Θέματα Ιστορία - Πανελλαδικές 8/6/2026

 

Θέματα Λατινικά - Πανελλαδικές 5/6/2026

➡️ Σε 2 από τα τελευταία μας μαθήματα μιλήσαμε για την εκφορά του Σκοπού με ρήματα κίνησης (θεωρία και παραδείγματα)

  Οι Μορίες Ελιές

Οι «Μορίες » Ελιές των Αθηνών

Η Ελιά που κατά τον Mύθο (Σταύρου, 2001) φυτεύτηκε από την Αθηνά στην Ακρόπολη, ονομαζόταν «Μορία Ελαία» και θεωρούνταν σαν η πρώτη ήμερη Ελιά που υπήρχε στην Αθήνα και σε όλο τον κόσμο.

Από την ιερή ελιά της Ακρόπολης, κατά τους θρύλους, δημιουργήθηκαν οι δώδεκα ελιές της Ακαδημίας που αντιστοιχούσαν, όπως λέγεται, στις δώδεκα πύλες της και από αυτές δημιουργήθηκε μετά ολόκληρο το ιερό Δάσος των Αθηνών. Όλα τα ιερά της Αθηνάς είχαν ιερές (Μορίες) ελιές και αρκετά από αυτά περικυκλωνόταν από ελαιώνες ολόκληρους. Προστάτης των ιερών (μορίων) ελαιών θεωρείτο o Δίας γιαυτό και υπήρχε άγαλμα του «Μορίου Διός» μέσα στον σηκό στην Ακρόπολη

Προέλευση της ονομασίας «Μορίαι»

Για την προέλευση της ονομασίας «Μορίαι» των ιερών δέντρων, αναφέρονται διάφορες εκδοχές. 

Σύμφωνα με μια εκδοχή (Ψιλάκης, 1999) η ονομασία μπορεί να οφείλεται στο ότι πιστευόταν ότι οι ελιές αυτές ήταν «μεμορημέναι …ως αποκοπείσαι η πολλαπλασιασθείσαι εκ της πρώτης και αρχεγόνου ελαίας».

Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή (Σταματοπούλου,2003) η ονομασία «Μορίαι» αποδόθηκε στα δέντρα, λόγω του θανάτου (μόρου) του Αλιρρόθιου, γιου του Ποσειδώνα, που αποφάσισε με προτροπή του πατέρα του να κόψει τις ιερές ελιές, που είχαν προέλθει από την πρώτη ελιά, γιατί εξαιτίας της έχασε την πατρότητα της Αθήνας. Όταν όμως ο Αλιρρόθιος, κατά την παράδοση, ύψωσε τον πέλεκυ για να κόψει τις ιερές ελιές, αυτός έπεσε και τον χτύπησε θανάσιμα. Γιαυτό οι ιερές ελιές που προκάλεσαν τον θάνατό του (μόρο) ονομάστηκαν Μορίαι.

Πάντως τα σημερινά δεδομένα συνηγορούν ότι η ονομασία «Μορία» μάλλον προέρχεται από την λέξη μόριο που σημαίνει τμήμα, τεμάχιο. Κι αυτό γιατί η ελιά της Ακρόπολης (ανεξάρτητα του πως βρέθηκε εκεί) σύμφωνα με όλες τις μαρτυρίες ήταν ήμερη και είναι φανερό ότι οι άνθρωποι της εποχής θα ήθελαν να αποκτήσουν και άλλα δέντρα όμοια με αυτή. Αυτό όμως δεν μπορούσε να γίνει, σύμφωνα με όσα σήμερα είναι επιστημονικώς γνωστά, παρά μόνο με την χρήση κάποιου τμήματος (μορίου) από τα σωματικά κύτταρα του δέντρου. Το τμήμα αυτό μπορεί να ήταν ανάλογα με τις τότε γνώσεις πολλαπλασιασμού ένα απλό μάτι η ένα βλαστός (εμβόλιο) με το οποίο μπορούσε να εμβολιαστεί κάποιο άλλο άγριο δέντρο, ένας γόγγρος (τεμάχιο) η μια παραφυάδα από την βάση του δέντρου, η ένα μόσχευμα (τεμάχιο από ένα κλώνο του δέντρου) το οποίο μπορούσε να φυτευτεί και να δώσει ένα νέο δέντρο.

 

Νομική προστασία των «Μοριών»

Οι Μορίες ελιές αρχικά ήταν συγκεντρωμένες στην Ακαδημία όπου υπήρχε το ιερό άλσος. Αργότερα όμως καταγράφηκαν ως Μορίες όλες οι παλιές ελιές της Αττικής και υπήρχε ειδική νομοθεσία για την προστασία τους αλλά και κανόνες για την καλλιέργεια τους.

