶν γεγενημένων τούτου κατηγορεῖν, ὥστε πολλάκις εἰς πολλὴν ἀθυμίαν κατέστην, μὴ διὰ τὴν ἀπειρίαν ἀναξίως καὶ ἀδυνάτως ὑπὲρ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ ἐμαυτοῦ τὴν κατηγορίαν ποιήσομαι. ὅμως δὲ πειράσομαι ὑμᾶς ἐξ ἀρχῆς ὡς ἂν δύνωμαι δι’ ἐλαχίστων διδάξαι.

●Λεξιλογικά:

ὁ κατηγορῶν: ο κατήγορος

ὁ φεύγων: ο κατηγορούμενος

πυνθάνομαι: πληροφορούμαι, μαθαίνω

ἐξαμαρτάνω: αποτυχαίνω, κάνω λάθος

οἰκεῖος: οικογενειακός, σπιτικός, φιλικός

ἴδιος: ιδιωτικός, δικός μου, προσωπικός

τὰ ἴδια: ιδιωτικές υποθέσεις

δημόσια: οι δημόσιες υποθέσεις

πώποτε: ποτέ ως τώρα

ἀλλότριος: αυτός που ανήκει σ' άλλον, ξένος

ἀθυμία: λιποψυχία, μικροψυχία, έλλειψη θάρρους

ἀναξίως: με αδέξιο τρόπο

ἀδυνάτως: χωρίς δύναμη

πειράομαι-ῶμαι: προσπαθώ

(Χρησιμοποίησε το λεξικό των H.G. Liddell & R. Scott για τις άγνωστες λέξεις)

●Για τον Λυσία:

↪️Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας.

O Λυσίας (ίσως 444-380/375 π.X.), γιος του Kέφαλου, πλούσιου μετοίκου από τις Συρακούσες, θεωρείται ο πιο προικισμένος από τους ρήτορες. Στην εποχή των Tριάκοντα τυράννων θανατώθηκε ο αδελφός του Πολέμαρχος, δημεύτηκε η περιουσία της οικογένειας και, για να επιβιώσει, ο Λυσίας εργάστηκε ως λογογράφος. Έγραψε 233 λόγους, από τους οποίους σώθηκαν 35. Όλοι είναι δικανικοί, εκτός από έναν επιδεικτικό (Ὀλυμπιακός) και τον Eπιτάφιο. O σπουδαιότερος από τους λόγους του είναι ο Kατὰ Ἐρατοσθένους, που εκφωνήθηκε από τον ίδιο το Λυσία στο δικαστήριο (403 π.X.), για να τιμωρηθεί ο τύραννος Eρατοσθένης ως υπεύθυνος για το φόνο του Πολέμαρχου. Tα τελευταία λόγια είναι ονομαστά: «Έχετε ακούσει, έχετε δει, έχετε υποφέρει, κατέχετε τα γεγονότα. Δικάστε» («ἀκηκόατε, ἑοράκατε, πεπόνθατε, ἔχετε· δικάζετε»). Eίναι άγνωστη η ετυμηγορία των ενόρκων.

O Ὑπὲρ ἀδυνάτου έχει θέμα την απόκρουση των κατηγοριών εναντίον πτωχού και ανάπηρου γέροντα, που κατηγορήθηκε ότι αδίκως παίρνει χρηματικό βοήθημα από την πόλη. O Ὑπὲρ Mαντιθέου αναφέρεται στην κατηγορία της έμμεσης στήριξης που παρείχε ο Mαντίθεος στους Tριάκοντα τυράννους, αφού υπηρέτησε στο ιππικό, που διέκειτο φιλικά προς αυτούς. Θεωρείται από τους καλύτερους λόγους του Λυσία.

Πολύ γνωστοί επίσης λόγοι του Λυσία είναι ο Ἐπιτάφιος, για τους νεκρούς του Kορινθιακού πολέμου (392 π.X.), ο Kατὰ σιτοπωλῶν (= αισχροκέρδεια εμπόρων σιταριού), ο Kατὰ Ἀγοράτου (κατηγορία για θάνατο στρατηγού), ο Kατὰ Φίλωνος (ως ακατατάλληλου υποψήφιου άρχοντα), ο Ὑπὲρ τῶν Ἀριστοφάνους χρημάτων (σχετικά με δήμευση περιουσίας), ο Kατὰ Ἐργοκλέους (για κακοδιοίκηση) κ.ά.

O Λυσίας είναι ο πιο αξιόλογος ρήτορας μετά το Δημοσθένη. Xρησιμοποιεί την αττική διάλεκτο. Tο λεξιλόγιό του χαρακτηρίζεται από ακρίβεια, δεν περιέχει υπερβολές και μεταφορικές έννοιες. Oι λόγοι του αναφέρονται σε πολλά θέματα και αποκαλύπτουν τις αντιλήψεις, τις αντιθέσεις και τα προβλήματα της καθημερινής ζωής, αλλά αποτελούν και σπουδαίες μαρτυρίες για την πολιτικοκοινωνική και οικονομική ζωή της Aθήνας στην εποχή του (όλοι οι λόγοι του αναφέρονται στη μετά το 404 π.X. περίοδο). Γνωρίσματα της τέχνης του Λυσία είναι η τεχνική αρτιότητα, η ηθοποιία, η συντομία, η σαφήνεια, η πειστικότητα, η περιεκτικότητα.

(Πηγή: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, Α', Β' Γ' Γυμνασίου, Αναστάσιος Στέφος, Εμμανουήλ Στεργιούλης, Γεωργία Χαριτίδου, ΟΕΔΒ, Αθήνα, εκδ. Β, 2007).

●Περισσότερα κείμενα του Λυσία:

↪️Πύλη, Ψηφίδες.

●Τα σχετικά Online Μαθήματα στο Youtube:

↘️79⁰ Online Μάθημα ⤵️

https://youtu.be/jFBhAbypNmI?si=jGmHN5VKgzp7FD1l

↘️80⁰ Online Μάθημα ⤵️
https://youtu.be/nqLWe3UD_tg?si=ih3HdheiHtS_zxU2

↘️81⁰ Online Μάθημα ⤵️
https://youtu.be/1Liv98x9HM4?si=YGDr_z9YSAB8HY8H

Πηγές:

Ελληνικός Πολιτισμός

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/eisodos.htm

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2336/Istoria-tis-Archaias-Ellinikis-Grammateias_A-B-G-Gymnasiou_html-apli/index2b_1c.html

https://www.greek-language.gr/greekLang/index.html

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2326/Syntaktiko-Archaias-Ellinikis-Glossas_A-B-G-Gymnasiou_html-apli/

http://ebooks.edu.gr/ebooks/handle/8547/2374

https://www.savalas.gr/el/products/%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%B1%CF%82-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%82