Αδίδακτο Κείμενο
Ξενοφῶντος, Κύρου Ἀνάβασις, Γ Ι 38-42
Εισαγωγή - Ιστορικό Πλαίσιο:
Το έργο του ιστορικού Ξενοφώντα "Κύρου Ανάβασις" έχει χαρακτήρα απομνημονευμάτων. Στο έργο αυτό περιγράφεται η εκστρατεία ενός τμήματος Ελλήνων μισθοφόρων στο πλευρό του Κύρου του νεότερου, με στρατηγό τον ιστορικό, στα βάθη του περσικού βασιλείου και η σκληρή πορεία τους από τη Μεσοποταμία έως και την επιστροφή τους στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας.
Στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο Ξενοφώντας απευθύνεται στους στρατηγούς και λοχαγούς του και εξαίρει τη σημασία του ψυχικού σθένους για την επίτευξη της νίκης.
Στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο Ξενοφώντας απευθύνεται στους στρατηγούς και λοχαγούς του και εξαίρει τη σημασία του ψυχικού σθένους για την επίτευξη της νίκης.
Κείμενο:
Ἄνευ γὰρ ἀρχόντων οὐδὲν ἂν οὔτε καλὸν οὔτε ἀγαθὸν γένοιτο ὡς μὲν συνελόντι εἰπεῖν οὐδαμοῦ, ἐν δὲ δὴ τοῖς πολεμικοῖς παντάπασιν. ἡ μὲν γὰρ εὐταξία σῴζειν δοκεῖ, ἡ δὲ ἀταξία πολλοὺς ἤδη ἀπολώλεκεν. ἐπειδὰν δὲ καταστήσησθε τοὺς ἄρχοντας ὅσους δεῖ, ἢν καὶ τοὺς ἄλλους στρατιώτας συλλέγητε καὶ παραθαρρύνητε, οἶμαι ἂν ὑμᾶς πάνυ ἐν καιρῷ ποιῆσαι. νῦν γὰρ ἴσως καὶ ὑμεῖς αἰσθάνεσθε ὡς ἀθύμως μὲν ἦλθον ἐπὶ τὰ ὅπλα, ἀθύμως δὲ πρὸς τὰς φυλακάς· ὥστε οὕτω γ᾽ ἐχόντων οὐκ οἶδα ὅ,τι ἄν τις χρήσαιτο αὐτοῖς, εἴτε νυκτὸς δέοι εἴτε καὶ ἡμέρας. ἢν δέ τις αὐτῶν τρέψῃ τὰς γνώμας, ὡς μὴ τοῦτο μόνον ἐννοῶνται, τί πείσονται, ἀλλὰ καὶ τί ποιήσουσι, πολὺ εὐθυμότεροι ἔσονται.
Απόδοση στα Νέα Ελληνικά:
Χωρίς αρχηγούς λοιπόν δεν μπορεί να γίνει τίποτα ούτε ωραίο ούτε καλό, για να μιλήσω σύντομα, σε καμία περίπτωση, ιδίως δε στις πολεμικές επιχειρήσεις αυτό αποκλείεται εντελώς. Γιατί η πειθαρχία φαίνεται πως σώζει, ενώ η έλλειψη πειθαρχίας έχει καταστρέψει ως τώρα πολλούς. Αλλά αφού ορίσετε όσους αρχηγούς πρέπει, εάν συγκεντρώσετε και τους άλλους στρατιώτες και τους ενθαρρύνετε, νομίζω ότι θα ενεργήσετε πολύ σωστά / κατάλληλα στην περίσταση. Διότι τώρα ίσως και εσείς αντιλαμβάνεστε πόσο απρόθυμα ήρθαν στο στρατόπεδο, πόσο απρόθυμα και στις φρουρές. Επομένως καθώς βρίσκονται σ΄ αυτή την κατάσταση (ενν. οι άνδρες) δεν γνωρίζω σε τι θα μπορούσε κανείς να τους χρησιμοποιήσει είτε χρειαστεί κατά τη νύχτα είτε και κατά την ημέρα. Αν όμως κάποιος μεταστρέψει τις σκέψεις τους, για να μην σκέφτονται μόνο αυτό, τι δηλαδή θα πάθουν αλλά και τι θα κάνουν, θα έχουν πολύ καλύτερη διάθεση (περισσότερο θάρρος).
