Παρακλητικός Κανών εἷς τήν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον διά τήν μαθητιώσαν νεολαίαν

Ψαλμός ρμβ΄

Κύριε εἰσάκουσον τῆς προσευχῆς μου, ἐνώτισαι τὴν δέησίν μου ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου, εἰσάκουσον μου ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου. Καὶ μὴ εἰσέλθῃς εἰς κρίσιν μετὰ τοῦ δούλου σου, ὅτι οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν σου πᾶς ζῶν. Ὅτι κατεδίωξεν ὁ ἐχθρὸς τὴν ψυχήν μου· ἐταπείνωσεν εἰς γῆν τὴν ζωήν μου. Ἐκάθισέ με ἐν σκοτεινοῖς ὡς νεκροὺς αἰῶνος, καὶ ἡκηδίασεν ἐπ’ ἐμὲ τὸ πνεῦμα μου, ἐν ἐμοὶ ἐταρά-χθη ἡ καρδία μου. Ἐμνήσθην ἡμερῶν ἀρχαίων, ἐμελέτησα ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου, ἐν ποιήμασι τῶν χειρῶν σου ἐμελέτων. Διεπέτασα πρὸς σὲ τὰς χεῖρας μου· ἡ ψυχή μου ὡς γῆ ἄνυδρός σοι. Ταχὺ εἰσάκουσόν μου, Κύριε, ἐξέλιπε τὸ πνεῦμά μου. Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ΄ ἐμοῦ, καὶ ὁμοιωθήσομαι τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκον. Ἀκουστὸν ποίησόν μοι, τὸ πρωὶ τὸ ἔλεός σου, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Γνώρισόν μοι, Κύριε, ὁδὸν ἐν ᾗ πορεύσομαι, ὅτι πρὸς σὲ ᾗρα τὴν ψυχήν μου. Ἐξελοῦ με ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου, Κύριε, πρὸς σὲ κατέφυγον· δίδαξόν με τοῦ ποιεῖν τὸ θέλημά σου, ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεός μου. Τὸ πνεῦμά σου τὸ ἀγαθὸν ὁδηγήσει με ἐν γῇ εὐθείᾳ· ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός σου, Κύριε, ζήσεις με. Ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ἐξάξεις ἐκ θλίψεως τὴν ψυχήν μου, καὶ ἐν τῷ ἐλέει σου ἐξολοθρεύσεις τοὺς ἐχθρούς μου. Καὶ ἀπολεῖς πάντας τοὺς θλίβοντας τὴν ψυχήν μου, ὅτι ἐγὼ δοῦλος σού εἰμι.


Ἦχος δ΄

Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.

Στίχος α΄ Ἐξομολογεῖσθε τῷ Κυρίῳ ὅτι ἀγαθός, ὅτι είς τὸν αἰῶνα τὸ ἔλεος αὐτοῦ.

Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.

Στίχος β΄  Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με καὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς.

Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνό-ματι Κυρίου.

Στίχος γ΄  Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν.

Θεὸς Κύριος, καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.


Ἦχος δ΄ Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.

Ὡς τετοκυῖα τὸν Θεὸν τῶν ἁπάντων ταῖς μητρικαῖς Σου πρὸς αὐτὸν ἱκεσίαις, Θεογεννῆτορ Κόρη Ἀειπάρθενε, χάριν ἐπουράνιον, φωτισμὸν καὶ εἰρήνην, σύνεσιν καὶ φρόνησιν, συμπαθῶς ἀεὶ δίδου, τῇ νεολαίᾳ τῇ πανευλαβῶς, τὴν σὴν αὐτούσῃ ταχεῖαν ἀντίληψιν.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Τῶν εὐλαβῶς μαθητιώντων Παρθένε, τὰς διανοίας καὶ τὸν νοῦ καὶ καρδίαν, πρὸς τὴν παιδείαν πτέρωσον τὴν κρείττονα, τούτους ἀποτρέπουσα, ἐννοιῶν τῶν ματαίων, ὡς ἄν μαθητεύσωσι, ἐν σπουδῇ καὶ ἀγάπῃ, καὶ τοῦ Σωτῆρος δοῦλοι ἐκλεκτοί, ἀναφανῶσι, σοφίας τοῖς δόγμασι.



Ψαλμός ν΄

Ελέησόν με, ὁ Θεός κατὰ τὸ μέγα ἔλεος σου καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Ἐπὶ πλεῖον πλῦνόν με ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου καὶ ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με. Ὅτι τὴν ἀνομίαν μου ἐγὼ γινώσκω, καὶ ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μου ἐστι διὰ παντός. Σοὶ μόνῳ ἥμαρτον καὶ τὸ πονηρὸν ἐνώπιόν σου ἐποίησα ὅπως ἄν δικαιωθῇς ἐν τοῖς λόγοις σου καὶ νικήσης ἐν τῷ κρίνεσθαί σε. Ἰδοὺ γὰρ ἐν ἀνομίαις συνελήφθην, καὶ ἐν ἁμαρτίαις ἐκίσσησέ με ἡ μήτηρ μου. Ἰδοὺ γὰρ ἀλήθειαν ἠγάπησας· τὰ ἄδηλα καὶ τὰ κρύφια τῆς σοφίας σου ἐδήλωσάς μοι. Ῥαντιεῖς με ὑσσώπῳ, καὶ καθαρισθήσομαι· πλυνεῖς με, καὶ ὑπὲρ χιόνα λευκανθήσομαι. Ἀκουτιεῖς μοι ἀγαλλίασιν καὶ εὐφροσύνην· ἀγαλλιάσονται ὀστέα τεταπεινωμένα. Ἀπόστρεψον τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν μου, καὶ πάσας τὰς ἀνομίας μου ἐξάλειψον. Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί ὀ Θεός, καὶ πνεῦμα εὐθὲς ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου. Μὴ ἀπορρίψης με ἀπὸ τοῦ προσώπου σου καὶ τὸ πνεῦμά σου τὸ ἅγιον μὴ ἀντανέλῃς ἀπ’ ἐμοῦ. Ἀπόδος μοι τὴν ἀγαλλίασιν τοῦ σωτηρίου σου καὶ πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με. Διδάξω ἀνόμους τὰς ὁδούς σου, καὶ ἀσεβεῖς ἐπὶ σὲ ἐπιστρέψουσι. Ῥῦσαί με ἐξ αἱμάτων ὁ Θεός, ὁ Θεὸς τῆς σωτηρίας μου, ἀγαλλιάσεται ἡ γλῶσσα μου τὴν δικαιοσύνην σου. Κύριε, τὰ χείλη μου ἀνοίξεις, καὶ τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν αἴνεσίν σου. Ὅτι εἰ ἠθέλησας θυσίαν, ἔδωκα ἄν· ὁλοκαυτώματα οὐκ εὐδοκήσεις. Θυσία τῷ Θεῷ πνεῦμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην ὁ Θεὸς οὐκ ἐξουδενώσει. Ἀγάθυνον, Κύριε, ἐν τῇ εὐδοκίᾳ σου τὴν Σιῶν, καὶ οἰκοδομηθήτω τὰ τείχη Ἱερουσαλήμ. Τότε εὐδοκήσεις θυσίαν δικαιοσύνης, ἀναφορὰν καὶ ὁλοκαυτώματα· τότε ἀνοίσουσιν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριόν σου μόσχους.

Ἦχος πλ. δ΄

Ὠδὴ α΄ Ὑγρὰν διοδεύσας.

«Σὺ εἶ Ἄχραντε μαθητῶν μήτηρ. Γερασίμου»

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Σοφίας τεκοῦσα τὸν χορηγόν, σοφίας τῷ φέγγει, τὰς καρδίας τῶν μαθητῶν, ὀδήγει πρὸς κτῆσιν τῶν ἀρίστων, Θεογεννῆτορ Παρθένε Πανάμωμε.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ὑψόθεν ἐπίνευσον συμπαθῶς, ἐπὶ τὰς δεήσεις Θεοτόκε τῶν μαθητῶν, καὶ δίδου αὐτοῖς πνεῦμα ἀνδρείας, καὶ ταπεινώσεως Κόρη τῆς κρείττονος.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Ἐπίχεε Κόρη τοῖς μαθηταῖς, τῆς Σῆς βοηθείας, τὸν σωτήριον γλυκασμόν, ὡς ἄν τὸν ἰὸν τῆς ἁμαρτίας, μετὰ σπουδῆς ἀποκρούωσιν Δέσποινα.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ἰσχὺν κατὰ πάσης ἐπιβουλῆς, τῇ μαθητιώσῆ, νεολαίᾳ τοῦ δυσμενοῦς, χορήγει ὡς ἄν τῶν παιδευμάτων, τῶν ἱερῶν Θεοτόκε μεθέξωσι.



Ὠδὴ γ΄ Οὐρανίας ἁψῖδος.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ἀθυμίας καὶ λύπης, καὶ πονηρῶν σκέψεων, φύλαττε ἀτρώτους Παρθένε, τῇ ἀντιλήψει Σου, τῶν μαθητῶν τὸν χορόν, ὠς ἄν καλῶς παιδευθῶσι, καὶ τύποι γενήσωνται, βίου χρηστότητος.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Χάριν ἄφθονον δίδου, καὶ φωτισμὸν Ἀχραντε, ζῆλον καὶ πολλὴν προθυμίαν, πρὸς τὰ μαθήματα, τοῖς μαθητεύουσιν, ἐν τῇ Σχολῇ ταύτῃ Κόρη, βίου καθαρότητι, τούτους τειχίζουσα.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Ῥαντισμῷ Θεοτόκε, τῆς σῆς πολλῆς χάριτος, σβέσον τῶν παθῶν δεινὴν φλόγα, ἐκ τῶν ψυχῶν ἡμῶν· ἰδοὺ γὰρ Δέσποινα, ὡς ταπεινά Σου τεκνία, πίστει καταφεύγομεν, τῇ προστασίᾳ Σου.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ἀκηδίας τὸ νέφος, τὸ χαλεπὸν σκέδασον, καὶ ἀπιμελῶς μαθητεύειν, ἡμᾶς ἀνίσχυσον, σπουδῇ τῇ κρείττονι, πρὸς τὰς καλὰς ἐπιδόσεις, τῆς ἐνθέου γνώσεως, Παρθένε Ἄχραντε.


Διάσωσον, τῶν μαθητῶν τὴν χορείαν Θεοκυῆτορ, ἀπὸ πάσης ἀπιβουλῆς τοῦ ἀλάστορος, τούτοις παρέχουσα σύνεσιν καὶ ἀγάπην.

Ἐπίβλεψον, ἐν εὐμεβείᾳ πανύμνητε Θεοτόκε, ἐπὶ τὴν ἀμὴν χαλεπὴν τοῦ σώματος κάκωσιν, καὶ ἴασαι τῆς ψυχῆς μου τὸ ἄλγος.


Κάθισμα. Ἦχος β΄ Πρεσβεία θερμή.

Ὡς Μήτηρ Χριστοῦ, καὶ συμπαθείας πέλαγος, Παρθένε Ἁγνή, τῶν μαθητῶν τὸν ὄμιλον, ὁδήγει τῇ Σῇ χάριτι, πρὸς τὴν κτῆσιν παιδείας τῆς κρείττονος, διὰ ζωῆς καθαρᾶς καὶ σεμνῆς, ὡς ἄν καταστῶσι πᾶσι χρήσιμοι.


Ὠδὴ δ΄ Εἰσακήκοα, Κύριε.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Νοῦν ἐγρήγορον δώρησαι, τῇ μαθητιώσῃ Κόρη νεότητι, καὶ σοφὸν ἐν πᾶσι φρόνημα, τούτους τῶν χειρόνων ἀπαλλάττουσα.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Τῇ θερμῇ ἀντιλήψει Σου, ἀκαθάρτου βίου πόρρῳ συντήρησον, Θεοτόκε Ἀειπάρθενε, τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν Σου.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Ἐνταλμάτων τοῦ Κτίσαντος, πληρωτὰς ἐν βίου σεμνοῦ χρηστότητι, μαθητῶν δεῖξον τὸ σύστημα, τῇ Σῇ προστασίᾳ, Μητροπάρθενε.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Μαθητῶν πιστῶν πέλουσα, μήτηρ Θεοτόκε Χριστὸν κυήσασα, μητρικῶς τούτους περίεπε, ἀπὸ τῶν σκανδάλων τοῦ ἀλάστορος.


