Ενότητα 9η - Διδαγμένο

 Αρχαία Ελληνικά Προσανατολισμού 

Φάκελος Υλικού - Γ'Λυκείου 

Ενότητα 9η

"Η αλληγορία του σπηλαίου: η παιδεία"

ΠΛΑΤΩΝ, Πολιτεία 518b-519a

Ανάλυση από τον κ. καθηγητή Α.Π.Θ. Αθανάσιο Στογιαννίδη

Εισαγωγή:

Ο Σωκράτης ερμηνεύει την αλληγορία του σπηλαίου. Η παιδεία είναι αναγκαία για την ψυχή και τον πολίτη: αφυπνίζει την ψυχή για να μάθει αυτό που ήδη γνωρίζει (από την πρότερη ζωή της στον υπερουράνιο τόπο). Είναι η περιαγωγή της ψυχής από τα αισθητά στα νοητά, από τα πάθη στην αρετή, από τη φύση στις Ιδέες· δεν είναι απλώς μάθηση αλλά μεταστροφή της όλης ύπαρξης. Ο εξαναγκασμός της παιδείας είχε υπονοηθεί στην αλληγορία, κατά τη βίαιη και επώδυνη έξοδο του απελευθερωμένου στην κακοτράχαλη ανηφόρα, και εκφράζεται σε πολλές μορφές της εκπαίδευσης (στη γυμναστική, τη μουσική, τον χορό)· έχει σκοπό να υποτάξει και να μεταμορφώσει τις άλογες δυνάμεις της ψυχής.

Το Κείμενο:

Δεῖ δή, εἶπον, ἡμᾶς τοιόνδε νομίσαι περὶ αὐτῶν, εἰ ταῦτ’ ἀληθῆ· τὴν παιδείαν οὐχ οἵαν τινὲς ἐπαγγελλόμενοί φασιν εἶναι τοιαύτην καὶ εἶναι. Φασὶ δέ που οὐκ ἐνούσης ἐν τῇ ψυχῇ ἐπιστήμης σφεῖς ἐντιθέναι, οἷον τυφλοῖς ὀφθαλμοῖς ὄψιν ἐντιθέντες.

Φασὶ γὰρ οὖν, ἔφη.

Ὁ δέ γε νῦν λόγος, ἦν δ’ ἐγώ, σημαίνει ταύτην τὴν ἐνοῦσαν ἑκάστου δύναμιν ἐν τῇ ψυχῇ καὶ τὸ ὄργανον ᾧ καταμανθάνει ἕκαστος, οἷον εἰ ὄμμα μὴ δυνατὸν ἦν ἄλλως ἢ σὺν ὅλῳ τῷ σώματι στρέφειν πρὸς τὸ φανὸν ἐκ τοῦ σκοτώδους, οὕτω σὺν ὅλῃ τῇ ψυχῇ ἐκ τοῦ γιγνομένου περιακτέον εἶναι, ἕως ἂν εἰς τὸ ὂν καὶ τοῦ ὄντος τὸ φανότατον δυνατὴ γένηται ἀνασχέσθαι θεωμένη· τοῦτο δ’ εἶναί φαμεν τἀγαθόν. Ἦ γάρ;

Ναί.

Τούτου τοίνυν, ἦν δ’ ἐγώ, αὐτοῦ τέχνη ἂν εἴη, τῆς περιαγωγῆς, τίνα τρόπον ὡς ῥᾷστά τε καὶ ἀνυσιμώτατα μεταστραφήσεται, οὐ τοῦ ἐμποιῆσαι αὐτῷ τὸ ὁρᾶν, ἀλλ’ ὡς ἔχοντι μὲν αὐτό, οὐκ ὀρθῶς δὲ τετραμμένῳ οὐδὲ βλέποντι οἷ ἔδει, τοῦτο διαμηχανήσασθαι.

Ἔοικεν γάρ, ἔφη.

Αἱ μὲν τοίνυν ἄλλαι ἀρεταὶ καλούμεναι ψυχῆς κινδυνεύουσιν ἐγγύς τι εἶναι τῶν τοῦ σώματος—τῷ ὄντι γὰρ οὐκ ἐνοῦσαι πρότερον ὕστερον ἐμποιεῖσθαι ἔθεσι καὶ ἀσκήσεσιν—ἡ δὲ τοῦ φρονῆσαι παντὸς μᾶλλον θειοτέρου τινὸς τυγχάνει, ὡς ἔοικεν, οὖσα, ὃ τὴν μὲν δύναμιν οὐδέποτε ἀπόλλυσιν, ὑπὸ δὲ τῆς περιαγωγῆς χρήσιμόν τε καὶ ὠφέλιμον καὶ ἄχρηστον αὖ καὶ βλαβερὸν γίγνεται.

Απόδοση στα Νέα Ελληνικά:

1) Τότε, είπα, αν τούτα ’δω είναι αληθινά, πρέπει

κι εμείς να παραδεχθούμε το εξής σχετικά με

αυτά: Ότι η παιδεία δεν είναι ό,τι ισχυρίζονται

γι' αυτήν κάποιοι, οι οποίοι έχουν για επάγγελμά

τους την εκπαίδευση. Ισχυρίζονται δηλαδή

ότι μέσα στην ψυχή δεν υπάρχει γνώση

κι ότι κατά κάποιον τρόπο τη γνώση την βάζουν

αυτοί στην ψυχή, περίπου σαν να έβαζαν

όραση σε μάτια τυφλών.

Το ισχυρίζονται πράγματι, είπε.

Απεναντίας, η τωρινή διερεύνησή μας, είπα εγώ,

δείχνει αυτή τη δύναμη της γνώσης που καθένας

έχει μέσα στην ψυχή του, κι επίσης το

εργαλείο,

με το οποίο καθένας φθάνει στη

μάθηση.

Όπως ακριβώς αν δεν υπήρχε άλλος

τρόπος

να στρέφει κανείς τα μάτια του από το

σκοτάδι στο φως παρά μόνο στρέφοντας

ολόκληρο

το σώμα, έτσι πρέπει να στραφεί με

ολόκληρη την ψυχή από την περιοχή του γίγνεσθαι

προς την άλλη πλευρά, ώσπου να γίνει

ικανή η ψυχή να αντέχει να αντικρύζει το ον

και το πιο φωτεινό από το ον. και ισχυριζόμαστε

ότι αυτό είναι το Αγαθό. Δεν είναι έτσι;

Ναι.

Επομένως η παιδεία, είπα εγώ, θα είναι η τέχνη

για αυτό το πράγμα, για τη μεταστροφή της

ψυχής, με ποιον τρόπο δηλαδή η μεταστροφή

θα συντελεστεί όσο το δυνατόν ευκολότερα

και αποτελεσματικότερα, όχι πώς θα εμφυτευθεί

στο όργανο αυτό η δύναμη της όρασης,

αλλά θεωρώντας δεδομένο ότι το όργανο

διαθέτει αυτή τη δύναμη κι ότι απλώς δεν

είναι στραμμένο στη σωστή κατεύθυνση και δεν

κοιτάζει προς τα εκεί που θα έπρεπε, να μηχανευτεί

η τέχνη της παιδείας έναν τρόπο ώστε

αυτό να κατορθωθεί.