Λεξιλόγιο:
•«ἐν δὲ δὴ τοῖς πολεμικοῖς παντάπασιν»:
παντάπασιν (επίρρημα) = εντελώς
•«ὡς μὲν συνελόντι εἰπεῖν οὐδαμοῦ»:
ὡς συνελόντι εἰπεῖν = για να μιλήσω σύντομα (απόλυτο απαρέμφατο)
•«ἡ δὲ ἀταξία πολλοὺς ἤδη ἀπολώλεκεν»:
ἀπόλλυμι και ἀπολλύω = χάνω, καταστρέφω εντελώς, φονεύω, ερημώνω
ἀπόλλυμαι = χάνομαι, καταστρέφομαι
•«ἐπειδὰν δὲ καταστήσησθε τοὺς ἄρχοντας»:
καθίσταμαι = εγκαθίσταμαι, γίνομαι
καθίσταμαι τοὺς ἄρχοντας = (δι)ορίζω άρχοντες, αρχηγούς
•«ἢν καὶ τοὺς ἄλλους στρατιώτας συλλέγητε»:
συλλέγω = συναθροίζω, συγκεντρώνω
•«καὶ παραθαρρύνητε»:
παραθαρρύνω = ενθαρρύνω
•«οἶμαι ἂν ὑμᾶς πάνυ ἐν καιρῷ ποιῆσαι»:
πάνυ = πολύ
πάνυ ἐν καιρῷ ποιῶ = ενεργώ πολύ σωστά / κατάλληλα στην περίσταση
•«νῦν γὰρ ἴσως καὶ ὑμεῖς αἰσθάνεσθε»:
αἰσθάνομαι = καταλαβαίνω
αἰσθάνομαι + αιτιατική = ακούω, μαθαίνω, νιώθω, εννοώ
•«ὡς ἀθύμως μὲν ἦλθον ἐπὶ τὰ ὅπλα»:
ἔρχομαι ἐπὶ τὰ ὅπλα = έρχομαι στο στρατόπεδο
•«ὡς μὴ τοῦτο μόνον ἐννοῶνται»:
ἐννοέω-ῶ = διαννοούμαι, συλλογίζομαι, θυμάμαι
ἐννοέω-ῶ + γενική = παρατηρώ
ἐννοέω-ῶ + απαρέμφατο = έχω στο νου μου να
ἐννοέομαι-οῦμαι = σκέφτομαι
•«πολὺ εὐθυμότεροι ἔσονται»:
ὁ, ἡ εὔθυμος, τὸ εὔθυμον = αυτός που έχει καλή διάθεση, ο τολμηρός, ο θαρραλέος
παντάπασιν (επίρρημα) = εντελώς
•«ὡς μὲν συνελόντι εἰπεῖν οὐδαμοῦ»:
ὡς συνελόντι εἰπεῖν = για να μιλήσω σύντομα (απόλυτο απαρέμφατο)
•«ἡ δὲ ἀταξία πολλοὺς ἤδη ἀπολώλεκεν»:
ἀπόλλυμι και ἀπολλύω = χάνω, καταστρέφω εντελώς, φονεύω, ερημώνω
ἀπόλλυμαι = χάνομαι, καταστρέφομαι
•«ἐπειδὰν δὲ καταστήσησθε τοὺς ἄρχοντας»:
καθίσταμαι = εγκαθίσταμαι, γίνομαι
καθίσταμαι τοὺς ἄρχοντας = (δι)ορίζω άρχοντες, αρχηγούς
•«ἢν καὶ τοὺς ἄλλους στρατιώτας συλλέγητε»:
συλλέγω = συναθροίζω, συγκεντρώνω
•«καὶ παραθαρρύνητε»:
παραθαρρύνω = ενθαρρύνω
•«οἶμαι ἂν ὑμᾶς πάνυ ἐν καιρῷ ποιῆσαι»:
πάνυ = πολύ
πάνυ ἐν καιρῷ ποιῶ = ενεργώ πολύ σωστά / κατάλληλα στην περίσταση
•«νῦν γὰρ ἴσως καὶ ὑμεῖς αἰσθάνεσθε»:
αἰσθάνομαι = καταλαβαίνω
αἰσθάνομαι + αιτιατική = ακούω, μαθαίνω, νιώθω, εννοώ
•«ὡς ἀθύμως μὲν ἦλθον ἐπὶ τὰ ὅπλα»:
ἔρχομαι ἐπὶ τὰ ὅπλα = έρχομαι στο στρατόπεδο
•«ὡς μὴ τοῦτο μόνον ἐννοῶνται»:
ἐννοέω-ῶ = διαννοούμαι, συλλογίζομαι, θυμάμαι
ἐννοέω-ῶ + γενική = παρατηρώ
ἐννοέω-ῶ + απαρέμφατο = έχω στο νου μου να
ἐννοέομαι-οῦμαι = σκέφτομαι
