Το βοηθητικό ρήμα εἰμί (= είμαι)

 Το βοηθητικό ρήμα εἰμὶ (= είμαι)

• Για το σχηματισμό των περιφραστικών χρόνων των ρημάτων στην αρχαία ελληνική χρησιμεύει το ρήμα εἰμὶ ως βοηθητικό (όπως στη νέα τα ρ. ἔχω και είμαι: έχω λύσει, είμαι λυμένος κτλ.).

• Το ρ. εἰμὶ είναι ανώμαλο, και οι χρόνοι του στην οριστική είναι:

Ενεστώτας	εἰμὶ (είμαι), θ. ἐσ-: ἐσ-μὶ = εἰμὶ.
Παρατατ.	ἦ και ἦν (ήμουν), (θ. ἐσ-: ἔσ-α = ἔα = ἦ και με τελικό ν από αναλογία προς τον παρατ. των άλλων ρημάτων: ἦν).
Μέλλοντας	ἔσομαι (θα είμαι), (θ. ἐσ-: ἔσ-σομαι = ἔσομαι).
Αόριστος	ἐγενόμην (υπήρξα, έγινα), (θ. γεν-).
Παρακείμ.	γέγονα (έχω υπάρξει, έχω γίνει), (θ. γεν = γον-·).
Υπερσυντ.	ἐγεγόνειν (είχα υπάρξει, είχα γίνει).

 

• Από τους χρόνους αυτούς, για το σχηματισμό των περιφραστικών ρηματικών τύπων χρησιμοποιούνται ο ενεστώτας, ο παρατατικός και ο μέλλοντας, που κλίνονται κατά τον ακόλουθο τρόπο:

ΟΡΙΣΤΙΚΗ
		Ενεστώτας	Παρατατικός	Μέλλοντας
Ενικ.	α΄	εἰμὶ (ἐσ-μί)	ἦ και ἦν	ἔσομαι (ἔσ-σομαι)
	β΄	εἶ (ἔσ-σι)	ἦσθα	ἔση ή ἔσει
	γ΄	ἐστὶ(ν)	ἦν	ἔσται
Πληθ.	α΄	ἐσμὲν	ἦμεν	ἐσόμεθα
	β΄	ἐστὲ	ἦτε ή ἦστε	ἔσεσθε
	γ΄	εἰσὶ(ν) (ἐσ-νσί)	ἦσαν	ἔσονται

 

ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗ

 

		Ενεστώτας		Μέλλοντας	Ενεστώτας
Ενικ.	α΄ β΄ γ΄	ὦ (ἔσ-ω) ᾖς ᾖ	εἴην (ἐσ-ίη-ν) εἴης εἴη	ἐσοίμην ἔσοιο ἔσοιτο	— ἴσθι (αντί: ἔσ-θι) ἔστω
Πληθ.	α΄ β΄ γ΄	ὦμεν ἦτε ὦσι(ν)	εἴημεν ή εἶμεν εἴητε ή εἶτε εἴησαν ή εἶεν	ἐσοίμεθα ἔσοισθε ἔσοιντο	— ἔστε ἔστων ή ὄντων ή ἔστωσαν

 

ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ		ΜΕΤΟΧΗ
Ενεστώτας	Μέλλοντας	Ενεστώτας	Μέλλοντας
εἶναι (ἔσ-ναι)	ἔσεσθαι	ὤν, γεν. ὄντος οὖσα, γεν. οὔσης ὄν, γεν. ὄντος	ἐσόμενος ἐσομένη ἐσόμενον