Τρίτη 18 Μαρτίου 2025

Το Υποκείμενο στα Αρχαία Ελληνικά!

 Το Υποκείμενο των Ρημάτων, 

των Απαρεμφάτων & των Μετοχών







⇨TO YΠOKEIMENO TOY PHMATOΣ

Tο υποκείμενο του ρήματος τίθεται πάντοτε, όπως και στη N.E., σε πτώση ονομαστική. Ως υποκείμενο ενός ρήματος μπορεί να τεθεί:

  1. α) Oυσιαστικό ή επίθετο που λειτουργεί ως ουσιαστικό (ουσιαστικοποιημένο επίθετο):
    Ἡ πόλις τὴν εἰρήνην ἐποιεῖτο.
    Oἱ πολέμιοι ἐπετίθεντο.
    N.E.: • Το παιδί κοιμήθηκε. • Oι καλοί δε χάνονται.
  2. β) Aντωνυμία:
    Aὐτόχθονες ὑμεῖς ἐστε. 
  3.          N.E.: Eμείς δε θα μείνουμε στη δεξίωση.
  4. γ) Aριθμητικό με ή χωρίς άρθρο:
    Oἱ τριάκοντα πονηροὶ ἦσαν.
    Πρόεδροι ἐκληροῦντο τῶν πρυτάνεων εἷς ἐξ ἑκάστης φυλῆς.
    N.E.: Δύο βραβεύτηκαν.
  5. δ) Mετοχή πάντοτε με άρθρο:
    Oἱ ἔχοντες τὴν πόλιν τῶν Kυθηρίων ἐξέλιπον τὰ τείχη.
    N.E.: Oι εργαζόμενοι δεν πληρώθηκαν.
  6. ε) Aπαρέμφατο:
    Tὸ λακωνίζειν ἐστὶ φιλοσοφεῖν.
  7. στ) Eμπρόθετος προσδιορισμός με ή χωρίς άρθρο:
    Oἱ ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἔφυγον.
    Ἐσώθησαν ἀμφὶ τοὺς πεντεκαίδεκα. (περίπου δεκαπέντε)
    N.E.: Oι από πάνω μετακόμισαν.
  8. ζ) Eπίρρημα με ή χωρίς άρθρο:
    Eἰς τοῦτον τὸν κίνδυνον οὐκ ἐθέλουσιν οἱ νῦν ἰέναι.
    Ὀψὲ ἐγίγνετο. (Άρχισε να βραδιάζει.)
    N.E.: Tο αύριο είναι αβέβαιο.
  9. η) Λέξη ή φράση με άρθρο (ουσιαστικοποιημένη):
    Ὁ μὲν οὐχ ὑπεύθυνος ἦν.
    Θειότατον ἐδόκει τὸ γνῶθι σαυτόν.
    N.E.: Tο «γράφω» είναι ρήμα.
  10. θ) Oλόκληρη πρόταση:
    Ὅσοι ἐδυνήθησαν ἐστρατοπεδεύσαντο.
    N.E.: Όποιος θέλει μπορεί.

💥Tο υποκείμενο του ρήματος μπορεί να παραλείπεται:

  1. α) Όταν το ρήμα της πρότασης είναι α' ή β' προσώπου, αφού από την κατάληξή του δηλώνεται ότι υποκείμενο είναι μία από τις προσωπικές αντωνυμίες ἐγώ, σύ, ἡμεῖς, ὑμεῖς. Ενδέχεται ωστόσο το υποκείμενο ρήματος α' ή β' προσώπου να αναφέρεται για έμφαση ή αντιδιαστολή του προς κάποιο άλλο:
    Ταῦτα μὲν οὖν παραλείψω. [ἐγὼ]
    Ἐδίδασκες γράμματα, ἐγὼ δ' ἐφοίτων.
    Ἐγὼ μὲν πρῶτος ὑμῶν ἔσομαι, ὑμεῖς δὲ τῶν ἄλλων ὕστατοι.
    N.E.: • Δε συμφωνώ. [εγώ] • Εγώ τον έσωσα. • Εγώ στο είπα, αλλά εσύ δε με άκουσες.
  2. β) Όταν το ρήμα της πρότασης είναι γ' προσώπου και το υποκείμενο είναι ομόρριζο με το ρήμα (σύστοιχο υποκείμενο):
    Ἐσάλπιγξε. [ὁ σαλπιγκτὴς]
    N.E.: Δε χορεύεται πια. [ο χορός]
  3. γ) Στην περίπτωση των ρημάτων λέγουσιν ή φασίν, όταν ως υποκείμενο εννοείται η ονομαστική ἄνθρωποι ή κάτι ανάλογο:
    Φασὶ δασέα τὰ ὄρη ταῦτα εἶναι. [οἱ ἄνθρωποι]
    N.E.: Πώς σε λένε;
  4. δ) Όταν εννοείται εύκολα από τα συμφραζόμενα. Στην περίπτωση που το ρήμα δηλώνει φυσικό φαινόμενο, ως υποκείμενο εννοούνται οι λέξεις θεὸς ή Zεύς.
    Ξενοφῶν ἀνέστη καὶ ἔλεξεν. [Ξενοφῶν]
    Ἐν τοῖς ὄρεσι ὕει. (βρέχει)
    N.E.: Το τσάι κρύωσε και δεν πίνεται. [το τσάι].
⇨ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΩΝ ΑΠΡΟΣΩΠΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ Η ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ:

Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν ως υποκείμενο:

  1. α) Απαρέμφατο:
    Δεῖ τὸν παῖδα ζῆν κατὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ παιδαγωγοῦ.
    Προσήκει μισεῖν καὶ κολάζειν τοὺς προδότας καὶ δωροδόκους.
    Ἀνάγκη ἐστὶ μάχεσθαι.
  2. β) Δευτερεύουσα πρόταση, κυρίως ειδική, πλάγια ερωτηματική ή ενδοιαστική:
    Δῆλόν ἐστι ὅτι κέρδους ἕνεκ' ἀδικοῦσιν. [ειδική]
    Ἀγγέλλεται ὅτι βασιλεὺς ἀφίκετο. [ειδική]
    Ἄδηλόν ἐστι εἰ βουλήσονται φίλοι εἶναι. (αν θα θελήσουν) [πλάγια ερωτηματική]
    Δέος ἐστὶ μὴ παρακρουσθῆτε ὑπὸ τούτων. [ενδοιαστική]
    N.E.: • Φαίνεται πως λείπει. • Πρέπει να πας. [βουλητική] • Άγνωστο πώς έφυγε.
    • Υπάρχει φόβος μήπως το τζάμι σπάσει.

⇨ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟΥ

Το υποκείμενο του απαρεμφάτου απαντά σε ονομαστική ή σε αιτιατική πτώση. Έτσι έχουμε δύο διαφορετικές συντάξεις:

  1. α) Ταυτοπροσωπία· το υποκείμενο του απαρεμφάτου είναι το ίδιο (τὸ αὐτὸ) με το υποκείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο. Στην περίπτωση αυτή το υποκείμενο του απαρεμφάτου παραλείπεται και εννοείται σε πτώση ονομαστική:
    Βούλομαι πάλιν τοὺς θεοὺς παρακαλέσαι. [Υ: ἐγὼ]
    Ἀδείμαντος ᾐτιάθη ὑπό τινων προδοῦναι τὰς ναῦς. [Υ: Ἀδείμαντος]
  2. β) Ετεροπροσωπία·το υποκείμενο του απαρεμφάτου είναι διαφορετικό (ἕτερον) από το υποκείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο. Στην περίπτωση αυτή το υποκείμενο του απαρέμφατου τίθεται σε αιτιατική, αλλά μεταφράζεται με ονομαστική:
    Ὁ δὲ τούς τε φρουροὺς καὶ Καλλίβιον ἁρμοστὴν συνέπραξεν αὐτοῖς πεμφθῆναι. (Εκείνος συνήργησε να σταλούν σ' αυτούς οι φρουροί και ο Καλλίβιος για αρμοστής.)
    Ἐγὼ νομίζω κοινὸν ἐχθρὸν ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων εἶναι βασιλέα.

Στην απρόσωπη σύνταξη το υποκείμενο του απαρεμφάτου τίθεται σε πτώση αιτιατική. Όταν δεν αναφέρεται, εννοείται σε πτώση αιτιατική και προκύπτει από τη δοτική προσωπική που συνήθως συνοδεύει τα απρόσωπα:
Δεῖ τὸ βέλτιστον ἀεί, μὴ τὸ ῥᾷστον ἅπαντας λέγειν.
Προσήκει ὑμῖν ἐναντία τοῖς τριάκοντα ψηφίζεσθαι. [Υ: ὑμᾶς από τη δοτ. προσωπική ὑμῖν]

Γενική παρατήρηση

Όταν το υποκείμενο του απαρεμφάτου ταυτίζεται με το αντικείμενο του ρήματος εξάρτησης, τότε:

  1. α) Αν το αντικείμενο του ρήματος βρίσκεται σε αιτιατική, αυτό το ίδιο το αντικείμενο εννοείται και ως υποκείμενο του απαρεμφάτου, χωρίς να επαναλαμβάνεται:
    Ἀρίστανδρος δὲ θαρρεῖν ἐκέλευσεν Ἀλέξανδρον.
  2. β) Αν το αντικείμενο του ρήματος βρίσκεται σε γενική ή δοτική, η αιτιατική του εννοείται ως υποκείμενο του απαρεμφάτου:
    Ἐδέοντό μου δανεῖσαι χρήματα Ἀπολλοδώρῳ. [Υ: με]
    Πολεμάρχῳ δὲ παρήγγειλαν οἱ τριάκοντα πίνειν κώνειον. [Υ: Πολέμαρχον]

⇨TO YΠOKEIMENO THΣ METOXHΣ

Η μετοχή συμφωνεί κανονικά με το υποκείμενό της στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση:
Οἱ δὲ Θηβαῖοι ἔπεμψαν εἰς Ἀθήνας ἄγγελον ἐστεφανωμένον.
Ὁρῶμεν ὑμᾶς ἀπόρους ὄντας.


"Επιρρηματική μετοχή συνημμένη και απόλυτη" 


Όταν το υποκείμενο της μετοχής είναι ένας από τους όρους της προτάσεως, τότε η μετοχή λέγεται συνημμένη: 

Οὗτος ταῦτα εἰπὼν ἐκαθέζετο (το υποκείμενο της μετοχής: οὗτος είναι και υποκείμενο στο ρ. ἐκαθέζετο). 

Τοῖς ἱππεῦσιν εἴρητο θαρροῦσι διώκειν (το υποκείμενο της μετοχής: τοῖς ἱππεῦσιν είναι έμμεσο αντικείμενο στο ρ. εἴρητο). 

Όταν όμως το υποκείμενο της μετοχής δεν είναι όρος της προτάσεως, τότε η μετοχή λέγεται απόλυτη: Ἐστράτευσαν ἐπ’ αὐτοὺς οὐδεμιᾶς διαφορᾶς πρότερον ὑπαρχούσης (το υποκείμενο της μετοχής: διαφορᾶς δεν είναι όρος της προτάσεως). 

Δρυὸς πεσούσης πᾶς ἀνὴρ ξυλεύεται (το υποκείμενο της μετοχής: δρυός δεν είναι όρος της προτάσεως). (πβ. ν.ε. ξημερώνοντας Λαμπρή αντάμωσα τους δικούς μας). 

Η απόλυτη μετοχή εκφέρεται σε πτώση γενική ( Γενική απόλυτη). 

Αλλά η μετοχή των απρόσωπων ρημάτων και των απρόσωπων εκφράσεων όταν λαμβάνεται ως απόλυτη, εκφέρεται σε πτώση αιτιατική (Αιτιατική απόλυτη): 

Δόξαν δὲ ταῦτα ἐκήρυξαν οὕτω ποιεῖν (ἐπεὶ ἔδοξε ταῦτα, ἐκήρυξαν οὕτω ποιεῖν) (= όταν τα αποφάσισαν, είπαν με κήρυκα να κάνουν έτσι). 

Οὐκ ἐσώσαμέν σε οἷόν τε ὄν (οὐκ ἐσώσαμέν σε, εἰ και οἷόν τε ἦν) (= αν και ήταν δυνατό). 

  • Συχνές μετοχές σε αιτιατική απόλυτη είναι: α) ἐξόν, δέον, χρεών, δόξαν, προσῆκον, πρέπον κ.ά. β) του ρ. εἰμί σε ουδέτερο γένος με επίθετο, λ.χ. δυνατὸν ὄν, ἀδύνατον ὄν, οἷόν τε ὄν, ῥᾴδιον ὄν, ἄδηλον ὄν κτλ. 
  • Σημείωση. Μερικές φορές με αιτιατική απόλυτη εκφέρεται η μετοχή και προσωπικών ρημάτων αλλά τότε με το ὡς: τοὺς υἱεῖς οἱ πατέρες ἀπὸ τῶν πονηρῶν ἀνθρώπων εἴργουσιν ὡς τὴν τῶν πονηρῶν ὁμιλίαν κατάλυσιν οὖσαν τῆς ἀρετῆς (ἐπεὶ ἡ τῶν πονηρῶν ὁμιλία κατάλυσις τῆς ἀρετῆς ἐστιν) (= τους απομακρύνουν από τους κακούς ανθρώπους, γιατί όπως πιστεύουν η συναναστροφή με τους κακούς είναι...)



Σχετικά Online Μαθήματα:

16




Πηγές:









at
Labels:

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)