Πέμπτη 3 Απριλίου 2025

Συνοχή //Διαρθρωτικές λέξεις // Πώς μπορώ να ξεκινήσω μια παράγραφο;

Συνοχή κειμένου

Μια σειρά προτάσεων αποτελούν κείμενο μόνο εφόσον υπάρχει συνοχή μέσα στις προτάσεις και ανάμεσα σ' αυτές, όταν δηλαδή η ερμηνεία/κατανόηση ενός στοιχείου της πρότασης εξαρτάται από την ερμηνεία κάποιου άλλου, στο οποίο αναγκαστικά καταφεύγει κανείς για μια αποτελεσματική ανάγνωση του κειμένου. Στην περίπτωση αυτή, όπως είναι φανερό, «υφαίνονται»/διαπλέκονται τα νοήματα, και οι προτάσεις αποτελούν ένα συνεκτικό σύνολο/κείμενο.

Τη συνοχή την πετυχαίνουμε, όταν με τους κατάλληλους τρόπους μεταβαίνουμε φυσικά και λογικά από τη μια λέξη στην άλλη, από τη μια πρόταση στην άλλη, από τη μια περίοδο στην άλλη και από τη μια παράγραφο στην άλλη χωρίς κενά και χάσματα.

Τέτοιοι τρόποι είναι οι ακόλουθοι:

α)	η χρήση διαρθρωτικών λέξεων λέξεων και εκφράσεων, που σηματοδοτούν καθαρά τις σχέσεις συνοχής: δηλαδή, με άλλα λόγια κτλ. (που εισάγουν επεξήγηση) αν και, εντούτοις, εξάλλου, άλλωστε, ωστόσο, αντίθετα κτλ. (που αντιθέτουν) και, επίσης, πρώτο, δεύτερο κτλ. (που προσθέτουν) επομένως, συνεπώς, λοιπόν κτλ. (που δηλώνουν συμπερασμα) έπειτα, αργότερα, όταν κτλ. (που δηλώνουν χρονικές σχέσεις)

β)	η επανάληψη μιας λέξης/φράσης (π.χ. ο μηνυόμενος, στο μηνυόμενο)·
γ)	η παράλειψη μιας λέξης/φράσης που ήδη αναφέρθηκε (π.χ. όμως ομολόγησε, ενν. ο μηνυόμενος¹)
δ	η αντικατάσταση μιας λέξης με αντωνυμία (ο οποίος = ο μηνυόμενος), με επίρρημα (στη Σοβιετική Ένωση, όπου...), με άλλη συνώνυμη λέξη (ο μηνυτής = ο ενάγων) κτλ.
ε)	η χρήση συνυπώνυμων και υπερώνυμων λέξεων (ο ταξιδιωτικός πράκτορας, ο καθηγητής, ο δικηγόρος > ο επαγγελματίας)·
στ)	η χρήση του όλου και των μερών του (π.χ. προκαταβολή, υπόλοιπο > συνολική αμοιβή)·
ζ)	η χρήση γενικότερου όρου (π.χ. φοιτητές, σπουδαστές, μαθητές > σπουδάζουσα νεολαία)
η)	η χρήση λέξεων που ανήκουν στον ίδιο χώρο και παρουσιάζουν νοηματική συγγένεια (π.χ. δραχμές, ποσό, συνολική αμοιβή).

Η συνοχή επιτυγχάνεται ακόμη, όταν το ύφος του κειμένου, το οποίο είναι φυσικά ανάλογο με τον επιδιωκόμενο σκοπό, διατηρείται ενιαίο.

Διαρθρωτικές ή Συνδετικές Λέξεις

Η συνοχή και συνεκτικότητα του κειμένου μας επιτυγχάνεται με τη χρήση διαρθρωτικών λέξεων/φράσεων διάφορων σημασιών, αλλά και με τη χρήση αντωνυμιών (κάθε είδους) ή επαναλήψεων κάποιων λέξεων/φράσεων.

Μπορεί να μας ζητήσουν να βρούμε τη συνοχή σε μια συγκεκριμένη παράγραφο του κειμένου (άρα βλέπουμε πώς συνδέονται οι προτάσεις μεταξύ τους) ή ανάμεσα στις παραγράφους (οπότε βλέπω πώς συνδέεται η πρώτη παράγραφος με τη δεύτερη, η δεύτερη με την τρίτη κ.ο.κ.).