Ὠδὴ ε΄ Φώτισον ἡμᾶς.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ἄθλησιν ζωῆς, ἐναρέτου ἐνδυνάμωσον, Θεοτόκε τὸν χορὸν τῶν μαθητῶν, διανύειν καὶ τυχεῖν θείας χρηστότητος.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Θεῖον φωτισμόν, ἐπιμέλειαν καὶ σύνεσιν, καὶ ἀγάπην πρὸς τὴν πρόοδον Ἁγνή, μαθηταῖς τοῖς εὐσεβέσιν ἀεὶ πάρεχε.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Ἡ σὴ ἀρωγή, νεολαίαν τὴν θεόφρονα, λυτρωσάσθω ψυχοφθόρων λογισμῶν, ὁδηγούντων Θεοτόκε πρὸς ἀπώλειαν.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Τήρησον Ἁγνή, καθαροὺς πάσης σπιλώσεως, καὶ ἐκτόπων συστροφῶν καὶ ἐπαφῶν, τοὺς πιστούς Σου μαθητὰς Θεογεννήτρια.


Ὠδὴ στ΄ Τὴν δέησην ἐκχεῶ.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ὡς οὖσα, Χριστοῦ φιλεύσπλαγχνος Μήτηρ, μητρικῶς τοὺς μαθητὰς ὡς υἱούς Σου, σκέπε Ἁγνὴ τῶν βελῶν τοῦ Βελίαρ, καὶ λογισμῶν ἀκαθάρτων ἀπάλλαττε, καὶ δίδου τούτοις προκοπήν, εὐοδοῦσαι Παρθένε τοῖς κρείττοσι.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ναμάτων, ζωοποιῶν Θεοτόκε, μαθητῶν τῶν εὐσεβῶν τὰς καρδίας, πλήρου τῇ Σῇ ἀρωγῇ ἀοράτῶς, ὡς ἄν καρπὸν μαθητείας καὶ πίστεως, πολιτείας ἀκραιφνοῦς, τῷ Δεσπότη τῶν ὅλων προσάγωσι.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Ματαίων, ἀπάσχολήσεων Κόρη, ἀνωτέρας τὰς ἐννοίας συντήρει, τῶν εὐσεβῶν καὶ ἐν φόβῳ, καὶ εὐσεβείᾳ καλῶς άναστρέφεσθαι, δίδου αὐτοῖς διὰ παντός, ἀγαθὸν λογισμόν τε καὶ δύναμιν.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ἡνίκα, ἀποχωρήσωμεν Κόρη, μαθημάτων καὶ σοφῶν παιδευμάτων, ἀρετῇ διανύειν τὸν βίον, καὶ πάσῃ εὐσεβείαᾳ καὶ σεμνότητι, δύναμιν δίδου καὶ ἰσχύν, Θεοτόκε ἡμῖν τοῖς οἰκέταις Σου.


Διάσωσον, τῶν μαθητῶν τὴν χορείαν Θεοκυῆτορ, ἀπὸ πάσης ἀπιβουλῆς τοῦ ἀλάστορος, τούτοις παρέχουσα σύνεσιν καὶ ἀγάπην.

Ἄχραντε, ἡ διὰ λόγου τὸν Λόγον ἀνερμηνεύτως, ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τεκοῦσα δυσώπησον, ὡς ἔχουσα μητρικὴν παρρησίαν.


Κοντάκιον. Ἦχος β΄ Τοῖς τῶν αἰμάτων.

Τῇ προστασίᾳ Σου Κόρη προστρέχουσα, ἡ εὐσεβὴς νεολαία κραυγάζει Σοι· Τὸν νοῦ ἡμῶν φώτισον Ἄχραντε, τοῦ συνιέναι τὴν γνῶσιν τὴν κρείττονα, ὡς ἄν τῷ Κυρίῳ δουλεύσωμεν.


Προκείμενον. Ἦχος δ΄

Μνησθήσομαι τοῦ ὀνόματός σου ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ.(β΄)

Στίχος· Ἄκουσον, θύγατερ, καὶ ἴδε καὶ κλῖνον τὸ οὖς σου,καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου καὶ ἐπιθυμήσει ὁ βασιλεύς τοῦ κάλλους σου.

Τοῦ ὀνόματός σου μνησθήσομαι, ἐν πάσῃ γενεᾷ καὶ γενεᾷ.

Εὐαγγέλιον

Ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν

(Κεφ. α΄ 39-49,56)

Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, ἀναστᾶσα Μαριὰμ ἐπορεύθη εἰς τὴν ὀρεινὴν μετὰ σπουδῆς εἰς πόλιν Ἰούδα, καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον Ζαχαρίου καὶ ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάβετ. Καὶ ἐγένετο, ὡς ἤκουσεν ἡ Ἐλισάβετ τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μαρίας, ἐσκίρτησε τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς· καὶ ἐπλήσθῃ Πνεύματος ἁγίου ἡ Έλισάβετ καὶ ἀνεφώνησε φωνῇ μεγάλῃ καὶ εἶπεν· Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξὶ καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου. Καὶ πόθεν μοι τοῦτο ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου προς με; Ἰδοὺ γάρ, ὡς ἐγένετο ἡ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ὦτά μου, ἐσκίρτησε τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει ἐν τῇ κοιλίᾳ μου. Καὶ μακαρία ἡ πιστεύσασα ὅτι ἔσται τελείωσις τοῖς λελαλημένοις αὐτῇ παρὰ Κυρίου. Καὶ εἶπε Μαριάμ· Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμά ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ σωτῆρί μου· ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. Ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσί με πᾶσαι αἱ γενεαί· ὅτι ἐποίησέ μοι μεγαλεῖα ὁ δυνατὸς καὶ ἅγιον τὸ ὄνομα αὐτοῦ. Ἔμεινε δὲ Μαριὰμ σὺν αὐτῇ ὡσεὶ μῆνας τρεῖς καὶ ὑπέστρεψεν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς.


Ἦχος β΄

Δόξα Πατρὶ καὶ Υἰῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Πάτερ, Λόγε, Πνεῦμα, Τριὰς ἡ ἐν Μονάδι, ἐξάλειψον τὰ πλήθη τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.

Καὶ νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς ἀιῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν

Ταῖς τῆς Θεοτόκου πρεβείαις ἐλεήμον, ἐξάλειψον τὰ πλήθη τῶν ἐμῶν ἐγκλημάτων.


Ἦχος β΄ Ὅλην άποθέμενοι.

Στίχος· Ἐλέησόν με, ὁ Θεός κατὰ τὸ μέγα ἔλεος σου καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου.

Δίδου ἡμῖν Δέσποινα, τοῖς ταπεινοῖς σου τεκνίοις, φωτισμὸν οὐράνιον, καὶ φόβον σωτήριον δυσωποῦμεν σε, πειθαρχεῖν πάντοτε, ἐν πολλῇ συνέσει, διδασκάλων ἐν τοῖς ῥήμασιν, ἴνα κτησώμεθα, γνώσεως ἁπάσης τὸ πλήρωμα, τῆς θείας καὶ τῆς θύραθεν, τῇ ἐπισκοπῇ Σου Πανύμνητε· Σὺ ρὰρ εἶ προστάτις, ἡμῶν καὶ ὁδηγὸς καὶ φωτισμός, καὶ τὴν Σὴν χάριν κηρύττομεν, διὰ Σοῦ σωζόμενοι.


Ὠδὴ ζ΄ Οἱ ἐκ τῆς Ἰουδαίας.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Τοῖς μαθήμασι Κόρη, ἐν σπουδῇ προσανέχειν ἡμᾶς ἐνίσχυσον, καὶ πάσης ἀποκλκίνειν, ἀπατηλῆς ἐννοίας, εἰρωνείας τε χείρονος, καὶ ἐν ἀγάπῃ πολλῇ, άνέχεσθαι ἀλλήλων.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ἡλιόμορφε Κόρη, μαθητῶν προστασία τῶν πεποιθότων Σοι, ἐκ πάσης ἐπηρείας, καὶ φθόνου καὶ κακίας, ἀσινεῖς φύλαττε, διατελεῖν εὐσεβῶς, ἡμῶν τὴν μαθητείαν.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Ῥημάτων ἐκ χειλέων, τῶν σοφῶν διδασκάλων πᾶσαν ἀνάπτυξιν, ἐκδέχεσθαι προθύμως, πρὸς γνῶσιν τῶν κρειττόνων, καταξίωσον Δέσποινα, τὰς διανοίας ἡμῶν, τῶν πίστει Σε ὑμνούντων.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Γνῶσιν πᾶσαν πλουτίσαι, ἱρῶν μαθημάτων Παρθένε φώτισον, ἡμῶν τὰς διανοίας, τῶν αὐλαβῶς φοιτώντων, τῇ Σχολῇ ταύτῃ Ἄχραντε, ἵνα Χριστῳ τῷ Θεῷ δουλεύσωσιν ἀμέμπτως.


Ὠδὴ η΄ Τὸν Βασιλέα.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ἐξ ἀμελείας, διχοστασίας τε πάσης, ἀπολύτρωσαι ἡμᾶς Θεογεννῆτορ, ἐν ἐπιμελείᾳ, διδάσκεσθαι τὰ κρείττω.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ῥύπων κακίας, ψιθυρισμοῦ τε καὶ δόλου, κατακρίσεως καὶ γογγυσμοῦ Παρθένε, τὴν μαθητιῶσαν, φύλαττε νεολαίαν.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Ἄφρονος γνώμης, καὶ πονηρᾶς συνηθείας, ῥύου πάντοτε καὶ ἀγωγῆς έκτρόπου, τὴν μαθητιῶσαν, νεότητα Παρθένε.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Σύνεσιν δίδου, ὡς ἄν χρηστότητα βίου, καὶ σεμνότητα ἐν ἤθεσιν ἀμέμπτοις, οἱ μαθητιῶντες, κτησώμεθα Παρθένε.


Ὠδὴ θ΄  Κυρίως Θεοτόκον.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Ἰδοὺ ἐν εὐλαβείᾶ, τῇ σῇ προστασίᾳ οἱ μαθηταὶ ὡς τεκνία Σου σπεύδομεν, ἵνα τῆς Σῆς εὐμοιρήσωμεν Κόρη χάριτος.

Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.

Μαρία Θεοτόκε, Μῆτερ τοῦ Σωτῆρος, τῇ μητρικῇ Σου εὐνοίᾳ προστάτευε, τῶν μαθητῶν ἀνυμνούντων τὰ μεγαλεῖά Σου.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Οὐράνωσον Παρθένε, τῶν μαθητευόντων, τὰς διανοίας τῇ Σῇ ἀγαθότητι, ἐκ γεηρῶν φρονημάτων τούτους ἀπάγουσα.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Ὑφέρποντα δολίως, καθ΄ ἐκάστην Κόρη, τὸν πονηρὸν κατασύντριψον δράκοντα, τὴν νεολαίαν τῆς τούτου μανίας σώζουσα.


καὶ εὐθὺς ὁ χορός συνεχίζει ψάλλων τα Μεγαλυνάρια.

Αξιον ἐστιν, ὡς ἀληθῶς, μακαρίζειν σὲ τὴν Θεοτόκον, τὴν ἀειμακάριστον καὶ παναμώμητον, καὶ Μητέρα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Τὴν τιμιωτέραν τῶν Χερουβείμ, καὶ ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ, τὴν ἀδιαφθόρως Θεὸν Λόγον τεκοῦσαν, τὴν ὄντως Θεοτόκον, σὲ μεγαλύνομεν.

Γοργοϋπηκόου τὴν θαυμαστὴν καὶ σεπτήν εικόνα προσκυνήσωμεν, ἀδελφοί, θαύματα τελοῦσαν καὶ βρύουσαν ἰάσεις καὶ ταύτην μετὰ πόθου κατασπασώμεθα.

Χαίροις τῶν Ἀγγέλων ἡ βασιλίς, καὶ μαθητευόντων, προστασία καὶ ὁδηγός, χαῖρε Θεοτόκε, ἡ τοῦ Σωτῆρος Μήτηρ, καὶ πάντων τῶν ἀνθρώπων, τὸ καταφύγιον.

Ἴδε ὡς τεκνία σου συμπαθῶς, μαθητῶν τὸν δῆμον, ἐξαιτούντων πανευλαβῶς, φωτισμὸν Παρθένε, παρὰ τῆς χάριτός Σου, καὶ δίδου τούτοις Κόρη, χάριν καὶ ἔλεος.