Έτσι φαίνεται, είπε.

Οι άλλες, τώρα, αρετές, που γενικώς χαρακτηρίζονται

ως αρετές της ψυχής, φαίνεται ότι

είναι κάπως κοντά στο σώμα ¯γιατί στ’ αλήθεια,

ενώ πρωτύτερα δεν υπήρχαν στην ψυχή, ύστερα,

με τον εθισμό και την άσκηση, εμφυτεύονται

σ’ αυτήν¯, ενώ η φρόνηση κι η γνώση

φαίνεται να ριζώνει σε κάτι ασυγκρίτως πιο θεϊκό

που ποτέ δεν χάνει τη δύναμή του αλλά που

με τη μεταστροφή γίνεται χρήσιμο και ωφέλιμο,

κι άλλοτε πάλι άχρηστο και βλαβερό.

(μετάφραση Ν. Μ. Σκουτερόπουλος)

2) Πρέπει λοιπόν, αν είν’ αυτά αληθινά, να παραδεχτούμε

πως η παιδεία δεν είναι τέτοια όπως

την λένε πως είναι μερικοί που την έχουν επάγγελμά

τους. Γιατί ισχυρίζονται πως επιστήμη δεν

υπάρχει μέσα στην ψυχή, αλλά αυτοί την βάζουν,

όπως σαν να βάζουν σε τυφλούς την όραση.

Αυτό πραγματικώς λένε.

Ενώ ο δικός μας τώρα ο λόγος θέλει να πει, πως

ο καθένας έχει μέσα στην ψυχή του τη δύναμη να

μαθαίνει και το κατάλληλο για τη μάθηση όργανο.

και όπως, αν δεν ήταν δυνατό να γίνει διαφορετικά,

θα έπρεπε να στρέφει κανείς το μάτι του

με όλο μαζί το σώμα του από το σκοτεινό στο

φωτεινό, έτσι πρέπει να στρέφει γύρω κι αυτή τη

δύναμη και το όργανό της με όλη μαζί την ψυχή

του από εκείνο που γίνεται προς το καθαυτό ον,

ώσπου να κατορθώσει επί τέλους να ατενίζει,

χωρίς

να υποφέρει, το φωτεινότατο του όντος,

που εμείς λέμε πως αυτό είναι το αγαθό. δεν είν’

έτσι;

Ναι.

Αυτής λοιπόν της περιστροφής θα ήταν τέχνη η

παιδεία, με ποιο τρόπο να καταφέρει να μεταστραφεί

όσο μπορεί ευκολότερα και ωφελιμότερα

η ψυχή, όχι για να της βάλει κανείς μέσα της τη

δύναμη να βλέπει, γιατί αυτή την έχει, άλλα για να

διορθώσει την κατεύθυνσή της, που δεν είναι

σωστά

στραμμένη ούτε βλέπει εκεί που έπρεπε.

Έτσι φαίνεται.

Οι άλλες λοιπόν αρετές που λένε της ψυχής φαίνεται

να είναι επάνω κάτω όχι πολύ διαφορετικές

από του σώματος. γιατί, ενώ πραγματικώς δεν

υπάρχουν από μιας αρχής, τις αποκτά κανείς

ύστερα με το συνηθισμό και με την άσκηση. ενώ

η αρετή της φρόνησης φαίνεται πως έχει κάποια

θεϊκότερη απ’ όλα τ’ άλλα φύση, που ποτέ δε

χάνει τη δύναμή της και που αναλόγως της περιαγωγής

της άλλοτε γίνεται ωφέλιμη και χρήσιμη

και άλλοτε απεναντίας άχρηστη και βλαβερή.

(μετάφραση Ι. Γρυπάρης)

Ερμηνευτικά Σχόλια:

οὐκ ἐνούσης ἐν τῇ ψυχῇ ἐπιστήμης / τὴν ἐνοῦσαν ἑκάστου δύναμιν ἐν τῇ ψυχῇ: Ο Πλάτων δεν πιστεύει ότι ο άνθρωπος αποκτά τη γνώση ως πληροφορία που λαμβάνει χώρα έξωθεν, αλλά ότι την ανακαλύπτει και την παράγει μέσα του. Γι’ αυτό και αυτήν την έντονα βιωματική γνωστική διαδικασία την ονομάζει συμβολικά ἀνάμνησιν (Φαίδων 76a).

ὁ φανός, -ή, -όν: φωτεινός, λαμπρός. Η λέξη σκοτώδης, που ακολουθεί, είναι αντίθετη. Η συνηθισμένη στον Πλάτωνα αντίθεση ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι λειτουργεί συμβολικά για την αντίθεση παιδείας – απαιδευσίας (έλλειψη παιδείας).

τὸ ὄν: Θα κατανοήσουμε καλύτερα αυτήν την ουσιαστικοποιημένη μετοχή του εἰμί, αν σκεφτούμε ότι αποδίδει την υπαρκτική σημασία του ρήματος. Το ὂν είναι το υπαρκτό. Η αναζήτηση του αληθινά υπαρκτού αποτέλεσε εξ αρχής για τη φιλοσοφία μέγα ερώτημα, το λεγόμενο οντολογικό ερώτημα: τὸ πάλαι τε καὶ νῦν καὶ ἀεὶ ζητούμενον καὶ ἀεὶ ἀπορούμενον, τί τὸ ὄν (Αριστοτέλης, Μετὰ τὰ φυσικά 1028b2-4). Αυτό που υπάρχει πραγματικά είναι μόνο οι Ιδέες, όχι τα αισθητά.

ἀγαθόν: Από τον πλούτο των αναφορών του Πλάτωνα στην πολυσήμαντη λέξη ἀγαθόν, εδώ να τονιστεί μόνο ότι ο φιλόσοφος ταυτίζει το αληθινά υπαρκτό με το αγαθό, ακριβέστερα με την Ιδέα του Αγαθού.

περιαγωγή: μεταστροφή. Η λέξη έχει φιλοσοφική βαρύτητα, διότι δείχνει πως η γνώση και η παιδεία, καθώς στρέφεται στον κόσμο, οφείλει να έχει πάντα καθολικό χαρακτήρα και να μην εξαντλείται σε προσέγγιση από μία επιμέρους οπτική γωνία. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η χρήση του δεοντολογικού ρηματικού επιθέτου περιακτέον, το οποίο όμως δεν προτρέπει απλώς σε μια ευρύτερη θέαση αλλά αποβλέπει σε μια μεταστροφή της ψυχής από τον κόσμο των αισθήσεων προς τον κόσμο των Ιδεών. Πρόκειται, όπως και στην περίπτωση της παιδείας, για μια στροφή όλης της ύπαρξης προς τον «ήλιο», προς το αγαθό –για μια επώδυνη πορεία. Λίγο παρακάτω (521d) ο Πλάτων θα ονομάσει την άνοδο της ψυχής προς το όντως Ον, «μεταστροφή/επιστροφή της ψυχής από μια νυχτερινή μέρα στην αληθινή μέρα» –και αυτή είναι η «αληθινή φιλοσοφία».