Κατηγορίες Διαρθρωτικών Λέξεων

Αιτιολόγηση: γιατί, επειδή, διότι, αφού, χάρη σε (για κάτι θετικό), εξαιτίας (για κάτι αρνητικό), ένας λόγος είναι, γι’ αυτόν τον λόγο, μία αιτία αυτού του φαινομένου/ του ζητήματος/ του προβλήματος, αυτό το φαινόμενο οφείλεται, μιας και, καθώς, ένεκα του, αιτία/εξήγηση/αφορμή του… είναι, ένας λόγος, οφείλεται, εφόσον, δεδομένου ότι, η αιτία/ο λόγος/η εξήγηση είναι, με αιτιολογικές μετοχές ή εμπρόθετους προσδιορισμούς της αιτίας κτλ

Αίτιο-αποτέλεσμα: ώστε, έτσι που, ως αποτέλεσμα, ως απόρροια, ως απότοκο, ως επακόλουθο, αναπόφευκτα, κατά συνέπεια, συνεπώς, έχει ως απόρροια/αποτέλεσμα/απότοκο/συνέπεια/επίπτωση/αντίκτυπο...αποτέλεσμα (απόρροια, απότοκο) όλων αυτών, γι΄ αυτό το λόγο...

Αντίθεση – εναντίωση: αλλά, μα, και όμως, παρά, μόνο, ωστόσο, εντούτοις, μάλιστα, έπειτα, άλλωστε, μολαταύτα, μόλο, εξάλλου, αντίθετα, σε αντίθεση, απεναντίας, διαφορετικά, ειδάλλως, ειδεμή, αλλιώς, αλλιώτικα, από την άλλη πλευρά, πάλι, ενώ, αν και, μολονότι, αντίστροφα, ενάντια, στον αντίποδα, ακόμη κι αν, παρ΄ όλα αυτά, παρόλο που, δε συμβαίνει όμως το ίδιο, όχι μόνο…αλλά και, όχι μόνο… αλλά και να, και που, και ας, όχι μόνο δεν…αλλά ούτε, όχι μόνο…παρά, όχι μόνο να μην…αλλά ούτε και να, όχι μόνο να μη…αλλά ούτε να κτλ.

Αναλογία, Ομοιότητα: όπως, ως, όμοια, σαν, ομοίως, παρομοίως, έτσι, με αυτόν τον τρόπο, όμοια, παρόμοια, έτσι και…

Απαρίθμηση επιχειρημάτων, Εισαγωγή μιας καινούργιας ιδέας: πρώτο... δεύτερο, κατόπιν τίθεται...(το θέμα, το ερώτημα, το ζήτημα), πρωταρχικά, δευτερευόντως, αρχικά...στη συνέχεια, καταρχήν, τελικά, το επόμενο επιχείρημα/θέμα που θα μας απασχολήσει κτλ.

Γενίκευση: Γενικά/ Γενικώς, σε γενικές γραμμές, ευρύτερα, τις περισσότερες φορές...

Διάρθρωση του κειμένου: το άρθρο, η εισήγηση, η μελέτη, η ομιλία μου χωρίζεται σε...μέρη: στο πρώτο κ.λπ.

Διάζευξη: και, ούτε, ούτε – ούτε, ή, είτε – είτε...

Προσθήκη: επιπλέον, επιπροσθέτως/επιπρόσθετα, επίσης, ακόμα, εκτός απ΄ αυτό, εξάλλου, παράλληλα με αυτό, εκτός από τα παραπάνω, πέρα απ΄ αυτό, μία ακόμη σημαντική επισήμανση/άποψη είναι ότι, ένα ακόμη επιχείρημα είναι / αποτελεί ότι, εκτός από...

Σύγκριση/Αντιπαραβολή: εν συγκρίσει, συγκριτικά, από ό,τι, από όσο φαίνεται, συγκρίνοντας με, παρά, σε σχέση με...

Σκοπός/ Στόχος: με σκοπό να, με στόχο να, με την επιδίωξη να, για να, για τα σκοπό αυτό...