•«πολὺ εὐθυμότεροι ἔσονται»:
ὁ, ἡ εὔθυμος, τὸ εὔθυμον = αυτός που έχει καλή διάθεση, ο τολμηρός, ο θαρραλέος
Ιστορία Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας:
α) Bιογραφικά στοιχεία
Ο Ξενοφών καταγόταν από το δήμο των Ερχειέων της Αττικής [Έρχεια (η): τα σημερινά Σπάτα]. Ο πατέρας του Γρύλλος ήταν ευκατάστατος γαιοκτήμονας και ο Ξενοφών γνώρισε καλά την αγροτική ζωή και ασχολήθηκε πολύ με την ιππασία. Όπως όλοι οι εύποροι νέοι της εποχής του, πήρε καλή μόρφωση. Yπήρξε μαθητής του Σωκράτη, τον οποίο σεβόταν και αγαπούσε, έχοντάς τον ως πρότυπο, όπως και οι άλλοι μαθητές του, οι οποίοι σε όλη τους τη ζωή ασχολήθηκαν με τη φιλοσοφία.
Τα γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέμου, η σύγχυση και η απαισιοδοξία που επικρατούσαν στην Αθήνα κατά τη διάρκειά του δημιούργησαν πολλές ανησυχίες στο νέο και φιλόδοξο Ξενοφώντα, ο οποίος αναζητούσε πεδίο δράσης έξω από την αγωνιώδη πολιτική ατμόσφαιρα του τόπου του. Έτσι, όταν ο φίλος του Πρόξενος ο Βοιωτός, το 401 π.Χ., στρατολογούσε μισθοφόρους για την εκστρατεία του Κύρου εναντίον του αδελφού του Αρταξέρξη Β', βασιλιά της Περσίας, με σκοπό την εκθρόνισή του, εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία και βρέθηκε στην Ασία, στο μισθοφορικό ελληνικό στράτευμα του Κύρου. Μετά το θάνατο του Κύρου, στη μάχη στα Κούναξα (401 π.Χ.), κοντά στον Ευφράτη ποταμό, και τη δολοφονία των Ελλήνων στρατηγών, ο Ξενοφών ανέλαβε ηγετικές πρωτοβουλίες και συνέβαλε στην επιστροφή των Ελλήνων μισθοφόρων από τα βάθη της Ασίας στην Τραπεζούντα και στο Βυζάντιο.
Ο ιστορικός νωρίς είχε εκδηλώσει την αγάπη του προς τη Σπάρτη (φιλολάκων ἱστοριογράφος) και ακολούθησε τον Αγησίλαο στη Μ. Ασία, όταν αυτός το 396 π.X. ανέλαβε την αρχηγία των Λακεδαιμονίων. Μάλιστα το 394 π.Χ., στη μάχη της Κορώνειας, στη Βοιωτία, πήγε μαζί του εναντίον της Aθήνας. Οι Αθηναίοι για την πράξη του αυτή τον τιμώρησαν με εξορία, ενώ αντίθετα οι Σπαρτιάτες τον τίμησαν προσφέροντάς του «προξενία» (άδεια διαμονής στη Σπάρτη) και του δώρισαν μεγάλο αγρόκτημα στο Σκιλλούντα τη ςΗλείας, κοντά στην Ολυμπία, όπου εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του και έζησε είκοσι χρόνια ασχολούμενος με αγροτικά έργα και τη συγγραφή βιβλίων.