Ο Αριστοτέλης μας πληροφορεί σχετικά με την διατήρηση, τον τρόπο συγκομιδής και την διάθεση του ελαιόλαδου των Μοριών. Ο ιδιοκτήτες των ιερών δέντρων ήταν υποχρεωμένοι να τα προστατεύουν, να μην καλλιεργούν γύρω από αυτά και να διατηρούν τον ξύλινο φράκτη προστασίας τους που ονομαζόταν «σηκός». Υπήρχαν ειδικοί «επιγνώστες» για τον έλεγχο της καλής τους κατάστασης. Καταστροφή κάποιου δένδρου θεωρείτο πράξη της οποίας ο υπαίτιος «εζημιούτο θανάτω». Οι ιδιοκτήτες ιερών δένδρων υποχρεωνόταν να διατηρούν ακόμα και τους κορμούς τους όταν από κάποια αιτία ξεραινόταν γιατί υπήρχε το ενδεχόμενο της αναβλάστησης τους.

 

Οι «Μορίες στον Αθλητισμό

Το λάδι που παραγόταν από τις «Μορίες» ελιές παραδιδόταν στους «Ταμίες» της Ακρόπολης οι οποίοι το φύλαγαν για να το μοιράσουν κατά τα Παναθήναια στους Αθλητές για να αλείψουν τα σώματα τους, η στους «αθλοθέτες» που έδιδαν αμφορείς γεμάτους με ελαιόλαδο στους νικητές των Παναθηναϊκών αγώνων.

Μέχρι το 390 π.χ. , σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, η Πόλη παραχωρούσε το δικαίωμα της συλλογής των Μοριών στους ιδιοκτήτες τους οι οποίοι είχαν υποχρέωση να αποδίδουν μια συγκεκριμένη ποσότητα λαδιού για κάθε δέντρο τον χρόνο. Αργότερα όμως η Πόλη ανέθετε την συγκομιδή των Μοριών σε ένα σημαντικό Δημόσιο άρχοντα που ονομαζόταν «Επώνυμος» γιατί αυτός θα έδιδε το όνομα του στο έτος που θα βρισκόταν στην εξουσία. Οι ιδιοκτήτες των Μοριών ήταν υποχρεωμένοι να δώσουν στον «Επώνυμο» μια ποσότητα ίση προς «τρία ημικοτύλια από του στελέχους έκάστου» ποσοτητα που ισοδυναμούσε με μισό λίτρο από κάθε δέντρο.

 

Πηγή:

https://polelia.sedik.gr/mories.html

Θέματα Αρχαία Ελληνικά - Πανελλαδικές 3/6/2026

Πανελλαδικές 2026!
Τα σημερινά θέματα - Αρχαία Ελληνικά!
ΚΑΙ ΠΑΛΙ πέσαμε μέσα!
Ενότητα 13 - Ηθικά Νικομάχεια!

 

 "Άρπα κόλλα"

Η χώρα που έκανε modus vivendi το "άρπα κόλλα"!

Πρόχειρες δουλειές πάντα! Μερεμέτια... Το στοιχείο μας! 

Γιατί να το "βασανίσουμε"; Αφού κάποιος άλλος το έχει "λύσει" πριν από εμάς για εμάς! Μπορούμε να το βρούμε έτοιμο, να το οικειοποιηθούμε! Γιατί να αναφέρουμε τις πηγές μας; Αχρείαστο... Θα κλέψει κάτι απ' τη δόξα μας! Ούτε κατά διάνοια... (Είναι παράνομο; Άντε καλέ... Ακόμα εκεί έμεινες εσύ;)

Στις μεταξύ μας συζητήσεις διυλίζουμε τον κώνωπα. Πώς θα φανεί αλλιώς η τρανή επιστημοσύνη μας; Το ότι απέχουμε πόρρω από την πραγματικότητα; Δε γεννάται λόγος... (Τι λες;; Στρουθοκαμηλίζουμε;; Άντε καλέ... Μη λες τέτοια... Και πού τα 'μαθες εσύ αυτά, για να 'χουμε καλό ρώτημα;)

Τα παιδιά, από την μία, ζούνε σ' ένα παράλληλο σύμπαν, στον δικό τους πλανήτη! Αποκομμένα εντελώς από τον βάρβαρο ετούτο κόσμο... (Άδικο έχουν; Καλά κάνουν! Έχει χαθεί πανθομολογουμένως η επικοινωνία μεταξύ μας...)

Εμείς, από την άλλη, σαν να ζούμε στα νησιά των μακάρων, σκαλίζουμε το χ ζητούμενο και την τάδε εκφώνηση, για να δείξουμε τις ανώτερες γνώσεις μας, τη στιγμή που η πλειοψηφία των μαθητών αδυνατεί να αναγνώσει ένα απλό νεοελληνικό κείμενο... Πόσο μάλλον να το κατανοήσει! (Λεπτομέρειες θα μου πεις, αλλά εκεί ακριβώς κρύβεται όλη η ΟΥΣΙΑ!)