Νοῦν τοῦ συνιέναι ὡς ἀληθῶς, τὴν τῶν παιδευμάτων, κεκρυμμένην γνῶσιν Ἁγνή, τῇ μαθητιώσῃ, παράσχου νεολαίᾳ, ὡς τὴν πηγὴν τεκοῦσα, τῆς ἀγαθότητος.

Ἐν ἐπιμελείᾳ γνώμῃ θερμῃ, ἡμᾶς μαθητεύειν, καὶ πληροῦσθαι θείου φωτός, Κεχαριτωμένη, ἀξίωσον Παρθένε, τοὺς σπεύδοντας ἐν πίστει, τῇ ἀντιλήψει Σου.

Τῆς σοφίας τέξασα τὴν πηγήν, πάσης άγνωσίας, καὶ ἀγνοίας ψυχοβλαβοῦς, ῥῦσαι Θεοτόκε, ἡμᾶς τὰ Σὰ τεκνία, ὡς ἄν μαθητευθῶμεν, τὰ ἐπουράνια.

Σκέπε ἀπὸ πάσης ἐπιβουλῆς, καὶ πικρῶν σκανδάλων, νεολαίαν Σου τὴν πιστήν, Κεχαριτωμένη, ὑπομονὴν διδοῦσα, αὐτοῖς καὶ θεῖον ζῆλον, πρὸς βίον ἔνθεον.

Πᾶσαι τῶν Ἀγγέλων αἱ στρατιαί, Πρόδρομε Κυρίου, Ἀποστόλων ἡ δωδεκάς, οἱ ἅγιοι πάντες, μετὰ τῆς Θεοτόκου, ποιήσατε πρεσβείαν εἰς τὸ σωθῆναι ἡμᾶς.


Ἅγιος ὁ Θεός, Ἅγιος Ίσχυρός, Ἅγιος Ἀθανατος, ἐλέησον ἡμᾶς. (γ΄)

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Παναγία Τριάς, ἐλέησον ἡμᾶς. Κύριε, ἱλάσθητι ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν. Δέσποτα, συγχώρησον τὰς ἀνομίας ἡμῖν. Ἅγιε, ἑπίσκεψαι καὶ ἴασαι τὰς ἀσθενείας ἥμῶν, ἕνεκεν τοῦ ὀνόματος σου.

Κύριε, ἐλέησον. Κύριε ἐλέησον. Κύριε ἐλέησον.

Δόξα Πατρί, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.

Καὶ νῦν, καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν

Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομα σου. Ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου. Γενηθήτω τὸ θέλημα σου, ὡς ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον. Καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειληματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφὶεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν. Καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ


Ἦχος β΄ Ὅτε ἐκ τοῦ ξῦλου.

Τέξασα σοφίας τῆν πηγήν, Κόρη τὸν Χριστὸν ἀπορρήτως, δι’ ἀγαθότητα, συνεσιν καὶ φρόνησιν, δίδου ἑκάστοτε, τῇ πιστῇ νεολαίᾳ Σου, μαθητευομένῃ, ἐν πάσῃ σεμνότητι, καὶ ζήλῳ Ἄχραντε, πάσης ἀμελείας καὶ βλάβης, καὶ ἀναστροφῆς κακοτρόπου, ἡμᾶς ἀπαλλάτουσα δεόμεθα.


Ἦχος πλ.δ΄

Δέσποινα πρόσδεξαι, τὰς δεήσεις τῶν δούλων σου, καὶ λύτρωσαι ἡμᾶς, ἀπὸ πάσης ἀνάγκης καὶ θλίψεως.

Ἦχος β΄

Τὴν πᾶσαν ἐλπίδα μου, εἰς σὲ ἀνατίθημι, Μῆτερ τοῦ Θεοῦ, φύλαξόν με ὑπὸ τὴν σκέπην σου.

Θεῖον φωτισμόν, ἐπιμέλειαν και σύνεσιν, και ἀγάπην προς την πρόοδον Ἁγνή, μαθηταῖς τοῖς εὐσεβέσιν ἀεί πάρεχε.

ΠΟΙΗΜΑ: 
ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΜΙΚΡΑΓΙΑΝΝΑΝΙΤΟΥ

Πηγή:

https://antexoume.wordpress.com/2016/05/16/%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CF%8E%CE%BD-%CE%B5%E1%BC%B7%CF%82-%CF%84%CE%AE%CE%BD-%E1%BD%91%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%B1/

Οι προτάσεις μας για μια άριστη προετοιμασία για το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στη Γ' Λυκείου! 

● Μπορείτε να τα μελετήσετε σε μορφή flipbook εδώ στο blog μας !

https://philologikipaideia.blogspot.com/2025/12/10.html

● Τα members της Φιλολογικής Παιδείας στο Youtube μπορούν να τα αποκτήσουν ελεύθερα σε μορφή pdf στο κινητό ή στον υπολογιστή τους μπαίνοντας στην κοινότητα του ψηφιακού μας σχολείου στην εφαρμογή Teams!

https://teams.live.com/l/community/FEACML5FF8JzKWTbho

● Τέλος, δεν ξεχνάμε τα Vip μαθήματα στο κανάλι μας στο Youtube, όπου σας μίλησαν για τη θεωρία της Νεοελληνικής Γλώσσας (Θέμα Α' και Θέμα Δ'), αλλά και την απαραίτητη θεωρία της Λογοτεχνίας για το ερμηνευτικό σχόλιο (Θέμα Γ') ο κ.Σπυρίδων Κούτρας και η κα. Υπαπαντή Ζουρούδη, τους οποίους ευχαριστώ θερμά, από τις Εκδόσεις Σαββάλας | Savalas Publishers , για ένα άριστο γραπτό στις πανελλαδικές εξετάσεις!

https://youtube.com/playlist?list=PLlAyw8JSwOzH5YdZorPOclyGMBWqZD8s0&si=xS42dax5ZMmW4p9z

Ευχόμαστε ολόψυχα ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ σε όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες και επίτευξη όλων των στόχων τους!🆘🔝💯

Σπυρίδων Κούτρας
Ypapanti Zouroudi
Φιλολογική Παιδεία

...το τελευταίο live μάθημά μας στο κανάλι μας στο Youtube!💖

Πραγματοποιήθηκε σήμερα το τελευταίο live μάθημά μας στο κανάλι μας στο Youtube!💖

Σας ευχαριστώ πολύ, για άλλη μια φορά, όλες και όλους για την ανιδιοτελή αγάπη, τη στήριξη και την εκτίμησή σας προς το πρόσωπό μου από την πρώτη στιγμή που βγήκα στο κανάλι μας το 2023 μέχρι και σήμερα!🙏

Τα υπόλοιπα... θα τα ακούσετε στο βίντεο που ακολουθεί!👇

https://www.youtube.com/live/XZt05xjT0m4?si=iFVLtY3Aj1LHXzgA

Ανάλυση ποιήματος: "΄Ηττα", Χαλίλ Γκιμπράν Επανάληψη θεωρίας: - Μορφές Συνεκτικότητας - Θεματικό & Εκφραστικό μοτἰβο - Το προσωπείο/η Persona - Ο εσωτερικός μονόλογος - Συνδυασμός Δεικτών με Ύφος - Οι Εγκλίσεις και τι δηλώνουν - Κειμενικά Είδη & Κειμενικοί Τύποι - Ενδεικτικό λεξιλόγιο ανά θεματικό τομέα

ΥΓ. Μια τελευταία επιθυμία μου θα ήθελα να εκφράσω, κυρίως για να την ακούσουν τα παιδιά μας, οι υποψήφιοι των επερχόμενων πανελλαδικών εξετάσεων σε λίγες ημέρες.... Θα ήθελα να δεχόμαστε, να χαιρόμαστε και να αγαπάμε ακόμα και τις ήττες και τις αποτυχίες μας... Γιατί θα είναι αυτές που θα μας οδηγήσουν στην αυτογνωσία και στο να χτίσουμε το χαρακτήρα που μας αξίζει στο μέλλον! Θα μας θωρακίζουν στις δυσκολίες και θα μας ενδυναμώνουν σε κάθε κρίσιμη στιγμή. Να τις σεβόμαστε, λοιπόν, τις ήττες μας, να μη τις φοβόμαστε, να τις αγκαλιάζουμε και να τις αγαπάμε κι αυτές, όπως αγαπάμε και τις επιτυχίες μας!

Είμαι σίγουρη ότι θα διαπρέψετε στη ζωή σας κι ότι θα γίνετε ευτυχισμένοι άνθρωποι, ειδικά όσοι θα αφιερωθείτε ολόψυχα στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Αλλά να θυμάστε πάντοτε πως οι μεγαλύτεροι δάσκαλοι στη ζωή σας θα είναι τα λάθη σας και οι αποτυχίες σας!

Ψυχραιμία, λοιπόν, παιδιά και  ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ  θα ευχηθώ σε όλες και όλους, διαβάζοντας παράλληλα το παρακάτω ποίημα από το υπέροχο βοήθημα της Maria Georgopoulou από τις εκδόσεις Άλκιμο, το οποίο θα μας τοποθετήσει σωστά απέναντι σε κάθε κρίσιμη στιγμή της ζωής μας!

Σας αγαπώ! 💖💖💖

"Ήττα"

Ήττα, Ήττα μου,μοναξιά μου κι ερημιά μου.

Είσαι για με ακριβότερη κι από θριάμβους χίλιους,

Και στην καρδιά μου γλυκύτερη, απ' του κόσμου όλη τη δόξα.

Ήττα, Ήττα μου, αυτογνωσία κι αψηφισιά μου,

Ξέρω, μ' αφορμή δική σου, πως είμαι νέος ακόμα και γοργοπόδαρος

Κι απαγίδευτος- σε μαραμένες δάφνες,

Και μέσα σου βρήκα μοναξιάς απάγκειο.

Και τη χαρά κεινού π' αποφεύγεται και που καταφρονιέται.

Ήττα, Ήττα μου, αστραπόβολο σπαθί κι ασπίδα μου,

Στα μάτια τα δικά σου διάβασα

Πως ενθρονισμένος θα πει σκλαβωμένος,

Και καταληπτός, ισοπεδωμένος,

Και αδραγμένος, δε σημαίνει άλλο παρά ολοκληρωμένος

Όταν πια σαν ώριμο φρούτο, πέφτεις ανάλωμα.

Ήττα, Ήττα μου, τολμηρέ μου σύντροφε,

Θ' ακούσεις και τα τραγούδια μου και τις σιωπές μου,

Εσύ κι άλλος κανένας, θα μου μιλάς για φτερουγίσματα,

Και για θαλασσινές βιασύνες,

Και για βουνά που λαμπαδιάζουν μες στη νύχτα,

Και μόνο εσύ θα σκαρφαλώσεις, την απότομη και βραχόσπαρτη ψυχή μου.

Ήττα, Ήττα μου, αθάνατο θάρρος μου,

Συ κι εγώ θα γελάμε μαζί, με την καταιγίδα,

Και θα σκάβουμε τάφους για κείνα όλα που πεθαίνουν μέσα μας,

Και θα στεκόμαστε αποφασιστικά στον ήλιο,

Και θα είμαστε επικίνδυνοι.

Χαλίλ Γκιμπράν

Αδίδακτο Κείμενο, Λυσίου, "Επιτάφιος", Παρ.1

 

Πηγή:

https://www.greek-language.gr/greekLang/index.html

Εσύ έγινες member στη Φιλολογική Παιδεία;

 

Συνεχίζονται τα live μας στο Youtube με την Επανάληψη εφ'όλης της ύλης! Συντονίσου στις 21:00 το βράδυ στο κανάλι μας!

 

Η χαμένη τιμή της καλοσύνης

Όταν τα παιδιά δεν παρακινούνται να γίνουν καλοί άνθρωποι, αλλά με κάθε κόστος «επιτυχημένοι» ενήλικες. Προσοχή! Το θηρίο ξύπνησε.

Ελένη Ξενάκη

03.05.2026

Έλεγα να το περάσω στο ντούκου: «Τι είναι εξάλλου;», σκέφτηκα και απάντησα μόνη μου: «Μία ακόμη δήλωση από μία ακόμη τηλεοπτική περσόνα». Παραθέτω, λοιπόν, τη δήλωση που έπαιξε σε κανάλι πανελλαδικής εμβέλειας δια στόματος της εγχώριας «opinion maker»: «Και ένα πράγμα που τους λέω πάντα (σ.σ. στα παιδιά της) είναι το ότι το να είσαι καλός δεν χρειάζεται σε αυτή τη ζωή, δεν χρειάζεται να είστε καλοί με τους πάντες, να είστε ευγενικοί όμως χρειάζεται». Και λίγα δευτερόλεπτα μετά, για να μη νομίζει κανείς ότι δεν εννοεί αυτό που λέει, ολοκληρώνει τη σκέψη της: «Ναι στην ευγένεια, όχι στην καλοσύνη».