Μετά τη μάχη στα Λεύκτρα (371 π.Χ.), οι Ηλείοι κατέλαβαν το Σκιλλούντα και ο Ξενοφών εκδιώχθηκε και αναγκάστηκε να καταφύγει στην Κόρινθο. Όταν έγινε προσέγγιση Αθήνας και Σπάρτης εναντίον των Θηβαίων, ανακλήθηκε η απόφαση για την εξορία του και αποκαταστάθηκαν τα πολιτικά του δικαιώματα. Δεν είναι όμως βέβαιο αν και πότε επωφελήθηκε από την ευκαιρία αυτή, για να ξαναγυρίσει στην πατρίδα του. Ωστόσο, οι δυο γιοι του υπηρέτησαν στο αθηναϊκό ιππικό και ο ένας, ο Γρύλλος, σκοτώθηκε πολεμώντας γενναία στη μάχη της Μαντινείας (362 π.Χ.).
β) Tο έργο του
Στο έργο αλλά και την προσωπικότητα του Ξενοφώντα υπήρξε καθοριστική η επίδραση του δασκάλου του, Σωκράτη, και του βασιλιά Αγησίλαου. Στον πρώτο θαύμαζε την προσήλωσή του στις ηθικές αξίες της ζωής και στο δεύτερο τις αρετές και τις ηγετικές του ικανότητες. Ανήσυχη φύση, με ροπή στις περιπέτειες, είχε πολλά και ποικίλα ενδιαφέροντα, όπως αποδεικνύεται από το περιεχόμενο των έργων του που έχουν σωθεί.
Επειδή η ειδολογική και η χρονολογική κατάταξη των έργων του είναι δύσκολη, παρουσιάζονται σε ομάδες με βάση το περιεχόμενό τους.
Iστορικά
Κύρου Ἀνάβασις (δημοσιεύτηκε με το ψευδώνυμο του Θεμιστογένη του Συρακόσιου): Στο σύγγραμμα ο ιστορικός διηγείται με ζωντάνια και αμεσότητα γεγονότα που έζησε ο ίδιος. Πρόκειται για ένα είδος στρατιωτικών απομνημονευμάτων, σε επτά βιβλία,με πολλές γεωγραφικές και εθνογραφικές λεπτομέρειες. Παρουσιάζεται η εκστρατεία του Κύρου (Ανάβασις = πορεία προς το εσωτερικό της Ασίας) εναντίον του αδελφού του, Αρταξέρξη. Το κύριο μέρος, όμως, του έργου περιλαμβάνει την κάθοδο (κατάβασις) των μυρίων (μύριοι = 10.000), των 13.000 δηλαδή Ελλήνων μισθοφόρων που συμμετείχαν στην εκστρατεία και, έπειτα από περιπετειώδη περιπλάνηση, κατά την υποχώρησή τους, έφτασαν στον Εύξεινο Πόντο και στη Θράκη το 400 π.Χ.
133⁰, 134⁰, 135⁰, 136⁰, 137⁰, 138⁰, 139⁰, 140⁰, 141⁰
Ο Ξενοφών καταγόταν από το δήμο των Ερχειέων της Αττικής [Έρχεια (η): τα σημερινά Σπάτα]. Ο πατέρας του Γρύλλος ήταν ευκατάστατος γαιοκτήμονας και ο Ξενοφών γνώρισε καλά την αγροτική ζωή και ασχολήθηκε πολύ με την ιππασία. Όπως όλοι οι εύποροι νέοι της εποχής του, πήρε καλή μόρφωση. Yπήρξε μαθητής του Σωκράτη, τον οποίο σεβόταν και αγαπούσε, έχοντάς τον ως πρότυπο, όπως και οι άλλοι μαθητές του, οι οποίοι σε όλη τους τη ζωή ασχολήθηκαν με τη φιλοσοφία.