Βρήκαμε, ωστόσο, την πανάκεια... Μη φωνάζεις και μη διαμαρτύρεσαι! Άκου που σου λέω! Καινούρια βιβλία! Ω ναι! (Τι άλλαξε πάλι κι αλλάζουν τα βιβλία μας; Άλλαξε το επίπεδο των μαθητών; Ή θα το αλλάξουμε εμείς αυτό με τα νέα μας βιβλία; Άλλαξε πάλι ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς...)

Πονάνε οι αλήθειες, το ξέρω. Αλλά οφείλουν να λέγονται! Και μιλάω απλά, γιατί έχω το κουσούρι να θέλω να γίνομαι πάντοτε κατανοητή στους πάντες. Τι έγινε όμως; Γιατί όλοι  μιλάνε αλλά κανείς δεν καταλαβαίνει κανέναν; Μήπως στην τελική τα παιδιά μιμούνται  εμάς, που δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε ούτε στα βασικά μεταξύ μας;!

Σημασία δεν έχει να δώσεις σε έναν νέο που δεν πολέμησε ποτέ το αρτιότερο όπλο για να κερδίσει στη μάχη, τη στιγμή που δεν έχει σημαδέψει ποτέ στη ζωή του, ούτε καν με σφεντόνα. Τα αποτελέσματα θα είναι τραγικά και καταστροφικά. Αυτοκαταστροφικά για την ακρίβεια... Βατερλό! Πώς θα του παρουσιάσεις το πολλαπλό βιβλίο τη στιγμή που επείγει να το κάνουμε να επιστρέψει πίσω και να αγαπήσει το ΑΠΛΟ βιβλίο, να αποσυνδεθεί από κάθε κινητή συσκευή, μπας και βρει ξανά τον ίδιο τον εαυτό του;! (Όπως κι εμείς άλλωστε. Ας μη γελιόμαστε.)

Δεν έχουμε ανάγκη από νέα βιβλία! Έχουμε ανάγκη από νέα παιδεία! Αληθινή ΠΑΙΔΕΙΑ! Από συνεννόηση! Από νουν συνετό! Σκοπός δεν είναι να περνάνε τα παιδιά στη Φιλολογία με 10, αρκεί να έχουμε να δηλώνουμε εισακτέους και μελλοντικούς υποψηφίους, που θα τα σκάνε γερά για μεταπτυχιακά, διδακτορικά, άπειρες επιμορφώσεις, μέχρι να γίνουν ΕΠΙ ΤΕΛΟΥΣ(!) κάποια στιγμή κατάλληλοι και ικανοί να διδάξουν!

Λυπάμαι για το χάλι και την κατάντια αυτής της χώρας... Της χώρας ΜΑΣ, που γέννησε το φως, τη σύνεση, τη λογική και τη φιλοσοφία ! Θα με επιβεβαιώσουν, δυστυχώς, οι βαθμολογίες ξανά των φετινών πανελλαδικών εξετάσεων... Ήγγκικεν η ώρα!

Και δεν είναι στραβός ο γυαλός. Μαντέψτε! Εμείς στραβά αρμενίζουμε χρόοοονια τώρα... Με μόνιμα θύματα πάντοτε τα παιδιά! Κι εμάς μετά, τους ταλαίπωρους εκπαιδευτικούς, να τρέχουμε από πίσω κι ασθματικά να παρακολουθούμε τα γεγονότα...

Υ.Γ.  Μια σημαντική διευκρίνιση... Δεν είναι κακό να βγαίνουν νέα βιβλία! Μην παρερμηνευθώ. Πολλές φορές είναι καλύτερα από τα προηγούμενα και αξίζει να ανανεώνονται... Όπως, για παράδειγμα, τα νέα βιβλία των Αρχαίων της Α' Λυκείου που μελέτησα και με ενθουσίασαν! Αλλά... Μέσα σε αυτήν την παραζάλη που ζούμε -ομολογήστε το-  όλοι ψάχνουμε για ένα κατάρτι και για ένα αποκούμπι σταθερό, από όπου θα πιαστούμε και θα είναι το λιμάνι και το καταφύγιό μας...  Θερμή παράκληση, λοιπόν, προς όλους...  Ας αφήσουμε ένα "σύστημα" να διαρκέσει, για να δούμε εάν θα καρποφορήσει... Πολλές φορές δεν φταίει ο παίκτης, ούτε ο διαιτητής. Αλλά οι συνεχόμενες αλλαγές συστημάτων στον αγώνα, που απευθύνονται σε παίκτες τουλάχιστον επιπέδου champions league! Μακάρι να γίνουν όλα τα παιδιά μας πρωταθλητές κι ας αλλάζουν μετά τα συστήματα τακτικότερα...Να γίνουν όμως πρώτα πρωταθλητές! Και να αγαπήσουν το βιβλίο... Βασικό!

Φιλολογική Παιδεία