Διαίρεση/ Ταξινόμηση: αφενός-αφετέρου, από τη μία πλευρά, από την άλλη πλευρά, διαχωρίζεται σε είδη/κατηγορίες...

Χρονική σχέση/ σειρά: πρώτα-πρώτα, πρώτον, αρχικά, έπειτα, στην αρχή, εν συνεχεία/στη συνέχεια, κατόπιν, ύστερα, μετά, πριν/προηγουμένως, μεταγενέστερα, προγενέστερα, εν τω μεταξύ, κατά τη διάρκεια, ολοκληρώνοντας την αναφορά μας σε/ σχετικά με, τέλος, όταν, καθώς, όποτε, μόλις, αργότερα, ενώ, ώσπου να, ταυτόχρονα, παράλληλα, στο μεταξύ κτλ.

Όρος - προϋπόθεση: εάν/αν, σε περίπτωση που, εκτός αν, υπό τον όρο, με την προϋπόθεση ότι, κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες, βάσει των συνθηκών...

Επεξήγηση: δηλαδή, ειδικά/ειδικότερα, (πιο) συγκεκριμένα, σαφέστερα, με (μεγαλύτερη) σαφήνεια, με άλλα λόγια, για να καταστεί πιο σαφές/ περισσότερο κατανοητό, αυτό σημαίνει, ειδικότερα, με άλλα λόγια, ήτοι, συγκεκριμένα, με όσα είπα προηγουμένως εννοούσα, για να γίνω πιο σαφής, για να με καταλάβετε θα σας το παρουσιάσω με άλλο τρόπο, για την ακρίβεια, κτλ.

Διαχωρισμός/Διάζευξη: ή, είτε...είτε, ούτε...ούτε (άρνηση)

Ενδεχόμενο/Αβεβαιότητα: ενδεχομένως, ίσως, πιθανόν, είναι πιθανό/αβέβαια, δεν είναι σίγουρο/βέβαιο, δεν υπάρχει βεβαιότητα/σιγουριά, μπορεί...

Βεβαιότητα/ Επιβεβαίωση/ Συμφωνία/ Αποδοχή: βεβαίως, σίγουρα, ασφαλώς, φυσικά, πράγματι, αναμφίβολα, αναμφισβήτητα, αδιαμφισβήτητα, χωρίς καμία αμφιβολία, χωρίς την παραμικρή αμφιβολία, είναι κοινά παραδεκτό, δεν χωράει αμφιβολία, μάλιστα, και μάλιστα, κυρίως, ακριβώς, οπωσδήποτε κτλ.

Φόβος/Δισταγμός: μην, μήπως, υπό τον φόβο ότι, υπό το καθεστώς φόβου, υπό το καθεστώς τρόμου/τρομοκρατίας...

Έμφαση: είναι αξιοσημείωτο/αξιόλογο να αναφερθεί, το κυριότερο/σημαντικότερο/πιο σημαντικό/σπουδαιότερο ή το πιο σπουδαίο, κυρίως, πρέπει να τονιστεί/υπογραμμιστεί ότι, θεωρείται σημαντικό/αξιοσημείωτο/ άξιο να σημειωθεί ή να αναφερθεί, θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας (για ομιλία), πρέπει να επισημανθεί ότι, εκείνο που προέχει, αξιοπρόσεκτο είναι πως, ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι, πρέπει ακόμη να σημειωθεί, θα ήθελα να τονίσω το εξής, πολύ περισσότερο, κτλ.

Παράδειγμα: για παράδειγμα, παραδείγματος χάρη, λόγου χάρη, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι...

Επίλογος/Συμπεράσματα/Ανακεφαλαίωση: επιλογικά, επομένως, οπότε, άρα, λοιπόν, στον επίλογο, τέλος, τελικά, αντλείται το συμπέρασμα ότι, ανακεφαλαιώνοντας, ολοκληρώνοντας την αναφορά μας/ την ανάλυση του θέματος σχετικά με, για να συνοψίσουμε, συγκεφαλαιώνοντας/επιλογικά/ συμπερασματικά θα λέγαμε ότι, συνάγεται το συμπέρασμα, ώστε, συνοψίζοντας, με λίγα λόγια, σύμφωνα με τα παραπάνω, με αποτέλεσμα να, κτλ

Πώς μπορώ να ξεκινήσω μια παράγραφο;

Η παράγραφος ξεκινά με τη θεματική πρόταση πάντοτε. Πρέπει στη θεματική πρόταση να φαίνεται τι θα αναπτύξω, τι θα με απασχολήσει.