Τελικά δεν κατάφερα να το προσπεράσω. Είναι βλέπεις και η βαριά επικαιρότητα που βρίθει περιστατικών βίας με πρωταγωνιστές παιδιά και εφήβους. Και να οι εγκληματολόγοι, οι κοινωνιολόγοι, οι ψυχολόγοι και οι παιδαγωγοί στα πάνελ να σχολιάζουν σε πέντε λεπτά αυτό που συμβαίνει χρόνια τώρα στην ελληνική κοινωνία: η κρίση αξιών.

Η χαμένη αξία της καλοσύνης

Όταν γέννησα το πρώτο μου παιδί εμφανίστηκε στο μαιευτήριο η κρητικιά με τα όλα της, θεία Δανάη, και μαζί με ένα χρυσό ματάκι μου έδωσε και την ευχή: «Υγεία και καλή ανατροφή». Ένα βάρος βολεύτηκε στους ώμους μου. Μια υποχρέωση που δε συνειδητοποίησα πνιγμένη μέσα στις ανθοδέσμες, τα δώρα και τα σκαμπανευάσματα της λοχείας. Στα χρόνια που πέρασαν το ‘νιωσα το βάρος της «καλής ανατροφής» στις στιγμές που δεν χαρίστηκα στα παιδιά μου και τα νουθετούσα –«παλιομοδίτικα» ενίοτε: «να σηκώνεστε στο μετρό και να παραχωρείτε τη θέση σας σε ηλικιωμένους και έγκυες γυναίκες, να παραδέχεστε το άδικό σας, να μην πατάτε τους άλλους για να προκριθείτε…».

Στο μεταξύ, σαν σε παράλληλο σύμπαν, ο κοινωνικός περίγυρος «μορφωμένων και καλλιεργημένων» ανθρώπων είχε ήδη αρχίσει να αμφισβητεί περίτρανα την αρετή της καλοσύνης. Το καλό παιδί έγινε συνώνυμο του θύματος. Η εξυπνάδα αποθεώθηκε, ως το εφόδιο για να αποκτήσει κανείς το υπέρτατο αγαθό: τα χρήματα. Γονείς κομπάζουν για τα έξυπνα παιδιά τους και τα επιτεύγματά τους. Για βαθμούς και νίκες. Οι γόνοι μεγαλοαστών μπαίνουν με τα μπούνια στον εθελοντισμό, όχι γιατί τους τρώει τα σωθικά η συμπόνια αλλά γιατί το να είσαι μέλος μίας εθελοντικής ομάδας είναι ένα σκαλοπάτι για την εισαγωγή σου σε ονομαστά πανεπιστήμια της αλλοδαπής. Γιατί να είσαι καλός όταν μπορείς να είσαι επιτυχημένος;

Η καλοσύνη στο χρηματιστήριο αξιών

Το ΑΙ τα ξέρει όλα αυτά. Αν του δώσεις ως τροφή για «σκέψη» τις λέξεις «χρηματιστήριο αξιών και καλοσύνη» θα σου πει ανάμεσα σε άλλα: «…στο πλαίσιο του επίσημου Χρηματιστηρίου Αθηνών (ATHEX), η έννοια της «καλοσύνης» και της ηθικής μεταφράζεται πλέον μέσω της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης (ΕΚΕ) και των κριτηρίων ESG (Environmental, Social, and Governance)».

Και κάπως έτσι, τα αληθινά καλά παιδιά θα σπανίζουν, δίνοντας χώρο σε εκείνα που ενηλικιώνονται ακολουθώντας τον μπούσουλα που τους οδηγεί καρφί στη χώρα της καπατσοσύνης. Εκεί που θα πλουτίσουν εκμεταλλευόμενοι ευκαιρίες αλλά και ανθρώπους, και θα υπερασπίζονται αυστηρά το ατομικό τους συμφέρον –παραλλαγή του παλαιότερου «κοίτα τη δουλειά σου». Μετανιώνεις που έκανες καλά παιδιά σε έναν κακό κόσμο;

Προσωπικά όχι. Με βολεύει να ενστερνίζομαι τη φράση του Νίκου Καζαντζάκη από τον «Καπετάν Μιχάλη»: «Το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικάται».

Πηγή:

https://m.popaganda.gr/postscripts/i-chameni-timi-tis-kalosynis/?sfnsn=mo&fbclid=IwY2xjawR2aw9leHRuA2FlbQIxMQBicmlkETB4T0JQQzg4TG5WbDYydHB0c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHvqJheW62EL2YDHATvFhtd3SLR2g6I98yJpVtsCo824Mi36Ejo36uA6XsZGY_aem_bcMn3QpsyXitecT_GaSznA

Μετα -ντροπή

Καλό μήνα και καλή επιτυχία!

Καλό μήνα σε όλες και όλους και καλή επιτυχία στους υποψηφίους των Πανελλαδικών Εξετάσεων!

Η Φιλολογική Παιδεία θα είναι πάντα δίπλα σας!

Μη χάσετε τα επόμενα μαθήματα! Θα κάνουμε ασκήσεις επαναληπτικές σε όλα τα μαθήματα! 

Μείνετε συντονισμένοι!

Για να γίνεις member στο κανάλι μας πάτησε τον παρακατω σύνδεσμο!

https://www.youtube.com/channel/UCPhTPBEWrAewzTxH8BoaKqA/join

Το δικαίωμα του νέου στο λάθος

Δρ Πολύβιος Ν. Πρόδρομος, Φιλόλογος, MA, PhD

Στη σύγχρονη εποχή, όπου η ταχύτητα, η επίδοση και η τελειότητα έχουν αναχθεί σε υπέρτατες αξίες, το λάθος αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο ως στίγμα, ως αδυναμία, ακόμα και ως αποτυχία. Και όμως, αν υπάρχει ένα κομμάτι της κοινωνίας που έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να σφάλλει, να πειραματίζεται και να δοκιμάζει τα όριά του, αυτό είναι οι νέοι.

Η νεότητα είναι από τη φύση της περίοδος εσωτερικών αναζητήσεων, συγκρούσεων και ανασφάλειας. Οι νέοι άνθρωποι δοκιμάζουν τον εαυτό τους, επαναπροσδιορίζουν τις σχέσεις τους με την οικογένεια, την κοινωνία και τους θεσμούς και προσπαθούν να διαμορφώσουν τα δικά τους αξιακά μέτρα και σταθμά. Σε αυτή τη διαδρομή, το λάθος δεν είναι μόνο αναμενόμενο, αλλά και εποικοδομητικό. Είναι ο τρόπος μέσω του οποίου ο νέος μαθαίνει, κατανοεί τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του, και τελικά εξελίσσεται. Όπως εύστοχα επισημαίνει ο Τζορτζ Στάινερ[1], «το λάθος είναι το σημείο αφετηρίας της δημιουργίας». Χωρίς το θάρρος να λαθεύει κανείς, δεν μπορεί να αναμετρηθεί με τις μεγάλες προκλήσεις, δεν μπορεί να ρισκάρει, δεν μπορεί να δημιουργήσει.

Ωστόσο, το κοινωνικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο αντιμετωπίζει συχνά το λάθος με αυστηρότητα ή ακόμη και με απόρριψη. Σχολεία που προάγουν τον ανταγωνισμό εις βάρος της συνεργασίας, γονείς που απαιτούν τελειότητα χωρίς να αφήνουν περιθώρια για δοκιμές και αποτυχίες, κοινωνικά δίκτυα που στιγματίζουν κάθε απόκλιση από το ιδανικό πρότυπο – όλα αυτά δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον, στο οποίο το λάθος ισοδυναμεί με αποτυχία και κοινωνικό αποκλεισμό. Έτσι, οι νέοι διδάσκονται να φοβούνται το λάθος αντί να μαθαίνουν από αυτό.

Ένα εκπαιδευτικό σύστημα που αρνείται το δικαίωμα στο λάθος, καλλιεργεί υποταγμένους και άβουλους πολίτες. Όπως τονίζει ο Στάινερ, «ένας καθηγητής που δεν επιτρέπει στους μαθητές του να φαντάζονται ουτοπίες και να λαθεύουν είναι κάκιστος καθηγητής». Η αυθεντική διδασκαλία δεν φοβάται το λάθος· το αγκαλιάζει ως κομμάτι της μαθησιακής διαδικασίας.

Κάθε κοινωνία που επιδιώκει να διαμορφώσει ελεύθερους, υπεύθυνους και σκεπτόμενους πολίτες πρέπει να εγγυηθεί στον νέο το δικαίωμα στο λάθος. Να του προσφέρει το περιθώριο να δοκιμαστεί, να αποτύχει και να ξανασηκωθεί. Μόνο τότε το λάθος παύει να είναι απειλή και μετατρέπεται σε εργαλείο γνώσης, αυτοβελτίωσης και κοινωνικής προόδου. Αν όμως δεν αναγνωρίσουμε τη σημασία του λάθους ως αναπόσπαστου μέρους της πορείας προς την ωριμότητα, τότε η ελευθερία σκέψης και δράσης υπονομεύεται.

Το δικαίωμα του νέου στο λάθος είναι τελικά δικαίωμα στην ελευθερία και την αυθεντικότητα. Χωρίς αυτό, η νεότητα φυλακίζεται σε πρότυπα υποταγής και συμμόρφωσης. Αντίθετα, η αποδοχή του λάθους ως σταδίου εξέλιξης καλλιεργεί πολίτες με κριτική σκέψη, ηθική συνείδηση και βαθιά αίσθηση ευθύνης. Γιατί, όπως μας υπενθυμίζει ο Στάινερ, μόνο μέσα από το λάθος γεννιέται το καινούργιο.

[1] Όπου αναφέρεται στο κείμενο ο Τζόρτζ Στάινερ βλέπε την τελευταία συνέντευξη που έδωσε στον Τύπο ο μεγάλος κριτικός και δοκιμιογράφος και δημοσιεύθηκε στην ισπανική εφημερίδα «El Pais» την 1η Ιουλίου του 2016. (Θανάσης Γιαλκέτσης, 14.02.21, https://www.efsyn.gr/themata/idees-palies-kai-nees/281375_skotonoyme-ta-oneira-ton-paidion-mas).

Δρ Πολύβιος Ν. Πρόδρομος, Φιλόλογος, MA, PhD

 

Να σταματήσει η αυξανόμενη ψηφιοποίηση της παιδικής ηλικίας

Να σταματήσει η αυξανόμενη ψηφιοποίηση 

της παιδικής ηλικίας

20.04.2026
Νίκη Λυμπεράκη

Η ιδρύτρια του Human Change Foundation μιλάει για τη σταυροφορία της κατά του κινδύνου της «Ανθρώπινης Αλλαγής», της απώλειας - μέσω της τεχνολογίας - των δεξιοτήτων που βρίσκονται στον πυρήνα της ανθρώπινης φύσης

Μπορεί άραγε η ψηφιοποίηση της παιδικής ηλικίας και η εξάρτηση παιδιών και εφήβων από οθόνες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ) και βοηθούς Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤN) να επιδρά τόσο βαθιά στον ψυχισμό μας που να οδηγεί στην απώλεια εκείνων των δεξιοτήτων που βρίσκονται στον πυρήνα της ανθρώπινης φύσης; Μπορεί μέσα από τον ψηφιακό εθισμό να οδηγηθούν εκατομμύρια νέοι σε μια φάση απο-ανθρωποποίησης;

Η επιδημία μοναξιάς των τελευταίων ετών, αλλά και η διαρκής υποκατάσταση της πραγματικής επαφής με τους άλλους και την πραγματικότητα από εικονικούς ψηφιακούς κόσμους και υπάρξεις δεν είναι ενθαρρυντικά σημάδια.