ἔθος καὶ ἄσκησις: Ο φιλόσοφος τονίζει ότι οι αρετές της ψυχής δεν προϋπάρχουν μέσα μας αλλά γεννιούνται και προάγονται μέσω του εθισμού και της άσκησης, μιας εξωτερικής δηλαδή διαδικασίας. Και ότι, αντίθετα, η διανοητική ικανότητα του ανθρώπου, η φρόνησις, αποτελεί ένα εσωτερικό δεδομένο. Σε επόμενες Διδακτικές Ενότητες (12-15) θα δούμε ότι και ο Αριστοτέλης αποδίδει στον εθισμό και την έμπρακτη εξάσκηση καθοριστικό ρόλο για την ανάπτυξη της ηθικής αρετής.

Online Μαθήματα:

242ο Online Μάθημα

243o Online Μάθημα

https://youtu.be/8WnPWZtt1lM?si=ZooipDBFU6Do5WlT

https://youtu.be/L7Jyj5FXV8M?si=wxPWqS-fsg0_YRw4

https://youtu.be/v0wr9hkqiwk?si=m_NQylmwdnI4zCbS

Πηγές:

https://ebooks.edu.gr/ebooks/handle/8547/2062

https://akisambelas.wordpress.com/g_lykeiou/archaia-ellinika-didagmeno-kai-adidakto/

https://katerinapothou.blogspot.com/2020/08/blog-post.html

Σχεδιάγραμμα -Ερμηνευτικά Σχόλια:

Λατινικά, Γραμματική, Ουσιαστικά

Λατινικά - Γραμματική, Φθογγολογικό - Τυπολογικό

 

Λατινικά - Κείμενο 25, "Πώς ένα σύκο στάθηκε αφορμή να καταστραφεί η Καρχηδόνα"

 

Online Live Μάθημα 239

Ύλη - Οδηγίες Διδασκαλίας - Τρόπος εξέτασης μαθημάτων ΓΕΛ για το σχολικό έτος 2025-2026.

Εξεταστέα Ύλη 2025 - 2026

👉 Καθορισμός εξεταστέας ύλης για τα μαθήματα των Α', Β' και Γ'τάξεων Γενικού Λυκείου που εξετάζονται γραπτώς στις προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις για το σχολικό έτος 2025-2026.

https://www.esos.gr/sites/default/files/articles-2023/20250204741.pdf

👉Καθορισμός εξεταστέας ύλης για το έτος 2025 - 2026 για τα μαθήματα που εξετάζονται πανελλαδικά για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αποφοίτων Γ’ τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου και Γ’ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου.

https://www.minedu.gov.gr/geniko-lykeio-m/anakoinwseis-gel/62086-10-07-25-kathorismos-eksetasteas-ylis-gia-to-etos-2026-gia-ta-mathimata-pou-eksetazontai-panelladika-gia-tin-eisagogi-stin-tritovathmia-ekpaidefsi-apofoiton-g-taksis-imerisiou-genikoy-lykeiou-kai-g-taksis-esperinoy-genikoy-lykeiou-4

https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2023/85065_%CE%942_10_07_25_%CE%95%CE%9E%CE%95%CE%A4%CE%91%CE%A3%CE%A4%CE%95%CE%91_%CE%A5%CE%9B%CE%97_2026.pdf

https://www.minedu.gov.gr/geniko-lykeio-m/anakoinwseis-gel?start=10

Οδηγίες Διδασκαλίας 2025 - 2026

👉 Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας και των Αρχαίων Ελληνικών του Ημερήσιου και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2025 - 2026.

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

👉 Οδηγίες για τη διδασκαλία του μαθήματος των Λατινικών του Ημερήσιου και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2025 -2026.

ΛΑΤΙΝΙΚΑ

👉 Οδηγίες για τη διδασκαλία του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας της Γ' τάξης του Ημερήσιου και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2025 -2026. 

ΝΕ ΓΛΩΣΣΑ & ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

👉 Οδηγίες για τη διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας της Γ' τάξης του Ημερήσιου και του Εσπερινού Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2025 -2026. 

ΙΣΤΟΡΙΑ

Πηγές:

https://www.minedu.gov.gr/lykeio-2/didaktea-exet-yli-lyk

https://www.esos.gr/arthra/95205/uli-kai-odigies-didaskalias-mathimaton-gel-gia-ola-ta-mathimata

Ο τρόπος εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων

Απόφαση του υπουργείου  Παιδείας   (σ.σ. υπογράφηκε τον   Οκτώβριο του 2022),  καθορίζει τον τρόπο   εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων , στα οποία θα διαγωνιστούν οι υποψήφιοι στις  επικείμενες  Πανελλαδικές Εξετάσεις .   

    Πατήστε εδώ για να ανοίξετε την απόφαση

Ειδικότερα, σύμφωνα με τη νέα απόφαση:

1. Τα θέματα των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων λαμβάνονται από την ύλη που ορίζεται ως εξεταστέα για κάθε μάθημα κατά το έτος που γίνονται οι εξετάσεις και περιλαμβάνουν ποικιλία ερωτήσεων (π.χ. σύντομης απάντησης,ελεύθερης ανάπτυξης).Οι ερωτήσεις είναι ανάλογες με εκείνες που υπάρχουν στα σχολικά εγχειρίδια και στις οδηγίες του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.), διατρέχουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη έκταση της εξεταστέας ύλης, ελέγχουν ευρύ φάσμα διδακτικών στόχων και είναι κλιμακούμενου βαθμού δυσκολίας. Οι υποψήφιοι απαντούν υποχρεωτικά σε όλα τα θέματα.

2. Ο τρόπος εξέτασης των παρακάτω μαθημάτων εφαρμόζεται για τους/τις υποψηφίους/ες πανελλαδικών εξετάσεων ημερήσιων και εσπερινών Γενικών Λυκείων.

3. Σε περίπτωση κατά την οποία ένα θέμα αναλύεται σε υποερωτήματα, η βαθμολογία που προβλέπεται για αυτό κατανέμεται ισότιμα στα επιμέρους ερωτήματα, εκτός αν κατά την ανακοίνωση των θεμάτων καθορίζεται διαφορετικός βαθμός για κάθε ένα από αυτά.

4. Η διάρκεια της γραπτής εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζομένων μαθημάτων είναι τρίωρη (3), εκτός αν, σε ειδικές περιπτώσεις, ορίζεται διαφορετικά από την Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων.

Α. Αρχαία Ελληνικά

👉 Για την εξέταση του μαθήματος «Αρχαία Ελληνικά» της Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών, ισχύουν τα εξής:

1. Δίνονται στους/στις υποψηφίους/ες αποσπάσματα διδαγμένου κειμένου από το πρωτότυπο 12-20 στίχων με νοηματική συνοχή και παράλληλο κείμενο στη Νέα Ελληνική από την αρχαία ή νεότερη γραμματεία, ελληνική ή παγκόσμια, και τους ζητείται να απαντήσουν σε:

i) Μία (1) ερώτηση κατανόησης με την οποία ζητείται να αποκωδικοποιήσουν σημεία του κειμένου από το πρωτότυπο και να αντλήσουν βασικές πληροφορίες που εντοπίζονται στο κείμενο. Η ερώτηση μπορεί να διαιρείται σε δύο υποερωτήματα με τη μορφή ερωτήσεων κλειστού τύπου (σωστού ή λάθους, πολλαπλών επιλογών, αντιστοίχισης, συμπλήρωσης κενών κ.λπ.) ή ανοικτού τύπου.

ii) Δύο (2) ερωτήσεις ερμηνευτικές:

- Η πρώτη αναφέρεται σε ιδέες/αξίες/προβλήματα, σε στάσεις/ήθος/χαρακτήρα των προσώπων, στο ιστορικό/ κοινωνικό/πολιτιστικό πλαίσιο της εποχής του έργου, στη δομή/σύνθεση του κειμένου, σε υφολογικά/αισθητικά θέματα, με βάση το διδαγμένο από το πρωτότυπο κείμενο.

- Η δεύτερη αναφέρεται στο παράλληλο κείμενο σε συσχετισμό με το παραπάνω εξεταζόμενο κείμενο από το πρωτότυπο.
iii) Μία (1) ερώτηση κλειστού τύπου που αναφέρεται στο γραμματειακό είδος στο οποίο ανήκει το κείμενο από το πρωτότυπο, στον συγγραφέα ή στο έργο του.
iv) Μία (1) ερώτηση λεξιλογική-σημασιολογική (σύνδεση λέξεων αρχαίας και νέας, διατήρηση ή αλλαγή της σημασίας τους, οικογένειες ομόρριζων λέξεων, απλών ή σύνθετων, συνώνυμα, αντώνυμα).

2. Δίνεται, επίσης, αδίδακτο πεζό κείμενο αττικής διαλέκτου 12-20 στίχων στερεότυπης έκδοσης με νοηματική συνοχή. Στο αδίδακτο κείμενο προτάσσεται σύντομο σχετικό εισαγωγικό σημείωμα, μέσω του οποίου δίνονται εξωκειμενικές πληροφορίες, απαραίτητες για την κατα- νόηση του κειμένου.

Οι μαθητές/-τριες καλούνται:

i) Να μεταφράσουν στα νέα ελληνικά μέρος του κειμένου από οκτώ έως δέκα (8-10) στίχους.
ii) Να απαντήσουν σε μια (1) ερώτηση κατανόησης που αναφέρεται στον νοηματικό άξονα του κειμένου.
iii) Να απαντήσουν σε μία (1) ερώτηση γραμματικής, η οποία μπορεί να αναλύεται σε δύο υποερωτήματα.
iv. Να απαντήσουν σε μία (1) ερώτηση συντακτικού (π.χ. αναγνώριση λέξεων/φράσεων/προτάσεων/άλλων δομικών στοιχείων του κειμένου, μετασχηματισμός μέρους του κειμένου ως προς τη δομολειτουργική του διάσταση), η οποία μπορεί να αναλύεται σε δύο υποερωτήματα.

3. Κάθε ζητούμενη ερώτηση-δραστηριότητα που τίθεται για το διδαγμένο ή το παράλληλο ή το αδίδακτο κείμενο βαθμολογείται με δέκα (10) μονάδες της εκατοντάβαθμης κλίμακας. Η μετάφραση του αδίδακτου κειμένου βαθμολογείται με είκοσι (20) μονάδες.

Για την εξέταση των παραπάνω θεμάτων, τόσο στο δδαγμένο όσο και στο αδίδακτο κείμενο, κρίνεται σκόπιμο να αξιοποιείται ποικιλία τύπων ερωτήσεων.

Β. Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

👉 Για την εξέταση του μαθήματος «Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία» Γενικής Παιδείας, οι υποψήφιοι/ες αξιολογούνται σε ενιαία τρίωρη εξέταση στην κατανόηση και παραγωγή λόγου.

Δίνονται στους/στις υποψηφίους/ες δύο ή τρία κείμενα, τα οποία δεν εμπεριέχονται στα διδακτικά βιβλία που περιλαμβάνονται στην εξεταστέα ύλη του μαθήματος, συνολικής έκτασης έως τρεις σελίδες, ένα εκ των οποίων είναι λογοτεχνικό, σε ολοκληρωμένη ή αποσπασματική μορφή, (ποίημα, διήγημα, μυθιστόρημα ή θεατρικό έργο)· τα υπόλοιπα κείμενα μπορεί να είναι σε ολοκληρωμένη, ελαφρώς διασκευασμένη ή αποσπασματική μορφή: δημοσιογραφικά άρθρα, συνεντεύξεις, κριτικές, δοκίμια, επιστημονικά κείμενα, αφίσες με λεζάντα, πληροφοριακά κείμενα με εικόνες, σκίτσα, πίνακες ή διαγράμματα κ.ά.), διαφορετικά μεταξύ τους ως προς το κειμενικό είδος, ώστε να αποτιμάται η αναγνωστική ικανότητα των υποψηφίων σε ποικιλία κειμενικών ειδών.

Τα κείμενα μπορούν να συνοδεύονται από σύντομο εισαγωγικό σημείωμα χωρίς ερμηνευτικά σχόλια. Για τα κείμενα αυτά τίθενται τέσσερα συνολικά θέματα μέσω των οποίων αποτιμάται η ικανότητα των υποψηφίων να κατανοούν το περιεχόμενο των κειμένων, να ερμηνεύουν και να αξιολογούν στάσεις, αξίες, ιδέες κ.ά. βασιζόμενοι/ ες σε στοιχεία των κειμένων, καθώς επίσης να παράγουν ερμηνευτικό και κριτικό λόγο. Τα θέματα προτείνεται να είναι διαβαθμισμένης δυσκολίας και να τίθενται περιορισμοί στην έκταση των απαντήσεων (όπου χρειάζεται). Το νοηματικό περιεχόμενο των μη λογοτεχνικών κειμένων πρέπει να είναι συναφές με κάποιον ή κάποιους από τους θεματικούς άξονες που προσδιορίζονται στο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Νεοελληνική Γλώσσα.

Τα κείμενα συνοδεύονται από τα εξής θέματα:

Το πρώτο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αφορά στη συνοπτική νοηματική απόδοση από τους/τις υποψηφίους/ες μέρους ενός κειμένου ή τη συνοπτική απόδοση των απόψεων που διατυπώνονται σε ένα κείμενο για κάποιο ζήτημα. Το πρώτο θέμα βαθμολογείται με είκοσι (20) μονάδες.

Το δεύτερο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αναλύεται σε τρία ερωτήματα, διαφορετικά μεταξύ τους, με δυνατότητα κάποιο/κάποια από αυτά να είναι κλειστού τύπου και με ενδεχόμενη αιτιολόγηση της απάντησης. Ένα από αυτά μπορεί να διαιρείται σε δύο υποερωτήματα.

Τα ερωτήματα σχετίζονται με:

α) Την αξιοποίηση του πλαισίου των κειμένων (κοινωνικού, ιστορικού, πολιτιστικού, του χώρου και του χρό- νου) με σκοπό την κατανόηση των λόγων και των ενεργειών των υποκειμένων (ατομικών και συλλογικών) που αναφέρονται στα κείμενα, και των σχέσεων μεταξύ τους,

β) τον εντοπισμό και την ερμηνευτική προσέγγιση σκοπών, στάσεων, βασικών θέσεων και προθέσεων του συντάκτη/συντακτών των κειμένων, καθώς και την τεκμηρίωση της βασικής ιδέας του κειμένου,

γ) την αξιολόγηση της συνάφειας ιδεών, επιχειρημάτων, τίτλων, υπότιτλων, εικόνων κ.ά. με μια θέση, άποψη ή ζήτημα που θέτει το κείμενο και της αποδεικτικής τους αξίας,

δ) τον εντοπισμό και τη συσχέτιση συγκεκριμένων κειμενικών δεικτών που οργανώνουν το κείμενο ως σημασιοδοτημένη κατασκευή - δηλαδή, οι υποψήφιοι/ες να εντοπίζουν μέσα στο κείμενο δείκτες (π.χ. λεξιλόγιο, ρηματικά πρόσωπα, στίξη, εκφραστικά μέσα, τρόπους σύνταξης, κ.ά.) και να αναγνωρίζουν τη λειτουργία τους στο κείμενο,

ε) την αναγνώριση και την ερμηνευτική προσέγγιση του τρόπου σύνδεσης και οργάνωσης ιδεών, προτάσεων, παραγράφων ή διαφόρων σημειωτικών τρόπων σε ένα κείμενο, αφού λάβουν οι υποψήφιοι/ες υπόψη το επικοινωνιακό πλαίσιο και τα κοινωνικά συμφραζόμενα,

στ) τη σύγκριση των μη λογοτεχνικών κειμένων ως προς τις θέσεις, τον τρόπο πραγμάτευσης του θέματος, την πειστικότητα, την αποτελεσματική μετάδοση του νοήματος κ.ά.

Το δεύτερο θέμα βαθμολογείται με 35 μονάδες, που επιμερίζονται σε κάθε ερώτημα ανάλογα με τη βαρύτητά τους (15+10+10). Τα υποερωτήματα, επίσης, βαθμολογούνται ανάλογα με τη βαρύτητά τους.

Το τρίτο θέμα σχετίζεται με το λογοτεχνικό κείμενο και αφορά στην παραγωγή ερμηνευτικού σχολίου, με το οποίο επιδιώκεται οι υποψήφιοι/ες, αφενός να αναπτύσσουν κρίσιμα θέματα/ερωτήματα που πραγματεύεται το λογοτεχνικό κείμενο, αξιοποιώντας συνδυαστικά κειμενικούς δείκτες ή και στοιχεία συγκειμένου, αφετέρου να τοποθετούνται/ανταποκρίνονται στα θέματα/ ερωτήματα αυτά, τεκμηριώνοντας τις προσωπικές τους θέσεις. Η προβλεπόμενη έκταση της απάντησης μπορεί να κυμαίνεται από 100 έως 200 λέξεις. Το τρίτο θέμα βαθμολογείται με 15 μονάδες.

Στα παραπάνω θέματα χρειάζεται να είναι σαφής και προσεκτική η διατύπωση των ερωτημάτων, ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις στις απαντήσεις των υποψηφίων.

Το τέταρτο θέμα σχετίζεται με τα μη λογοτεχνικά κείμενα και αφορά στη γραπτή παραγωγή κριτικού λόγου, 300 έως 400 λέξεις (ανάλογα με τη βαρύτητα του θέματος), το οποίο ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο (σκοπό, πομπό, αποδέκτες, κειμενικό είδος) και ζητεί από τους/τις υποψηφίους/ες την ανάπτυξη τεκμηριωμένης προσωπικής γνώμης, τη συμφωνία ή τη διαφωνία τους με προβλήματα, θέσεις, στάσεις, στερεότυπα, προκαταλήψεις κ.ά. που θέτει το κείμενο/θέτουν τα κείμενα αναφοράς. Το τέταρτο θέμα βαθμολογείται με 30 μονάδες.

Γ. Ιστορία

👉 Για την εξέταση του μαθήματος «Ιστορία» της Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών, ισχύουν τα εξής:

1. Η Ιστορία ως μάθημα Προσανατολισμού, εξετάζεται με συνδυασμό ερωτήσεων, οι οποίες ταξινομούνται σε δύο ομάδες.

α) Στην πρώτη ομάδα περιλαμβάνονται δύο θέματα που μπορούν να αναλύονται σε ερωτήσεις με τις οποίες ελέγχονται οι ιστορικές γνώσεις των υποψηφίων (ιστορικές έννοιες, ιστορικά γεγονότα, χρονολογίες, δράση ιστορικών προσώπων, κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και πολιτιστικά φαινόμενα, κ.τ.λ.) και η κατανόησή τους.

β) Στη δεύτερη ομάδα περιλαμβάνονται δύο (2) τουλάχιστον θέματα που απαιτούν σύνθεση ιστορικών γνώσεων και κριτική ικανότητα (αξιολογήσεις ιστορικών γεγονότων ή ιστορικών προσώπων, ανάλυση αιτιών ή συνθηκών που συντέλεσαν στη διαμόρφωση και εξέλιξη σημαντικών ιστορικών φαινομένων κ.τ.λ.). Στην περίπτωση αυτή μπορούν να χρησιμοποιούνται και ερωτήσεις επεξεργασίας ιστορικού υλικού, το οποίο δίνεται στους υποψηφίους σε φωτοτυπία. Το υλικό αυτό αφορά γραπτές ιστορικές πηγές, εικαστικά έργα, χάρτες, δια- γράμματα κ.τ.λ. που χρησιμοποιούνται ως αποδεικτικά στοιχεία ή ως μέσα άντλησης στοιχείων για την εξαγωγή ιστορικών συμπερασμάτων.

2. Η βαθμολογία κατανέμεται κατά 50% σε καθεμία από τις ομάδες αυτές. Η κατανομή της βαθμολογίας στις ερωτήσεις κάθε ομάδας, μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με το βαθμό δυσκολίας σε καθεμία από αυτές, η οποία καθορίζεται κατά τη διατύπωση των θεμάτων και ανακοινώνεται στους υποψηφίους γραπτώς.

Δ. Λατινικά

👉 Για την εξέταση στο μάθημα των Λατινικών της Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών της Γ’ τάξης Ημερησίου και Εσπερινού Γενικού Λυκείου δίνεται στους υποψηφίους/ες διδαγμένο κείμενο 14-16 στίχων από ένα ή περισσότερα κείμενα και ζητείται από αυτούς/ ές:

α) να μεταφράσουν από αυτό στη Νέα Ελληνική 10-12 στίχους (20 μονάδες) β) να απαντήσουν στις εξής παρατηρήσεις (σύνολο 80 μονάδες):

- Μία (1) παρατήρηση ανοικτού ή κλειστού τύπου από την Εισαγωγή του σχολικού βιβλίου των Μ. Πασχάλη, Γ. Σαββαντίδη, Λατινικά τ. Α’ (10 μονάδες),
- μία (1) παρατήρηση ετυμολογική: Συσχέτιση λέξεων της Λατινικής με λέξεις που χρησιμοποιούνται στη Νέα Ελληνική (10 μονάδες),
- δύο (2) παρατηρήσεις Γραμματικής (30 μονάδες),
- δύο (2) παρατηρήσεις Συντακτικού (30 μονάδες). Καθεμία από τις παρατηρήσεις Γραμματικής και Συντακτικού μπορεί να αναλύεται σε δύο (2) υποερωτήματα.

Πηγή:

https://www.esos.gr/arthra/95205/uli-kai-odigies-didaskalias-mathimaton-gel-gia-ola-ta-mathimata

ΕΔΩ ΓΙΑ ΣΕΝΑ!💗

 ΝΕΑ ΣΤΗΛΗ ΣΤΟ ΚΑΝΑΛΙ ΜΑΣ ΣΤΟ YOUTUBE!!!!

ΕΔΩ ΓΙΑ ΣΕΝΑ!💗

https://youtube.com/playlist?list=PLlAyw8JSwOzF6R3NMzjK7LXIBHZw0VE3J&si=vrgIo1DHobyvrTrp

Είναι περιζήτητοι οι φιλόλογοι στην τεχνητή νοημοσύνη;

Περιοδικό «Κ»

Είναι περιζήτητοι οι φιλόλογοι στην τεχνητή νοημοσύνη;

Η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται να γνωρίσει τη γλώσσα σε βάθος για να λειτουργήσει σωστά και να εξελιχθεί. Έτσι σήμερα δημιουργούνται θέσεις εργασίας για θεωρητικούς επιστήμονες τις οποίες κανείς δεν φανταζόταν μερικά χρόνια πριν

Σίσσυ Καραβία
17.09.2025 

https://www.kathimerini.gr/k/k-magazine/563816266/einai-perizititoi-oi-filologoi-stin-techniti-noimosyni/

Αν κάποιος ρωτήσει έναν σύμβουλο σταδιοδρομίας ποιο είναι το επάγγελμα που τα παιδιά απορρίπτουν συχνότερα, η απάντηση που θα πάρει είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα είναι «καθηγητής», και μάλιστα «φιλόλογος». Από τη μία το εκπαιδευτικό σύστημα, που δυσκολεύεται να συντονιστεί με τις ανάγκες του σύγχρονου κόσμου δημιουργώντας επαγγελματικά πρότυπα προς αποφυγή για τα παιδιά, και από την άλλη η ανεργία που πλήττει τους φιλολόγους, ωθώντας τους σε φροντιστηριακά μαθήματα, όχι μόνο οδηγούν τους μαθητές να προσπερνούν τις συγκεκριμένες σχολές στο μηχανογραφικό, αλλά και δημιουργούν ένα ρεύμα απαξίωσης των φιλολογικών σπουδών γενικότερα.

Είναι όμως έτσι; Η σύγχρονη συμβουλευτική σταδιοδρομίας επισημαίνει τη σημασία τού να επιλέγει κάποιος σπουδές με βάση το ουσιαστικό ενδιαφέρον του για ένα αντικείμενο, χωρίς να προσπαθεί να φανταστεί τον εαυτό του σε συγκεκριμένη θέση εργασίας ή επαγγελματική διαδρομή. Σ’ έναν κόσμο που μεταβάλλεται με ολοένα και μεγαλύτερη ταχύτητα, με τις επιστήμες να έρχονται πιο κοντά και την ανάγκη εξειδίκευσης και επικαιροποίησης γνώσεων να αποτελεί δεδομένο, η προσπάθεια να ελέγξουμε το μέλλον μέσα από τον σχεδιασμό μιας γραμμικής επαγγελματικής πορείας φαντάζει μάταιη και ουτοπική. Για τα παιδιά που αγαπούν τη γλώσσα και τη λογοτεχνία, που έχουν ενδιαφέρον για τη γλωσσολογία και τις ρίζες της επικοινωνίας και του γραπτού λόγου, οι σπουδές φιλολογίας φαντάζουν έτσι μια λογική επιλογή, που θα ήταν πιθανότερη αν έπαυαν να τη συνδέουν μόνο με το επάγγελμα του εκπαιδευτικού.

Οι μηχανές δεν μπορούν να τα κάνουν όλα μόνες τους

Σήμερα γνωρίζουμε πως η ανάπτυξη της τεχνολογίας δημιουργεί ευκαιρίες και πολλαπλασιάζει τις θέσεις εργασίας σε τομείς που είναι άμεσα συνδεδεμένοι με αυτήν. Η επαγγελματική προοπτική έτσι σε κλάδους όπως είναι οι μηχανικοί υπολογιστών είναι λίγο πολύ δεδομένη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ούτε ότι όλοι μπορούμε να γίνουμε μηχανικοί ούτε και πως, αν γινόμασταν, θα ήμασταν όλοι επιτυχημένοι. Στον αντίποδα, οι σπουδές που συνδέονται με τη διαχείριση της γλώσσας αποτελούν στην εποχή μας πολύτιμο εργαλείο στα χέρια της τεχνολογίας, όχι μόνο γιατί η τεχνολογία από μόνη της δεν μπορεί να καλύψει ολοκληρωτικά κάθε πτυχή της ζωής, αλλά και γιατί η τεχνολογία με τη μορφή της τεχνητής νοημοσύνης έχει ανάγκη από τη γλώσσα για να μπορέσει να λειτουργήσει και να εξελιχθεί.

 

Με αυτό το δεδομένο, οι γνώσεις επιστημόνων που γνωρίζουν σε βάθος τον λόγο και τη λειτουργία του και μπορούν να επιχειρηματολογήσουν με ακρίβεια, να αναλύσουν και να διορθώσουν κείμενα αλλά και να υποδείξουν ορθούς τρόπους επικοινωνίας είναι όχι μόνο χρήσιμες, αλλά και απαραίτητες, και μάλιστα με διαρκώς αυξανόμενο ρυθμό. Ταυτόχρονα, η ανάγκη για προσαρμογή στα κατά περίπτωση τοπικά γλωσσικά δεδομένα δημιουργεί ζητούμενα που ξεπερνούν τη μηχανική μετάφραση και φτάνουν στην ελεύθερη απόδοση και ίσως ακόμη και πέρα από αυτήν, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται μια «φυσική» επικοινωνία, η οποία θα υπερβαίνει την απλή διάδραση ανθρώπου-μηχανής και θα γίνεται αυθεντική. Επιπλέον, ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας που αναδεικνύονται μέσα από την αλληλεπίδραση με το ΑΙ απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και λεπτομερή ενασχόληση σε γλωσσικό επίπεδο για να μπορέσουν να εντοπιστούν και να ξεπεραστούν, εκπαιδεύοντας τα διάφορα μοντέλα να ανταποκρίνονται στα γλωσσικά μηνύματα με ενσυναίσθηση και σεβασμό.

Η ΤΝ ζητάει ειδικούς στη γλώσσα

Έχοντας αυτά υπόψη, δεν είναι παράξενο που σταδιακά πολλαπλασιάζονται οι θέσεις εργασίας στην τεχνητή νοημοσύνη για φιλολόγους, γλωσσολόγους και ειδικούς στη γλώσσα και την επικοινωνία. Νέες ειδικότητες όπως Computational Linguist, Data Annotator και AI Training Specialist ή AI Consultant αναζητούν βιογραφικά με «εξειδίκευση στο συντακτικό και στη γραμματική», «εμπειρία στην αφηγηματική έκφραση» και «βαθιά γλωσσολογική γνώση και εμπειρία», ενώ απόφοιτοι σχολών φιλολογίας (ελληνικής και ξένων) ανακαλύπτουν πως η τεχνογνωσία τους έχει ζήτηση και έξω από τα σχολεία. Η Google, η Μicrosoft, η Apple και η Meta, αλλά και οι εταιρείες γλωσσικής τεχνολογίας, όπως είναι η Grammarly, η DeepL και η Unbabel, ζητούν language specialists για την εκπαίδευση και την αξιολόγηση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, τη διαχείριση και τη βελτίωση της εμπειρίας χρήστη και την ανάπτυξη ψηφιακών βοηθών σε διάφορες γλώσσες, ανάμεσα στις οποίες πολύ συχνά και τα ελληνικά.

Σ’ έναν κόσμο που εξελίσσεται με τρόπο πρωτόγνωρο, η ανάγκη –άνθρωποι και μηχανές– να μιλάμε σωστά, με σαφήνεια, ειρμό και τρόπο ουσιαστικό αναδεικνύεται σε κάτι επιτακτικό.

Το Natural Language Processing (NLP) ή αλλιώς Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας αποτελεί ένα διεπιστημονικό πεδίο, στο οποίο η θετική συναντά τη θεωρητική κατεύθυνση και συγκεκριμένα τις ανθρωπιστικές φιλολογικές επιστήμες. Για να μπορούν, για παράδειγμα, τα μοντέλα ΑΙ να αναγνωρίζουν το νόημα λέξεων που είναι κοινές, αλλά διαφοροποιούνται αναλόγως πλαισίου, να αποτυπώνουν συναισθήματα ή να ταξινομούν την πληροφορία σε κατηγορίες δεν αρκεί το τεχνικό κομμάτι της διασύνδεσης των δεδομένων. Επιπρόσθετα, η ορθογραφία, η κατάλληλη χρήση των προσωνυμίων αλλά και η αναγνώριση και η σύνθεση φωνής ώστε να μπορούν υπηρεσίες όπως το Google Assistant και η Alexa της Amazon να ανταποκρίνονται φωνητικά, δεν χρειάζονται μόνο αλγοριθμική προσαρμογή, αλλά και αυτό που ονομάζεται γλωσσολογικός προγραμματισμός και έχει τη ρίζα του στην επιστήμη της γλωσσολογίας. Και αν η ενασχόληση με το NLP απαιτεί τεχνολογική εκπαίδευση κατά την οποία οι φιλόλογοι αποκτούν γνώσεις πληροφορικής, κυρίως με την εκμάθηση γλωσσών προγραμματισμού σε μεταπτυχιακά προγράμματα όπως αυτό της Γλωσσικής Τεχνολογίας που προσφέρει το Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών του ΕΚΠΑ (και στο οποίο γίνονται δεκτοί οι απόφοιτοι φιλολογικών σχολών), η ανάγκη της αγοράς για γλωσσικές δεξιότητες με εφαρμογή στην τεχνολογία, όπως είναι η συγγραφή διαλόγων και υποθετικών σεναρίων, η διαμόρφωση πολιτισμικά κατάλληλης επικοινωνίας και ο έλεγχος γλωσσικών προκαταλήψεων δημιουργούν ευκαιρίες και δίνουν ερεθίσματα για την εξερεύνηση νέων πιθανών διαδρομών από φιλολόγους που μπορούν –με κάποια μικρή εκπαίδευση που συχνά γίνεται μετά την πρόσληψη– να εργαστούν στην τεχνολογία.

Νέες ανάγκες, νέες θέσεις εργασίας

Σε ένα όχι και πολύ μακρινό μέλλον είναι πιθανό η γλώσσα να διδάσκεται ταυτόχρονα με τον προγραμματισμό. Σήμερα, και μέσα σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που τραβάει μια διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στις θεωρητικές και τις θετικές επιστήμες ήδη από το σημείο εκκίνησης των Πανελληνίων, οι σπουδαστές και μελλοντικοί εργαζόμενοι καλούνται να κάνουν μόνοι τους τις συνδέσεις, χτίζοντας μια σταδιοδρομία που θα τους επιτρέπει να ασχολούνται με το αντικείμενό τους, ενώ ταυτόχρονα η επαγγελματική τους ενασχόληση θα παραμένει σχετική με την κοινωνία και θα τους επιτρέπει να ζουν αξιοπρεπώς.

Η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται να γνωρίσει τη γλώσσα σε βάθος για να λειτουργήσει σωστά και να εξελιχθεί. Έτσι σήμερα δημιουργούνται θέσεις εργασίας για θεωρητικούς επιστήμονες τις οποίες κανείς δεν φανταζόταν μερικά χρόνια πριν.

Πηγή:

https://www.kathimerini.gr/k/k-magazine/563816266/einai-perizititoi-oi-filologoi-stin-techniti-noimosyni/ 

Ο φαύλος κύκλος του εθισμού στην οθόνη

Η αυξανόμενη συχνότητα του φαινομένου ανησυχεί τους ειδικούς, οι οποίοι καλούν σε ψηφιακή απεξάρτηση

04.01.2024

Με το βλέμμα κολλημένο στην οθόνη. Το viral βίντεο από την Αψίδα του Θριάμβου στο Παρίσι, την ώρα της αντίστροφης μέτρησης για την αλλαγή του χρόνου, αποτυπώνει με γλαφυρό τρόπο την εξάρτησή μας από το κινητό και την αποσύνδεση από τη στιγμή.

Στον ολοένα και πιο δικτυωμένο κόσμο μας, δεν είναι ασυνήθιστο να βλέπουμε νέους ανθρώπους να περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους κοιτάζοντας επίμονα μια οθόνη. Ο εθισμός αυτός σε δημοφιλείς εφαρμογές, όπως Instagram, Facebook, TikTok, Χ, YouTube και Netflix απειλεί πλέον την ψυχική υγεία ορισμένων νέων και καθιστά αναγκαία την απεξάρτησή τους, όπως θα γινόταν και με κάθε άλλο βλαβερό εθισμό.

Η αυξανόμενη συχνότητα του εθισμού αυτού κάνει τώρα τους ειδικούς στη Βρετανία να ζητούν να ανακηρυχθεί ο Ιανουάριος «εθνικός μήνας ψηφιακής απεξάρτησης», με στόχο την καταπολέμηση «της πιο διαδεδομένης κακής συνήθειας του κόσμου». Οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας της Βρετανίας καταγράφουν αύξηση 100% τα τελευταία τρία χρόνια στον αριθμό ανθρώπων που αναζητούν βοήθεια για να ξεπεράσουν τον εθισμό τους στην οθόνη του κινητού. «Η πρωτοχρονιά είναι η ημερομηνία που καλούμαστε να κάνουμε μικρές αλλαγές, οι οποίες θα βελτιώσουν σημαντικά τις ζωές μας. Για τους περισσότερους από εμάς η μείωση του χρόνου που περνάμε μπροστά σε οθόνες είναι ο καλύτερος τρόπος αυτοβελτίωσης», λέει η Μπεθ Τάτγκεϊ, ψυχοθεραπεύτρια στον Δήμο Μπέρμιγχαμ.

Το «χημικό της χαράς»

«Ο όρος εθισμός παραπέμπει συνήθως στην τοξικομανία ή στην κατάχρηση “ψυχαγωγικών” ναρκωτικών. Ο εθισμός στην οθόνη είναι όμως κι αυτός πολύ σοβαρό πρόβλημα. Πρόκειται για την πιο διαδεδομένη κακή συνήθεια στον κόσμο, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε εθισμό για κάποιους και να επηρεάσει σοβαρά την ψυχική υγεία των ίδιων και των οικείων τους», λέει η Τάτγκεϊ. Οι ειδικοί εξηγούν ότι ο ήχος έναρξης λειτουργίας του τηλεφώνου μάς οδηγεί σε άμεση απελευθέρωση ντοπαμίνης –ουσία νευροπομπός, γνωστή ως «χημικό της χαράς»– στον εγκέφαλο. Με την πάροδο του χρόνου ο εγκέφαλος αναπτύσσει «παβλοφικό» συνειρμό μεταξύ της χρήσης του τηλεφώνου και της ικανοποίησης, που μπορεί να εξελιχθεί σε εθισμό.

«Η αύξηση στον χρόνο χρήσης των κινητών είναι ανησυχητική. Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό να υιοθετούμε ενεργητικές μεθόδους για τη μείωση του χρόνου αυτού. Οι γονείς θα διαπιστώσουν ότι κάτι τέτοιο θα τους διευκολύνει πολύ όταν θα ζητήσουν από τα παιδιά τους να μην είναι συνέχεια κολλημένα στην οθόνη και δεν θα μοιάζουν υποκριτές όταν οι ίδιοι δεν μπορούν να τηρήσουν τον κανόνα τους», λέει η Τάτγκεϊ. Μια από τις απλούστερες λύσεις είναι η απενεργοποίηση των ειδοποιήσεων.

Η οικογενειακή σύμβουλος Τζόρτζια Στόρμερ προσθέτει: «Οπως και με άλλους εθισμούς, ο εθισμός στην οθόνη αποτελεί συνήθως σημάδι πιο σοβαρού προβλήματος στην καθημερινή μας ζωή. Αρπάζουμε τη συσκευή ως σχεδία σωτηρίας για να νιώσουμε καλύτερα, αντί να αντιμετωπίσουμε ευθέως το πρόβλημά μας».

Η Τάτγκεϊ βλέπει από κοντά τις επιπτώσεις των ανθυγιεινών ψηφιακών συνηθειών στους ασθενείς της. «Ο εθισμός αυτός ενισχύει το αίσθημα μοναξιάς και αποξένωσης από τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Μας κάνει να νιώθουμε εξάντληση, απογοήτευση και άγχος. Σε κάποιους μπορεί να έχει σοβαρές και μακροπρόθεσμες ψυχολογικές συνέπειες, ιδιαίτερα αν ο εθισμός αρχίσει από τη νεαρή ηλικία», λέει η ψυχοθεραπεύτρια.

Η Στόρμερ, από τη μεριά της, επισημαίνει ότι ο εθισμός στην οθόνη οδηγεί σε φαύλο κύκλο. «Ξεκινάει συχνά σαν δραστηριότητα αναπλήρωσης όταν νιώθουμε μοναξιά, άγχος ή αντιμετωπίζουμε προβλήματα στις σχέσεις μας. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι όταν νιώθουμε έτσι, ο χρόνος που περνάμε στην οθόνη επιβαρύνει τη διάθεσή μας αντί να τη βελτιώνει. Οι οθόνες μάς κάνουν να νιώθουμε πιο μόνοι, πιο ξεκομμένοι και λιγότερο ικανοποιημένοι με τον εαυτό μας. Εμποδίζουν επίσης τις “υγιείς” στρατηγικές αντιμετώπισης της μελαγχολίας, όπως το βάδισμα, η παραμονή στην ύπαιθρο, η επικοινωνία με ανθρώπους και ο ποιοτικός ύπνος», λέει.

Η ιδέα του εθνικού μήνα ψηφιακής απεξάρτησης αποτελεί ιδανική αρχή, σύμφωνα με την Τάτγκεϊ. «Κάποιες αλλαγές στις συνήθειές μας έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές. Ο περιορισμός του ημερήσιου χρόνου παραμονής σε σελίδες κοινωνικής δικτύωσης στα 30 λεπτά μπορεί να οδηγήσει σε δραστικό περιορισμό των συμπτωμάτων μοναξιάς και κατάθλιψης», λέει η ψυχοθεραπεύτρια.

Ελλειψη αυτοπεποίθησης

Ο μέσος Αμερικανός ελέγχει το τηλέφωνό του περισσότερες από 100 φορές την ημέρα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύει το περιοδικό Fortune, ενώ οι αλγόριθμοι των εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης φέρουν μεγάλο μερίδιο ευθύνης για το φαινόμενο αυτό και για τον εθισμό πολλών χρηστών. Οι Αμερικανοί μαθητές περνούν κατά μέσο όρο πέντε ώρες την ημέρα στα κοινωνικά δίκτυα, με τη χρήση αυτή να συνδέεται με ψυχικές διαταραχές αλλά και με έλλειψη αυτοπεποίθησης και μελαγχολία, ιδίως σε νεαρά κορίτσια.

Αντίθετα, ο περιορισμός του χρόνου στα κοινωνικά δίκτυα έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τα επίπεδα άγχους και τα συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ δίνει λύση στη «φοβία της άγνοιας» ή FOMO (Fear Of Missing Out), καινοφανής φοβία, η οποία πηγάζει από την ψευδαίσθηση της απώλειας επαφής με τις εξελίξεις, όπως αυτές αποτυπώνονται στον μικρόκοσμο των κοινωνικών δικτύων.

Η «αποσύνδεση» δεν πρέπει να γίνει απότομα

1 Περιορίστε όσο μπορείτε τον χρόνο που περνάτε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
2 Αποφύγετε το multitasking – την ταυτόχρονη παρακολούθηση τηλεόρασης και οθόνης κινητού.
3 Οσο πιο αρνητική ήταν η διαδικτυακή εμπειρία σας, τόσο μεγαλύτερος πρέπει να είναι ο χρόνος αποχής σας από το δίκτυο.
4 Η σταδιακή απεξάρτηση είναι ο δρόμος προς μία βιώσιμη και υγιή σχέση με τα social media.
5 Εξίσου σημαντική είναι η σταδιακή επανεισαγωγή στα μέσα αυτά, ύστερα από περίοδο αποχής για απεξάρτηση.

Πηγή:

https://www.kathimerini.gr/society/562812643/o-faylos-kyklos-toy-ethismoy-stin-othoni/

Νικητές σημερινού live μαθήματος στο Tiktok!

 ΝΙΚΗΤΕΣ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ 235 LIVE ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΤΙΚΤΟΚ

👉 Παιδικά βιβλία (Παραμύθια):

Manuel

Naya

Κέλλυ

👉 Δώρο 1 ώρα μαθήματος:

Mpourlokas

Theano

Χρόνια μας πολλά βρε παιδιάάά!!!

#happy_teachers_day