Λεξιλόγιο:

Τη σημερινή εποχή, παρατηρείται ότι...
Ένα ακόμη ζήτημα είναι/αποτελεί...
Παράλληλα, μερικά αίτια πρόκλησης του συγκεκριμένου κοινωνικού φαινομένου είναι/μπορεί να θεωρηθούν...
Από τη μία πλευρά, οι υποστηρικτές αυτού του ζητήματος θεωρούν ότι...
Από την άλλη πλευρά, οι αρνητές υποστηρίζουν ότι...
Αξιοσημείωτα επιχειρήματα διατυπώνονται από...
Είναι γεγονός ότι στη σύγχρονη κοινωνία υπάρχει/ έχει παρατηρηθεί/ παρατηρείται ότι...
Είναι αδιαμφησβήτητο ότι...
Θα ήταν σημαντική παράλειψη αν δεν αναφερθεί ότι...
Δεν πρέπει να παραλειφθεί να σημειωθεί...
Πρέπει να σημειωθεί ότι...
Είναι αξιοσημείωτο ότι...
Είναι εύλογο/ευνόητο ότι...
Φυσικό επακόλουθο/ απόρροια/ απότοκο/αποτέλεσμα αυτού του κοινωνικού προβλήματος/ζητήματος/ φαινομένου κοινωνικής παθογένειας είναι ότι...
Ένας άλλος εξίσου σημαντικός/αξιοσημείωτος παράγοντας θεωρείται...
Πιο συγκεκριμένα, τα κοινωνικά αίτια αυτού του ζητήματος θεωρούνται...
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι...
Η καθημερινή πείρα επιβεβαιώνει ότι...
Είναι σημαντικό να προστεθεί...
Είναι σαφέστατο/σαφές ότι...
Από την ανωτέρω αδρομερή αναφορά στα αίτια/στις συνέπειες του προβλήματος, γίνεται αντιληπτό ότι...
Καθίσταται αντιληπτό/σαφές/απόλυτα κατανοητό/σαφέστατο ότι...
Είναι γενικά/ευρέως παραδεκτό/αποδεκτό ότι...
Η άποψη ότι... γνωρίζει μεγάλη ευρύτητα ή ευρεία αποδοχή ή αποδοχή από το ευρύ κοινό.
Οι αιτίες αυτού του κοινωνικού φαινομένου πρέπει να αναζητηθούν/ να εντοπισθούν...
Παρατηρώντας τις σύγχρονες κοινωνίες καθίσταται αντιληπτό ότι...
Μια συχνή διαπίστωση είναι ότι...
Μπορεί να υποστηριχθεί ότι...
Κάτω από αυτές τις δύσκολες συνθήκες, πρέπει να ληφθούν τα ακόλουθα μέτρα αντιμετώπισης του πολυπαραγοντικού αυτού φαινομένου.
Παράλληλα, θα μπορούσε να υποστηριχθεί/ να θεωρηθεί ότι...
Μπροστά σε αυτή τη δυσάρεστη εξέλιξη/προοπτική, κρίνεται απαραίτητο/ αναγκαίο να...
Δεν πρέπει να αγνοηθεί ότι...
Δεν πρέπει να υποτιμηθεί η επικινδυνότητα/ η σπουδαιότητα/ η σοβαρότητα του θέματος αυτού.
Αποτελεί κοινό τόπο η διαπίστωση ότι...
Με δεδομένη την άποψη ότι.../ Δεδομένου ότι...
Ένας σοβαρός κίνδυνος είναι/αποτελεί/θεωρείται...
Αν επιχειρηθεί η διερευνήσει των αιτιών/των συνεπειών του συγκεκριμένου ζητήματος, θα διαπιστωθεί ότι εδράζονται πολυποίκιλοι παράγοντες που εμπλέκονται.