Πάνω σε αυτό το σενάριο της «Ανθρώπινης Αλλαγής» εργάζεται το ίδρυμα Human Change Foundation. Ιδρύτριά του η Μαργκαρίτα Λουί-Ντρέιφoυς, η γυναίκα που βρίσκεται στο τιμόνι του Ομίλου LDC, ενός παγκόσμιου κολοσσού με 175 χρόνια ιστορίας. Σήμερα μιλάει στο «Βήμα» για το πρόβλημα, τη στάση των τεχνολογικών εταιρειών, τον ρόλο κυβερνήσεων και πολιτών σε αυτή τη σχετικά νέα μάχη.

Τι σας ενέπνευσε να ξεκινήσετε την πρωτοβουλία Human Change;

«Πολλοί ανησυχούν για τις συνέπειες της Κλιματικής Αλλαγής, και δικαίως, αλλά εγώ ανησυχώ περισσότερο για τις συνέπειες της “Ανθρώπινης Αλλαγής”: πώς η ψηφιακή παιδική ηλικία δημιουργεί μια νέα κουλτούρα μοναξιάς, όπου οι νέοι είναι υπερ-συνδεδεμένοι και ταυτόχρονα τρομερά μόνοι.

Ως μητέρα πέντε παιδιών, με ενδιαφέρει το μέλλον και ανησυχώ για το πώς όλο και περισσότερα παιδιά μεγαλώνουν απομονωμένα από τους γονείς τους και από την πραγματική ζωή. Από αυτές τις ανησυχίες δημιούργησα το Human Change Foundation για την καταπολέμηση της μοναξιάς και του εθισμού στις οθόνες και για τη διατήρηση βασικών ανθρώπινων δεξιοτήτων στα παιδιά. Το ίδρυμά μας συνεργάζεται με παγκοσμίως διακεκριμένους ειδικούς στην ψυχολογία, την κοινωνιολογία και την παιδαγωγική, όπως ο δρ Ζακ Στάιν, ο Τζόναθαν Χάιτ, ο Τρίσταν Χάρις από το Center for Human Technology και πολλοί άλλοι.

Η έρευνά τους φέρνει όλο και περισσότερα στοιχεία για τις αρνητικές επιπτώσεις της ψηφιακής παιδικής ηλικίας στην κοινωνική, συναισθηματική και νοητική ανάπτυξη των παιδιών. Οι συνέπειες είναι η κουλτούρα της πόλωσης, η κρίση ψυχικής υγείας, η αύξηση των αυτοκτονιών και η δημογραφική κατάρρευση παγκοσμίως. Βλέπω την “Ανθρώπινη Αλλαγή” ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανθρωπότητα σήμερα».

Υπήρξε κάποια συγκεκριμένη εμπειρία που σας οδήγησε σε αυτή την πρωτοβουλία;

«Πριν από 4 χρόνια, οι κόρες μου ήταν 6 ετών. Μια μέρα γύρισαν από το σχολείο και μου είπαν πως η καλύτερη λύση για όλα τα προβλήματα είναι η αυτοκτονία, επειδή η ζωή είναι πολύ δύσκολη. Το είχαν μάθει από μεγαλύτερα παιδιά που περνούσαν πολύ χρόνο στα social media.

Oταν οι δάσκαλοι διερεύνησαν την κατάσταση, διαπίστωσαν ότι για μια εβδομάδα η αυτοκτονία ήταν το κύριο θέμα συζήτησης στην τάξη, αλλά μόνο 2 από τα 25 παιδιά το είχαν πει στους γονείς τους. Την ίδια περίοδο, ένας από τους γιους μου μού ζήτησε να δω το ντοκιμαντέρ “Social Dilemma” στο Netflix, το οποίο με εντυπωσίασε πολύ. Αυτή ήταν η στιγμή που είπα στον εαυτό μου ότι δεν μπορώ να παραμείνω πλέον παθητική».

Ποιο είναι το βασικό πρόβλημα που προσπαθείτε να αντιμετωπίσετε;

«Είναι σημαντικό να μιλάμε όχι μόνο για τα ΜΚΔ, αλλά και για το e-gaming, την ψηφιακή εκπαίδευση και τους AI συντρόφους, γιατί όλα αυτά κλέβουν χρόνο και πραγματικές εμπειρίες από τα παιδιά. Πρόσφατη μελέτη της Common Sense Media έδειξε ότι το 72% των αμερικανών εφήβων χρησιμοποιεί AI chatbots για συντροφιά.

Περνώντας ώρες στον ψηφιακό κόσμο, απομονωμένοι από γονείς, δασκάλους και την πραγματικότητα, πώς μπορούν αυτοί οι έφηβοι να αναπτύξουν όχι μόνο ακαδημαϊκές δεξιότητες αλλά κυρίως κοινωνικές δεξιότητες: κατανόηση συναισθημάτων, ανιδιοτελή φροντίδα, δέσμευση σε μακροπρόθεσμους στόχους, ανάλυση σύνθετων καταστάσεων και ικανότητα συμβιβασμού; Η συναισθηματική και νοητική υποβάθμιση των παιδιών αποτελεί πλέον αντικείμενο έρευνας.

Πριν από 5 χρόνια, ο ΠΟΥ χαρακτήρισε τη μοναξιά και την κρίση ψυχικής υγείας των παιδιών ως δύο από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Νέες μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά μαθαίνουν τις πιο σημαντικές κοινωνικές δεξιότητες κυρίως μέχρι τα 16 τους χρόνια. Αυτό καθιστά την “Ανθρώπινη Αλλαγή” ακόμη πιο καταστροφική».

Τι είδους αλλαγή ελπίζετε πραγματικά να δείτε στην κοινωνία;

«Η επιθυμία μου είναι να σταματήσει η αυξανόμενη ψηφιοποίηση της παιδικής ηλικίας, τουλάχιστον μέχρι να γνωρίζουμε ποιες ανθρώπινες δεξιότητες και με ποιον τρόπο επηρεάζονται από τις νέες τεχνολογίες. Στο Human Change Foundation δεν είμαστε κατά της τεχνολογίας – είμαστε υπέρ των παιδιών. Πιστεύουμε στη δύναμη των νέων τεχνολογιών να προσφέρουν μεγάλες λύσεις σε πολλές προκλήσεις της ζωής μας, αλλά χωρίς να καταστρέφουν το πιο σημαντικό: το νόημα της ζωής.

Κατά τη γνώμη μου οι τεχνολογικές εταιρείες θα έπρεπε να λειτουργούν όπως οι φαρμακευτικές. Δηλαδή, για κάθε νέα εφαρμογή ή πρόγραμμα να αναλύουν και να παρουσιάζουν με διαφάνεια όλες τις μακροπρόθεσμες παρενέργειες των προϊόντων τους».

Ασχολείστε με αυτό εδώ και κάποιον καιρό. Τι έχετε δει μέχρι τώρα;

«Πριν από 8 χρόνια, η συζήτηση για τις αρνητικές συνέπειες των ΜΚΔ ήταν πολύ σπάνια. Σήμερα, η επίγνωση του προβλήματος είναι πολύ μεγαλύτερη. Πολλές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, προσπαθούν να προστατεύσουν τα παιδιά από τα ΜΚΔ και τα smartphones μέσα στα σχολεία.

Μια πρόσφατη δικαστική απόφαση στις ΗΠΑ αποτελεί το πρώτο βήμα για να καταστούν οι εταιρείες νομικά υπεύθυνες για τη βλάβη που προκαλούν στα παιδιά. Αυτή η επιτυχία βασίζεται στις προσπάθειες πολλών οργανισμών, όπως ο δικός μας, και είμαστε πολύ περήφανοι που αποτελούμε μέρος της. Ωστόσο, δεν μιλάμε ακόμη για τα εκατομμύρια παιδιών που είναι εθισμένα στο e-gaming ή που αντικαθιστούν τη σύνθετη μάθηση από έναν ανθρώπινο δάσκαλο με απλή καθοδήγηση από έναν ψηφιακό δάσκαλο».

Και τι σας έχει εκπλήξει περισσότερο σε αυτή τη διαδρομή;

«Με εκπλήσσει συνεχώς πόσο εύκολο είναι για τη βιομηχανία της τεχνολογίας να χειραγωγεί τους ανθρώπους και την κοινωνία και πόσο δύσκολο είναι να αντισταθούμε σε αυτή τη χειραγώγηση. Ταυτόχρονα όμως με εκπλήσσει και με εμπνέει η βαθιά δέσμευση πολλών ανθρώπων να θυσιάσουν τα πάντα για να προστατεύσουν τα παιδιά και το μέλλον μας από τον ψηφιακό εθισμό».

Πώς προσπαθεί στην πράξη το Human Change να αντιμετωπίσει το πρόβλημα;

«Το ίδρυμά μας προσπαθεί να αυξήσει την ενημέρωση της κοινωνίας, των πολιτικών και των γονέων. Συνεργαζόμαστε με οργανώσεις όπως το MAMA στις ΗΠΑ και το Smartphone-free Childhood στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελβετία, καθώς και με οργανώσεις εκπαιδευτικών. Μοιραζόμαστε μαζί τους δεδομένα που συλλέγουν οι ειδικοί μας.

Ελπίζουμε ότι νέοι κανονισμοί για τις τεχνολογικές εταιρείες θα σταματήσουν το επιχειρηματικό μοντέλο που βασίζεται στην εκμετάλλευση των φυσικών αδυναμιών των παιδιών. Πόσο χρόνο θα πάρει δεν γνωρίζω. Σήμερα, η μεγαλύτερη ελπίδα μου είναι στους γονείς, γιατί είναι έτοιμοι να κάνουν τα πάντα για τα παιδιά τους».

Πιστεύετε ότι η αλλαγή ξεκινά περισσότερο από τους θεσμούς, από την κουλτούρα ή από τα άτομα;

«Χρειαζόμαστε όλα τα μέρη της κοινωνίας για να φέρουμε την απαραίτητη αλλαγή. Στην αναζήτηση των αιτιών και των λύσεων, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ο ρόλος της οικογένειας και της γονεϊκότητας είναι καθοριστικός στην ανθρώπινη κουλτούρα.

Για χιλιάδες χρόνια, η κουλτούρα του πολιτισμού μας βασιζόταν στις οικογενειακές αξίες, όπου η φροντίδα για το μέλλον των παιδιών έδινε νόημα στη ζωή των περισσότερων ανθρώπων. Μέχρι τώρα, ήταν η οικογενειακή κουλτούρα που εκπαίδευε τους ανθρώπους να φροντίζουν ανιδιοτελώς ο ένας τον άλλον. Αυτή η φροντίδα είναι ο βασικός πυλώνας της Δημοκρατίας. Γι’ αυτό αποκαλώ την οικογένεια το καλύτερο “στρατόπεδο εκπαίδευσης” για τη Δημοκρατία. Σήμερα, λόγω της έλλειψης νέων αφοσιωμένων γονέων, χάνουμε την οικογενειακή κουλτούρα, κάτι που αποτελεί μεγάλο κίνδυνο για την κοινωνική σταθερότητα κάθε χώρας.

Επειτα πρέπει και οι κυβερνήσεις να παίξουν ρόλο, με τον ίδιο τρόπο που στηρίζουν τους γονείς στην προστασία των παιδιών από άλλες εθιστικές δραστηριότητες όπως το αλκοόλ και ο τζόγος. Ακόμη και για τα διπλώματα οδήγησης, οι κυβερνήσεις αποφασίζουν ποια ηλικία είναι κατάλληλη για να αρχίσουν τα παιδιά να οδηγούν αυτοκίνητο. Ετσι και η προστασία των παιδιών από τον ψηφιακό εθισμό και την υποβάθμιση βασικών δεξιοτήτων πρέπει να αποτελεί ευθύνη της κυβέρνησης».

Και τι γίνεται με την κοινωνία των πολιτών;

«Προς το παρόν, οι κοινότητες και οι πολίτες, κυρίως οι γονείς, προσφέρουν την ισχυρότερη αντίσταση στην ψηφιακή παιδική ηλικία. Το όνειρό μου είναι όλες οι ΜΚΟ που εργάζονται για την προστασία του περιβάλλοντος να συμπεριλάβουν στην αποστολή τους και την προστασία της ανθρωπιάς στον άνθρωπο. Σήμερα, όλες οι μεγάλες εταιρείες διαθέτουν προγράμματα βιωσιμότητας.

Αυτά τα προγράμματα θα πρέπει να περιλαμβάνουν μέτρα για την προστασία των ανθρώπινων δεξιοτήτων των εργαζομένων. Η τρέχουσα απο-ανθρωποποίηση της κοινωνίας αποτελεί μια πρωτοφανή πρόκληση για τον πολιτισμό μας και μόνο μαζί μπορούμε να βρούμε λύση».

Πηγή:

https://www.tovima.gr/print/society/na-stamatisei-i-ayksanomeni-psifiopoiisi-tis-paidikis-ilikias/]

Τα νέα σχολικά εγχειρίδια! (Πολλαπλό βιβλίο)

Στον παρακάτω σύνδεσμο αναρτώνται σταδιακά όλα τα νέα σχολικά εγχειρίδια... (Δημοτικό - Γυμνάσιο - Λύκειο)📚📚📚

↓↓↓

https://ebooksdl.cti.gr/?fbclid=IwY2xjawRQsl9leHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEej0CXrUorFVM-573HFTxq1CrXgrqWBm55aAJXcV_a4ZB8sgKlcmwgiB6IGeI_aem_vNXtyxdYnR-EZM8-S3DizQ

11ο Κριτήριο Προσομοίωσης - Τεχνητή Νοημοσύνη (ChatGPT) και Εκπαίδευση

ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ (ChatGPT) 

ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΝΕΟ

11ο ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ 1

[«Η κρίσιμη ερώτηση»]

Απόσπασμα από συνομιλία δύο διαπρεπών στην Τεχνητή Νοημοσύνη ελλήνων επιστημόνων, του Γιάννη Ιωαννίδη και του Τίμου Σελλή. Το Βήμα, The Key Issue, 2026.

Τίμος Σελλής: «Γιάννη, θα το έθετα ακόμα πιο ωμά: πριν αποφασίσουμε να εισαγάγουμε την ΑΙ στα σχολεία, θα πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε τι ακριβώς θέλουμε να βελτιώσουμε. Θέλουμε οι μαθητές να ανεβούν στις επιδόσεις της PISA*; Θέλουμε να καλλιεργήσουν κριτική σκέψη; Θέλουμε να μάθουν να συνεργάζονται ή να επιλύουν προβλήματα με δημιουργικό τρόπο; Χωρίς συγκεκριμένους στόχους και δείκτες –για να χρησιμοποιήσω τη γλώσσα του μάνατζμεντ– η ΤΝ κινδυνεύει να γίνει ένα νέο “θα βάλουμε εγκυκλοπαίδεια σε κάθε σχολείο”. Ακούγεται ωραίο, αλλά τι σημαίνει, παιδαγωγικά μιλώντας; Προσωπικά δεν έχω χρησιμοποιήσει έως τώρα το ChatGPT για να γράψω ή να σκεφτώ. Μου είναι χρήσιμο για μια μετάφραση αλλά μέχρι εκεί. Στην εκπαίδευση φοβάμαι ότι ίσως εξελιχθεί σε εργαλείο μασημένης τροφής. Κι όμως, η ουσία της εκπαίδευσης είναι ακριβώς το αντίθετο: να μάθεις να ψάχνεις, να συνθέτεις, να μασάς μόνος σου. Αν το παιδί μάθει απλώς να πατάει ένα κουμπί και να παίρνει μια έτοιμη εργασία για την αποψίλωση του Αμαζονίου, έχουμε αποτύχει.

Υπάρχουν όμως και φωτεινά παραδείγματα. Μια φιλόλογος γυμνασίου ζήτησε από τα παιδιά να γράψουν ένα ποίημα. Με τις ίδιες λέξεις-κλειδιά ζήτησε και από το ChatGPT να γράψει και αυτό ένα ποίημα. Στη συνέχεια ζήτησε από τα παιδιά να ψηφίσουν ποιο ποίημα είναι προϊόν ανθρώπου και ποιο μηχανής. Τα παιδιά εντόπισαν το ανθρώπινο προϊόν, αλλά κυρίως κατάλαβαν ότι η μηχανή γράφει «ξερά». Η μαθήτρια που είχε γράψει το καλύτερο ποίημα είχε βάλει ένα τελείως απρόσμενο κλείσιμο. Αυτή η χρήση της ΑΙ ως καθρέφτης και όχι ως υποκατάστατο της ανθρώπινης σκέψης, είναι κάτι που με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο».

Γιάννης Ιωαννίδης: «Τίμο, τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα θα μπουν έτσι κι αλλιώς στη ζωή και στις δουλειές των παιδιών, είτε αυτές αφορούν τη συγγραφή κειμένων είτε τον προγραμματισμό και τη μετάφραση. Βλέπουμε ήδη ότι η χρήση τους αυξάνει θεαματικά την παραγωγικότητα, ειδικά για όσους δυσκολεύονται να γράψουν καλά κείμενα. Άρα, στην εκπαίδευση οφείλουμε να κάνουμε ταυτόχρονα δύο πράγματα: πρώτον να καλλιεργήσουμε ανθρώπινες δεξιότητες, τη βιωματική μάθηση, την αφήγηση, ακόμα και την χειροτεχνία, και δεύτερον να εκπαιδεύουμε τα παιδιά να αξιολογούν κριτικά αυτά που τους δίνει η ΑΙ. Συνεπώς, η κρίσιμη ερώτηση δεν είναι αν πρέπει ή δεν πρέπει να μπει το ChatGPT στα σχολεία, αλλά πώς θα μπει και με ποιους στόχους. Αν δούμε την ΑΙ ως έναν “ταχυβοηθό” εργασιών, νομίζω πως χάνουμε μια μεγάλη ευκαιρία. Αν όμως τη δούμε ως εργαλείο κριτικής σκέψης, τότε μπορεί να αποτελέσει ένα πραγματικά χρήσιμο παιδαγωγικά όπλο».


*Το PISA (Programme for International Student Assessment) είναι ένα διεθνές πρόγραμμα αξιολόγησης μαθητών του ΟΟΣΑ.





ΚΕΙΜΕΝΟ 2

Ένας νέος «γραμματισμός» που θα υπηρετεί τον άνθρωπο

Από τον Μιχαήλ Ε. Σφακιανάκη, καθηγητή Εφαρμογών Πληροφορικής και Στατιστικής στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Το Βήμα, The Key Issue, 2026 (αποσπάσματα).

Σήμερα, η ΤΝ έχει εισβάλει με ταχύτατους ρυθμούς στη ζωή μας, τοποθετώντας μας στο κατώφλι μιας νέας βιομηχανικής επανάστασης. Οι μηχανές παύουν να είναι απλά εργαλεία παραγωγής και εξελίσσονται σε οντότητες με «ανθρώπινες» ιδιότητες. […]

Όμως, παρά την τεχνολογική πρόοδο, ο κύριος πυλώνας της εκπαίδευσης παραμένει ο δάσκαλος. Η ζωντανή εικόνα του παιδαγωγού προκαλεί έναν δημιουργικό συντονισμό που καμιά μηχανή δεν μπορεί να αντικαταστήσει. Μόνο ο άνθρωπος-εκπαιδευτικός μπορεί να αντιληφθεί τη συναισθηματική αντίδραση του μαθητή και να προσαρμόσει τη διδασκαλία του με ενσυναίσθηση. Η δύναμη της ανθρώπινης γλώσσας και η παραστατική φιγούρα του δασκάλου είναι ασύγκριτες.

Η επιτυχής μετάβαση στη νέα εποχή προϋποθέτει τη δημιουργία ενός «μοντέλου», όπου το τεχνολογικό πλεονέκτημα που παρέχει η χρήση της ΤΝ εξισορροπείται από τις ανθρωπιστικές αξίες, τη δημιουργικότητα και την κοινωνική ευθύνη. Η ΤΝ πρέπει να ενταχθεί στην εκπαίδευση και την εργασία όχι ως απειλή, αλλά ως ένας νέος «γραμματισμός» (literacy), που θα υπηρετεί τον άνθρωπο και θα ενισχύει την αυθεντικότητα της μάθησης και της δημιουργίας.




ΚΕΙΜΕΝΟ 3

[Τα ντρόουν]

Καζούο Ισιγκούρο (Νομπέλ λογοτεχνίας 2017), Η Κλάρα και ο Ήλιος, μυθστόρημα, μετάφραση: Αργυρώ Μαντόγλου, εκδ. Ψυχογιός. Τα πρόσωπα: Ρικ, έξυπνο παιδί που δεν έχει υποβληθεί σε γενετική «βελτίωση», Έλεν, μητέρα του Ρικ, Βανς, καλλιτέχνης/τεχνίτης από τον οποίο ο Ρικ ζητάει να τον βοηθήσει να πάρει μια θέση σε κολέγιο.

Η Έλεν παρακολουθούσε προσεκτικά τον κύριο Βανς. «Έλεν, είμαι ήδη εντυπωσιασμένος από τον γιο σου». Δε χρειάζεται να σου πω, Βανς, πόσο υπόχρεη είμαι κι εγώ. Θα σε ευχαριστούσα θερμότερα, αλλά αυτή είναι η μέρα του Ρικ και δε θα ήθελα να μιλήσω για λογαριασμό του»

«Ωραία τα λες, Έλεν. Λοιπόν, Ρικ. Γιατί δε μου λες εσύ περί τίνος πρόκειται;»

«Να, δεν ξέρω από πού ν’ αρχίσω, αλλά θα προσπαθήσω. Έχω μεγάλο ενδιαφέρον για την τεχνολογία των ντρόουν. Πάθος, θα το έλεγε κανείς. Έχω αναπτύξει το δικό μου σύστημα και τώρα έχω τη δική μου ομάδα από πουλιά ντρόουν*…»

«Για ένα λεπτό, όταν λες το “δικό σου σύστημα”, εννοείς πως έχει προχωρήσει πέρα απ’ ό,τι ήδη έχει κάνει κάποιος άλλος;»

Πανικός απλώθηκε στο πρόσωπο Ρικ και κοίταξε προς το μέρος μου. Του χαμογέλασα. Είτε το κατάλαβε είτε όχι, φάνηκε να παίρνει θάρρος.

«Όχι, κύριε, επ’ ουδενί», είπε μ’ ένα κοφτό γελάκι. «Δεν ισχυρίζομαι πως είμαι ιδιοφυΐα. Απλώς το σύστημα των ντρόουν μου το κατασκεύασα μόνος, χωρίς τη βοήθεια καθηγητών. Χρησιμοποίησα διάφορες πηγές πληροφοριών που βρήκα στο διαδίκτυο. Και η μητέρα μου όμως υπήρξε πολύ υποστηρικτική, παραγγέλνοντας διάφορα ακριβά βιβλία. Έχω φέρει μαζί μου μερικά σκίτσα, σε περίπτωση που θα θέλατε να πάρετε μια γενική ιδέα. Εδώ είναι. Αλλά όχι, δε νομίζω πως αυτό που κάνω είναι κάτι τόσο καινοτόμο και ξέρω πως δεν πρόκειται να προχωρήσω χωρίς την απαραίτητη καθοδήγηση».

«Σε καταλαβαίνω. Συνεπώς, τώρα φιλοδοξείς να μπεις σε ένα καλό κολέγιο. Προκειμένου να υπηρετήσεις το ταλέντο σου»

«Ναι, κάπως έτσι, κύριε».

*ντρόουν: μικρά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

ΘΕΜΑΤΑ

Θέμα Α

Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 70-80 λέξεων όσα υποστηρίζει ο συγγραφέας του Κειμένου 2 για τον δάσκαλο και την ένταξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση και στην εργασία.

Μονάδες 20


Θέμα Β

Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, με βάση το Κείμενο 1, τις παρακάτω περιόδους λόγου, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο, τη λέξη Σωστό ή Λάθος (χωρίς αναφορά σε χωρία του Κειμένου):

α. Η ΤΝ κινδυνεύει να εισαχθεί στα σχολεία ως εγκυκλοπαίδεια, αν δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι στόχοι και δείκτες στη χρήση της.
β. Η ουσία της εκπαίδευσης είναι να μάθει στα παιδιά πώς να χρησιμοποιούν την ΤΝ, για να λαμβάνουν πολύ εύκολα, πατώντας ένα κουμπί, έτοιμες τις εργασίες τους.
γ. Η χρήση της ΑΙ δεν πρέπει να υποκαθιστά την ανθρώπινη σκέψη.
δ. Η χρήση της ΤΝ ειδικά από όσους δυσκολεύονται να γράψουν καλά κείμενα αυξάνει την παραγωγικότητα.
ε. Αν δούμε την ΑΙ ως εργαλείο που βοηθάει στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης, τότε θα γίνει ένα πραγματικά χρήσιμο παιδαγωγικά όπλο.

Μονάδες 15


Β2. α. Πώς αναπτύσσεται η δεύτερη (2) παράγραφος του Κειμένου 1 «“Υπάρχουν όμως … απόλυτα σύμφωνο.”» (μονάδες 2) και πώς αυτός ο τρόπος ανάπτυξης σχετίζεται με το θέμα της συνομιλίας και με την πρόθεση του ομιλητή (του Τίμου Σελλή); (μονάδες 4)


β. Στο Κείμενο 1 ο ομιλητής Γιάννης Ιωαννίδης αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο θα μπει το ChatGPT στα σχολεία και στους στόχους που πρέπει να επιδιώκονται με την εισαγωγή και τη χρήση του. Ο τρόπος που προσεγγίζει τα ζητήματα αυτά πιστεύετε ότι είναι λογικός ή συναισθηματικός; (μονάδες 2) Να απαντήσετε παραθέτοντας δύο (2) στοιχεία που να τεκμηριώνουν την απάντησή σας. Ένα (1) που να αφορά στον τρόπο με τον οποίο υποστηρίζει τις θέσεις του για το θέμα (μονάδα 1) και ένα (1) για τη γλώσσα που χρησιμοποιεί. (μονάδα 1)

Μονάδες 10

Β3. Στη δεύτερη (2η) παράγραφο του Κειμένου 2 «Όμως, παρά … ασύγκριτες» να βρείτε και να γράψετε στο τετράδιό σας δύο (2) διαφορετικά εκφραστικά μέσα-γλωσσικές επιλογές που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας, για να τονίσει και να υποστηρίξει εμφατικά τη θέση του ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον δάσκαλο. (μονάδες 4) Να εξηγήσετε τη λειτουργία του καθενός. (μονάδες 6)

Μονάδες 10

Θέμα Γ

Γ1. Το παιδί στο Κείμενο 3 δημιούργησε ένα προηγμένο τεχνολογικό προϊόν. Ποιοι παράγοντες νομίζετε ότι συνέβαλαν στη δημιουργία του; Για την απάντησή σας να αξιοποιήσετε τρεις (3) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Θα επιθυμούσατε και σεις, αν ήσασταν στη θέση του παιδιού, να φοιτήσετε σε ένα καλό κολέγιο, για να βελτιωθείτε; Η απάντησή σας να εκτείνεται σε 150-200 λέξεις.

Μονάδες 15


Θέμα Δ

Δ1. Αξιοποιώντας δημιουργικά τα Κείμενα Αναφοράς, σε άρθρο σας 350-400 λέξεων, που θα δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα του σχολείου σας, να απαντήσετε και να τεκμηριώσετε τις απαντήσεις-θέσεις σας στα παρακάτω ερωτήματα:

α. Με ποιους εκπαιδευτικούς στόχους πρέπει να γίνει η εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευσή μας;

β. Να προτείνετε συγκεκριμένους τρόπους χρήσης του ChatGPT και της ΤΝ στην εκπαίδευση, για την επίτευξη των στόχων αυτών.

Μονάδες 30

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Θέμα Β

Β1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις, οι οποίες βασίζονται στα Κείμενα 1 και 2 (μία μόνο από τις τέσσερις προτεινόμενες απαντήσεις είναι σε κάθε περίπτωση ορθή):

1. «Αν το παιδί μάθει απλώς να πατάει ένα κουμπί και να παίρνει μια έτοιμη εργασία για την αποψίλωση του Αμαζονίου, έχουμε αποτύχει». (Κείμενο 1) Ο συγγραφέας θεωρεί τη χρήση αυτή αποτυχία, γιατί:

α. οι πληροφορίες δε θα είναι αξιόπιστες.
β. υπάρχουν καλύτεροι τρόποι αναζήτησης των πληροφοριών αυτών.
γ. οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν ενδιαφέρον.
δ. η χρήση αυτή δεν είναι δημιουργική.

2. Η διαρθρωτική λέξη με την οποία μπορεί να αντικατασταθεί η λέξη «Όμως» στην αρχή της δεύτερης (2ης) παραγράφου του Κειμένου 2 είναι η:

α. Αν και
β. Ωστόσο
γ. Μολονότι
δ. Απεναντίας.

3. «να εισαγάγουμε την ΑΙ στα σχολεία». Στην πρόταση αυτή (στην πρώτη (1η) παράγραφο του Κειμένου 1), με ποιο από τα παρακάτω ρήματα μπορούμε να αντικαταστήσουμε το ρήμα «να εισαγάγουμε», ώστε το ύφος του λόγου να γίνει ανεπίσημο:

α. να εντάξουμε
β. να ενσωματώσουμε
γ. να βάλουμε
δ. να συμπεριλάβουμε.

4. Στη λέξη «γραμματισμός» στον τίτλο του Κειμένου 2 τα εισαγωγικά χρησιμοποιούνται για να δηλωθεί:

α. σημαντικός ειδικός όρος
β. χρήση της λέξης με μεταφορική σημασία
γ. ειρωνεία
δ. έκπληξη.

5. «τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα θα μπουν έτσι κι αλλιώς στη ζωή και στις δουλειές των παιδιών», Γιάννης Ιωαννίδης, Κείμενο 1. Στην παραπάνω πρόταση το μήνυμα εκφράζεται ως:

α. δυνατότητα
β. πιθανότητα
γ. βεβαιότητα
δ. επιθυμία.

Μονάδες 15

Β2. α. Μεταφορικές εκφράσεις, Κείμενο 1, πρώτη (1η) παράγραφος:

«εργαλείο μασημένης τροφής». Κυριολεκτική απόδοση: μέσο που προσφέρει έτοιμες γνώσεις χωρίς ο δέκτης να χρειαστεί να σκεφτεί ή να προβληματιστεί.

«να μασάς μόνος σου». Κυριολεκτική απόδοση: να προσπαθείς μόνος σου.

Αν ο ομιλητής Τίμος Σελλής χρησιμοποιούσε τις κυριολεκτικές εκφράσεις αντί για τις μεταφορικές, πιστεύετε ότι θα υπήρχαν διαφορές στο επικοινωνιακό αποτέλεσμα, δηλαδή στην ένταση και στην επίδραση του μηνύματός του και γιατί; (μονάδες 5)

β. Για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του Κειμένου 1 να γράψετε στο τετράδιό σας μία (1) συνώνυμη με την οποία το ύφος του λόγου θα γίνεται επίσημο.

να ξεκαθαρίσουμε (1η παράγραφος)
θέλουμε (1η παράγραφος)
να ψάχνεις (1η παράγραφος)
θα μπουν (3η παράγραφος)
δουλειές (3η παράγραφος) (μονάδες 5)

Μονάδες 10

Β3. «πριν αποφασίσουμε να εισαγάγουμε την AI στα σχολεία», Κείμενο 1, πρώτη (1η) παράγραφος.

Να ονοματοποιήσετε τα ρήματα των παραπάνω προτάσεων. (μονάδες 4) Ποια από τις δύο γλωσσικές επιλογές (ο ρηματικός ή ο ονοματικός λόγος) είναι η καταλληλότερη για το συγκεκριμένο είδος κειμένου στο οποίο ανήκουν οι προτάσεις αυτές και γιατί; (μονάδες 6)

Μονάδες 10

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Θέμα Α

Α1. Ο συγγραφέας αναφερόμενος στον δάσκαλο υποστηρίζει ότι είναι το βασικό στήριγμα της εκπαίδευσης και πως ο ρόλος του, με τη ζωντανή παρουσία του, την ενσυναισθητική παιδαγωγική σχέση του με τον μαθητή και την προσαρμοστικότητά του, είναι μοναδικός και αναντικατάστατος. Για την ένταξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση και στην εργασία επισημαίνει ότι προϋπόθεση είναι η καλλιέργεια των ανθρωπιστικών αξιών και η αξιοποίηση της τεχνολογίας ως μέσου για την εξυπηρέτηση του ανθρώπου και τη βελτίωση των μαθησιακών και δημιουργικών δεξιοτήτων του.

Θέμα Β

Β1. 

α. Σωστό
β. Λάθος
γ. Σωστό
δ. Σωστό
ε. Σωστό


Β2. α. Θέμα της συνομιλίας είναι οι εκπαιδευτικοί στόχοι που πρέπει να υπηρετούνται με την εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης και ειδικά του ChatGPT στην εκπαίδευση. Πρόθεση του συγγραφέα είναι να δείξει και να πείσει τον αποδέκτη της ομιλίας του ότι ο στόχος αυτός δεν πρέπει να είναι η χρησιμοποίηση του ChatGPT από τον μαθητή για την εύρεση έτοιμων λύσεων, αλλά η δημιουργική μάθηση και η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης του. Η δεύτερη παράγραφος αναπτύσσεται με παράδειγμα. Γίνεται αναφορά σε μία φιλόλογο Γυμνασίου η οποία ζήτησε από τους μαθητές να διακρίνουν ποιο κείμενο (ποίημα) δεν είχε γραφτεί από μαθητή/-τρια, αλλά από το ChatGPT. Οι μαθητές το εντόπισαν και κατάλαβαν τον «ξερό», τυποποιημένο, κοινότοπο, τρόπο γραφής της μηχανής. Το παράδειγμα αυτό σχετίζεται με το θέμα της συνομιλίας, δηλαδή τη χρήση του ChatGPT στην εκπαίδευση. Κυρίως, σχετίζεται με την πρόθεση του συγγραφέα, καθώς με αυτό ο ομιλητής με απλό και κατανοητό τρόπο επεξηγεί και δείχνει πώς μπορεί να αξιοποιηθεί η μηχανή στην εκπαίδευση για δημιουργική μάθηση και ανάπτυξη της κριτικής σκέψης.


β. Ο ομιλητής προσεγγίζει τα ζητήματα της εισαγωγής και χρήσης του ChatGPT στα σχολεία με τρόπο λογικό. Ένα, κύριο, στοιχείο είναι οι συλλογισμοί/επιχειρήματα που χρησιμοποιεί και τα συμπεράσματα που απορρέουν από αυτούς, για να υποστηρίξει τις θέσεις του ότι η χρήση του ChatGPT από τους μαθητές είναι αναπόφευκτη και επομένως το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς και με ποιους στόχους θα χρησιμοποιηθεί «Τα Μεγάλα … θα μπουν έτσι κι αλλιώς … Άρα … Συνεπώς … Αν δούμε … χάνουμε μια μεγάλη ευκαιρία. Αν όμως … τότε μπορεί … όπλο». Η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο ομιλητής είναι αναφορική και δηλωτική (κυριολεκτική), π.χ. «να εκπαιδεύουμε τα παιδιά να αξιολογούν κριτικά αυτά που τους δίνει η AI», καθώς αποσκοπεί στην ακριβή και σαφή διατύπωση των πληροφοριών και των σκέψεών του για την εισαγωγή του ChatGPT στην εκπαίδευση και τη δημιουργική αξιοποίησή του στη μαθησιακή διαδικασία.

(Εναλλακτικά, ως στοιχείo για τη γλώσσα του ομιλητή-επιστήμονα μπορεί να αναφερθεί, επίσης, το ειδικό λεξιλόγιο που χρησιμοποιεί, π.χ. «Τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα», «AI», “ChatGPT». Ένα στοιχείο αρκεί.)


Β3. Δύο (2) διαφορετικά εκφραστικά μέσα-γλωσσικές επιλογές που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας, για να τονίσει και να υποστηρίξει εμφατικά τη θέση του ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον δάσκαλο είναι η αντίθεση και το κατηγορηματικό, απόλυτο και αποφθεγματικό ύφος του συγγραφέα σε ορισμένα σημεία του κειμένου του. Συγκεκριμένα, υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στην τεχνολογική πρόοδο και στη μηχανή από τη μια και στον δάσκαλο από την άλλη «παρά την τεχνολογική … παραμένει ο δάσκαλος» και «Η ζωντανή εικόνα … να αντικαταστήσει». Με την αντίθεση αυτή προβάλλονται τα πλεονεκτήματα του δασκάλου «ζωντανή εικόνα … δημιουργικό συντονισμό … να προσαρμόσει … με ενσυναίσθηση … ανθρώπινης γλώσσας … η παραστατική φιγούρα του δασκάλου» και τονίζεται με δραματική ένταση η υπεροχή του έναντι της μηχανής. Έτσι, αποδεικνύεται ο μοναδικός και αναντικατάστατος ρόλος του. Κατηγορηματικό, απόλυτο και αποφθεγματικό ύφος υπάρχει στη φράση «που καμιά μηχανή δεν μπορεί να αντικαταστήσει», όπου με τις δύο διαδοχικές αρνήσεις «καμιά» και «δεν» τονίζεται ο αναντικατάστατος ρόλος του δασκάλου. Υπάρχει, επίσης, στην αποφαντική πρόταση «Η δύναμη της ανθρώπινης γλώσσας και η παραστατική φιγούρα του δασκάλου είναι ασύγκριτες.», με την οποία εξαίρεται η παρουσία του δασκάλου με τρόπο αδιαμφισβήτητο.

(Εναλλακτικά μπορεί, επίσης, να αναφερθούν με τη σχετική εξήγηση της λειτουργίας τους: η μεταφορά «πυλώνας της εκπαίδευσης», με την οποία εικονοποιείται ο λόγος και τονίζεται παραστατικά ότι ο δάσκαλος ήταν και παραμένει το βασικό στήριγμα της εκπαίδευσης, οι εικόνες «Η ζωντανή εικόνα του παιδαγωγού», «ανθρώπινης γλώσσας» (ηχητική), «παραστατική φιγούρα του δασκάλου», με τις οποίες προβάλλεται η παρουσία του δασκάλου στην τάξη προκαλώντας τη συγκίνηση του αναγνώστη, η οριστική έγκλιση «παραμένει … προκαλεί … μπορεί», με τη χρήση της οποίας η υπεροχή του δασκάλου εκφράζεται με βεβαιότητα, η χρήση του επιρρήματος «Μόνο ο άνθρωπος-εκπαιδευτικός», με το οποίο εκφράζεται το γεγονός ότι ο δάσκαλος είναι μοναδικός και η χρήση του αξιολογικού επιθέτου «ασύγκριτες» με το οποίο ιδιότητες του δασκάλου προσδιορίζονται ως ασυναγώνιστες. Δύο εκφραστικά μέσα-γλωσσικές επιλογές αρκούν.)



Θέμα Γ

Γ1. Το παιδί κατασκεύασε μόνο του, χωρίς βοήθεια, ντρόουν, ένα προϊόν προηγμένης τεχνολογίας, και διαθέτει ήδη μια ομάδα από πουλιά ντρόουν. Ο πρώτος και σημαντικότερος παράγοντας που συνέβαλε σε αυτή τη δημιουργία ήταν το ίδιο το παιδί και πιο συγκεκριμένα το πάθος του για την τεχνολογία, όπως εξηγεί ο ίδιος με την αμεσότητα του πρώτου προσώπου και με αρκετή σεμνότητα «Έχω μεγάλο ενδιαφέρον για την τεχνολογία των ντρόουν. Πάθος…». Το παιδί όμως, εκτός από πάθος, χρειαζόταν και πληροφορίες τις οποίες αναζήτησε στο διαδίκτυο. Με τη μεταφορά «πηγές πληροφοριών που βρήκα στο διαδίκτυο» το παιδί περιγράφει παραστατικά κι άλλους παράγοντες της επιτυχίας: την ύπαρξη του διαδικτύου, την πλοήγηση σε αυτό, την κριτική επεξεργασία και τη δημιουργική αξιοποίηση των πληροφοριών που άντλησε και χρησιμοποίησε. Τέλος σημαντικός παράγοντας υπήρξε και η μητέρα του της οποίας η ηθική και υλική στήριξη τονίζεται με τα επίθετα, «διάφορα» και «ακριβά», «διάφορα ακριβά βιβλία», τα οποία του προμήθευε. Τα επίθετα περιγράφουν το εύρος και την ποιότητα στήριξης της μητέρας.

Και εγώ, αν ήμουν στη θέση του παιδιού, θα επιθυμούσα να φοιτήσω σε ένα καλό κολέγιο. Γνωρίζω ότι το ταλέντο και το πάθος δεν επαρκούν για διαρκή εξέλιξη στον απαιτητικό τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Για να εξελιχθώ, χρειάζομαι επιστημονική γνώση και εξειδικευμένη τεχνογνωσία που αποκτιέται φοιτώντας σε εξειδικευμένα πανεπιστήμια πλάι σε έμπειρους καθηγητές, γνώστες του αντικειμένου που μπορούν να κατευθύνουν ορθά την έρευνα, τη σκέψη και την έμπνευσή μου.


Θέμα Δ

Δ1.

Τίτλος: Σύγχρονες εκπαιδευτικές προκλήσεις

Πρόλογος

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) με τις διάφορες εφαρμογές της έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας. Γρηγορότερα απ’ ό,τι περιμέναμε, πέρασε από τη σφαίρα της φαντασίας στην πράξη: στην ενημέρωση, στην εργασία, στην έρευνα, στα κείμενα που γράφουμε. Και φυσικά στην εκπαίδευση, η οποία καλείται να αναπροσαρμόσει τους στόχους της και να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που προσφέρει το ChatGPT για την επίτευξή τους.

Κύριο μέρος

Α΄ νοηματική ενότητα: εκπαιδευτικοί στόχοι με τους οποίους πρέπει να γίνει η εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευσή μας (με αλληλουχία και συνοχή)

- Στόχος δεν μπορεί να είναι να μπουν όπως όπως ορισμένες ακόμα νέες μηχανές και πλατφόρμες στην εκπαίδευση. Η εισαγωγή τους στην εκπαίδευση χρειάζεται να συνοδεύεται από μια νέα εκπαιδευτική φιλοσοφία, που ξεπερνά την απλή χρήση της τεχνολογίας και στοχεύει στην αλλαγή του τρόπου με τον οποίο μέχρι τώρα μαθαίναμε και σκεφτόμασταν χωρίς, ωστόσο, να χάνεται ή να αλλοιώνεται η ουσία της παιδείας. Η νέα «ψηφιακή παιδαγωγική» δεν έρχεται να αντικαταστήσει τις βασικές αξίες και στόχους της εκπαίδευσης, αλλά να τα ενισχύσει και να τα εκσυγχρονίσει μέσω της έξυπνης ενσωμάτωσης και χρήσης των νέων τεχνολογιών σε αυτή.

- Στόχος πρέπει να είναι να μάθουν οι μαθητές να αξιοποιούν δημιουργικά τις δυνατότητες που προσφέρουν η Τεχνητή Νοημοσύνη και το ChatGPT. Να αποκτούν γνώσεις, καθώς δε νοείται μορφωμένος άνθρωπος χωρίς γνώσεις. Να αναπτύσσουν τη φαντασία τους, την πνευματική λειτουργία στην οποία οφείλεται η δημιουργική ικανότητα του ανθρώπου, και την κριτική σκέψη, για να μπορούν να αξιολογούν, να επιλέγουν και να αναζητούν την αλήθεια. Να καλλιεργούν τον λόγο, για να πείθουν και να συγκινούν, και την καλαισθησία τους, για να αποζητούν το ωραίο και να θεραπεύουν τις τέχνες. Να γίνουν δημοκρατικοί και υπεύθυνοι πολίτες σε ευνομούμενη πολιτεία, να αποκτούν δημιουργικές δεξιότητες, για να εφαρμόζουν τις σκέψεις τους και να καινοτομούν. Οι στόχοι αυτοί θα λειτουργούν ως αντιστάθμισμα στην –ενδεχομένως–, κυριαρχία της τεχνολογίας στην εκπαίδευση και στη ζωή.

Β΄ νοηματική ενότητα: κατάλληλη χρήση του ChatGPT στην εκπαίδευση (με αλληλουχία και συνοχή)

- Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, πρέπει οι μαθητές/-τριες να καταλάβουν ότι η αντιγραφή έτοιμων εργασιών, ο μηρυκασμός (το αναμάσημα) κειμένων είναι αντίθετα προς την ουσία της παιδείας. Ασφαλώς, και μπορούν να αναζητούν και να παίρνουν γνώσεις και πληροφορίες από το ChatGPT, ειδικά όσες τους βοηθούν στην κατανόηση εννοιών, για να τις αξιοποιούν, να τις ενσωματώνουν στα δικά τους δομικά και υφολογικά πρωτότυπα κείμενα. Ωφέλιμο για την ανάπτυξη της κριτικής τους σκέψης θα ήταν να ζητούν πληροφορίες για ένα θέμα από διαφορετικές οπτικές γωνίες, να τις αξιολογούν και να τις αξιοποιούν οι ίδιοι κατά την κρίση τους. Η ακρίβεια στη διατύπωση των ερωτήσεων είναι πολύ σημαντική για τη γλωσσική καλλιέργειά τους. Να χρησιμοποιούν το υλικό που τους προσφέρει όχι ως τελικό κείμενο, αλλά ως προσχέδιο με την αίρεση, με την ιδέα και την επιφύλαξη, ότι μπορεί να το αλλάξουν, γιατί μπορεί να προκύψουν νέα στοιχεία από έρευνα σε ψηφιακά και σε έντυπα μέσα, ώστε να γραφτεί ένα καλύτερο κείμενο που θα τους ικανοποιεί περισσότερο. Να επιζητούν πάντα το καλύτερο και να συνεργάζονται με τους δασκάλους και τους συμμαθητές τους γι’ αυτό. Να συγκρίνουν δικά τους κείμενα με κείμενα του ChatGPT για το ίδιο θέμα και του ίδιου είδους επισημαίνοντας τις διαφορές τους, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους. Με τη χρήση της Τεχνητής νοημοσύνης να δημιουργούν δική τους ψυχαγωγική ύλη, όπως είναι ο σχεδιασμός πρωτότυπων εικόνων για βιβλία ή αφίσες, βίντεο, ηχητικά για βίντεο προσαρμοσμένα σε συγκεκριμένο ύφος και διάθεση, σύνθεση πρωτότυπων μουσικών κομματιών, δημιουργία οπτικών εφέ γι’ αυτά, σενάρια και άλλες καλαίσθητες δημιουργίες ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους.

Επίλογος

Το ChatGPT είναι τεχνολογικό επίτευγμα. Δε φτάνει την εμπνευσμένη δημιουργία του ανθρώπου και ίσως δε θα τη φτάσει ποτέ. Μπορεί, ωστόσο, να γίνει πολύτιμος βοηθός του στις πνευματικές ενασχολήσεις του και στη μόρφωσή του. Αρκεί να ξέρει να το χρησιμοποιεί σωστά.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Θέμα Β

Β1.

1. δ
2. β
3. γ
4. α
5. γ


Β2. α. Αν ο ομιλητής χρησιμοποιούσε τις κυριολεκτικές εκφράσεις αντί για τις μεταφορικές, είναι πιθανό ότι η ένταση, η επίδραση και η εντύπωση που αφήνει το μήνυμά του για τον φόβο του μήπως το ChatGPT εξελιχθεί σε εργαλείο μασημένης τροφής και αλλοιώσει την ουσία της εκπαίδευσης («Στην εκπαίδευση φοβάμαι … να μασάς μόνος σου») θα περιορίζονταν ή και θα χάνονταν. Οι μεταφορικές εκφράσεις δίνουν παραστατικότητα και ζωντάνια στον λόγο του για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις που μπορεί να έχει η χρήση του ChatGPT στην εκπαίδευση, ενώ ταυτόχρονα κινητοποιούν συναισθηματικά τον αναγνώστη προβληματίζοντάς τον και ενισχύοντας έτσι την κριτική του διάθεση αναφορικά με το θέμα.

β. Συνώνυμα σε ύφος επίσημο:

να ξεκαθαρίσουμε: να αποσαφηνίσουμε (ή να διευκρινίσουμε)
θέλουμε: επιθυμούμε
να ψάχνεις: να ερευνάς
θα μπουν: θα εισαχθούν
δουλειές: εργασίες

Β3. Ονοματοποίηση των ρημάτων: πριν από την απόφαση (της) εισαγωγής της AI στα σχολεία (πρόθεση πριν + από + το ουσιαστικό).
Το είδος του κειμένου αυτού, στο οποίο ανήκουν οι προτάσεις, είναι συνομιλία. Το ύφος του λόγου στη συνομιλία είναι, γενικά, προφορικό, απλό και εύκολα κατανοητό. Ο ρηματικός λόγος έχει περισσότερο τα χαρακτηριστικά αυτά, γι’ αυτό είναι καταλληλότερος για το συγκεκριμένο είδος κειμένου.

→ Για τη συγγραφή του κριτηρίου προσομοίωσης συνεργάστηκαν οι

Σπυρίδων Κ. Κούτρας,

Υπαπαντή Η. Ζουρούδη,

Γλυκερία Ι. Βογιατζή.