Τα γεγονότα του Πελοποννησιακού πολέμου, η σύγχυση και η απαισιοδοξία που επικρατούσαν στην Αθήνα κατά τη διάρκειά του δημιούργησαν πολλές ανησυχίες στο νέο και φιλόδοξο Ξενοφώντα, ο οποίος αναζητούσε πεδίο δράσης έξω από την αγωνιώδη πολιτική ατμόσφαιρα του τόπου του. Έτσι, όταν ο φίλος του Πρόξενος ο Βοιωτός, το 401 π.Χ., στρατολογούσε μισθοφόρους για την εκστρατεία του Κύρου εναντίον του αδελφού του Αρταξέρξη Β', βασιλιά της Περσίας, με σκοπό την εκθρόνισή του, εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία και βρέθηκε στην Ασία, στο μισθοφορικό ελληνικό στράτευμα του Κύρου. Μετά το θάνατο του Κύρου, στη μάχη στα Κούναξα (401 π.Χ.), κοντά στον Ευφράτη ποταμό, και τη δολοφονία των Ελλήνων στρατηγών, ο Ξενοφών ανέλαβε ηγετικές πρωτοβουλίες και συνέβαλε στην επιστροφή των Ελλήνων μισθοφόρων από τα βάθη της Ασίας στην Τραπεζούντα και στο Βυζάντιο.
Ο ιστορικός νωρίς είχε εκδηλώσει την αγάπη του προς τη Σπάρτη (φιλολάκων ἱστοριογράφος) και ακολούθησε τον Αγησίλαο στη Μ. Ασία, όταν αυτός το 396 π.X. ανέλαβε την αρχηγία των Λακεδαιμονίων. Μάλιστα το 394 π.Χ., στη μάχη της Κορώνειας, στη Βοιωτία, πήγε μαζί του εναντίον της Aθήνας. Οι Αθηναίοι για την πράξη του αυτή τον τιμώρησαν με εξορία, ενώ αντίθετα οι Σπαρτιάτες τον τίμησαν προσφέροντάς του «προξενία» (άδεια διαμονής στη Σπάρτη) και του δώρισαν μεγάλο αγρόκτημα στο Σκιλλούντα τη ςΗλείας, κοντά στην Ολυμπία, όπου εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του και έζησε είκοσι χρόνια ασχολούμενος με αγροτικά έργα και τη συγγραφή βιβλίων.
Μετά τη μάχη στα Λεύκτρα (371 π.Χ.), οι Ηλείοι κατέλαβαν το Σκιλλούντα και ο Ξενοφών εκδιώχθηκε και αναγκάστηκε να καταφύγει στην Κόρινθο. Όταν έγινε προσέγγιση Αθήνας και Σπάρτης εναντίον των Θηβαίων, ανακλήθηκε η απόφαση για την εξορία του και αποκαταστάθηκαν τα πολιτικά του δικαιώματα. Δεν είναι όμως βέβαιο αν και πότε επωφελήθηκε από την ευκαιρία αυτή, για να ξαναγυρίσει στην πατρίδα του. Ωστόσο, οι δυο γιοι του υπηρέτησαν στο αθηναϊκό ιππικό και ο ένας, ο Γρύλλος, σκοτώθηκε πολεμώντας γενναία στη μάχη της Μαντινείας (362 π.Χ.).
β) Tο έργο του
Στο έργο αλλά και την προσωπικότητα του Ξενοφώντα υπήρξε καθοριστική η επίδραση του δασκάλου του, Σωκράτη, και του βασιλιά Αγησίλαου. Στον πρώτο θαύμαζε την προσήλωσή του στις ηθικές αξίες της ζωής και στο δεύτερο τις αρετές και τις ηγετικές του ικανότητες. Ανήσυχη φύση, με ροπή στις περιπέτειες, είχε πολλά και ποικίλα ενδιαφέροντα, όπως αποδεικνύεται από το περιεχόμενο των έργων του που έχουν σωθεί.
Επειδή η ειδολογική και η χρονολογική κατάταξη των έργων του είναι δύσκολη, παρουσιάζονται σε ομάδες με βάση το περιεχόμενό τους.
Iστορικά
Online Μαθήματα:
133⁰, 134⁰, 135⁰, 136⁰, 137⁰, 138⁰, 139⁰, 140⁰, 141⁰
Πηγές:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου