💖ΤΑ PODCAST ΜΑΣ💖

 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ!!!

💖ΤΑ PODCAST ΜΑΣ💖

SPOTIFY

Ξεκίνησαν τα podcast συμβουλευτικής στο Spotify!!!

Απαντάω αναλυτικά σε όλα τα ερωτήματα που δέχομαι καθημερινά από εσάς!!!

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΊΤΕΕΕΕΕΕ!!!!!

(Και καλό μήνα να έχουμεεεε!!!)

😁😁😁

https://open.spotify.com/playlist/1Bg1xBNqF26ji8ixzZuw8I?si=3854bfbdd01d4367

Η Φιλολογική Παιδεία στο Metabook!!!

Άν ψάχνεις για μεταχειρισμένα βιβλία σε πιο προσιτές τιμές αναζήτησε το προφίλ μας "philologiki paideia" στο metabook!

https://metabook.gr/philologikipaideia

Ακολούθησέ μας στο Spotify!!!

 Οι Αρχικοί Χρόνοι των Ρημάτων σου 

στα Λατινικά για όλα τα Κείμενα 

της Γ'Λυκείου (16 - 50) 

πλέον στο Spotify! 

Ακολούθησε την Φιλολογική Παιδεία στο Spotify !

https://open.spotify.com/episode/2Ve0SjbfWuayM53qepu8um?si=551df56862024d85

https://open.spotify.com/episode/2sOpU2vvbZqNBKF5NehEqq?si=d1738c32b8bd4bef

...στην ευλάβεια προς τη λέξη, στην αργή της αναπνοή – βρίσκεται ίσως η μόνη μας ελπίδα...

Η εξέλιξη της δημιουργικής γραφής

Αλέξης Σταμάτης

11.09.2025

Από την πρώτη στιγμή που η δημιουργική γραφή μπήκε στις αίθουσες των αμερικανικών πανεπιστημίων, ένα παράδοξο την ακολουθεί: μπορεί η τέχνη να διδαχθεί; Μπορεί το άγγιγμα της έμπνευσης, το τρέμουλο της φράσης που γεννιέται ξαφνικά στο χαρτί, να χωρέσει σε πρόγραμμα σπουδών, σε ύλη, σε εξετάσεις; Για χρόνια η απάντηση ήταν αρνητική. Κι όμως, το μάθημα όχι μόνο άντεξε αλλά ρίζωσε. Γιατί αποδείχτηκε πως ο στόχος του, εάν γίνεται σωστά, δεν είναι να παράγει συγγραφείς κατά παραγγελία, αλλά να καλλιεργεί την ευαισθησία της γλώσσας, την ικανότητα να στέκεσαι μπροστά σε μια πρόταση με το ίδιο δέος που στέκεσαι μπροστά σε έναν πίνακα ή σε μια παρτιτούρα.

Στα πρώτα της βήματα, η δημιουργική γραφή έμοιαζε περισσότερο με τεχνική εξάσκηση. Μάθαινες πώς στήνεται μια πλοκή, πώς ανασαίνει ένας διάλογος, πώς χτίζεται ρυθμός. Μια ξυλουργική του λόγου, τίμια αλλά στεγνή. Με τον καιρό, όμως, το τοπίο άλλαξε. Σήμερα, το σωστό μάθημα δεν είναι μηχανισμός αλλά τελετουργία βραδύτητας. Oχι οδηγίες χρήσεως αλλά πρόσκληση να αφουγκραστείς το βάρος μιας λέξης, να αντέξεις τη σιωπή γύρω της, να την αφήσεις να αναπνεύσει πριν την προδώσεις με βιασύνη.

Σε κάθε γωνιά του κόσμου τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής λειτουργούν σαν μικρογραφίες κοινωνίας. Εκεί ακούς ιστορίες εξορίας, απώλειας, ασφυξίας, χαράς. Οι ασκήσεις δεν είναι τυχαίες. «Γράψε χωρίς να χρησιμοποιήσεις το ρήμα είμαι». «Αναφέρσου σε μια μνήμη χωρίς καμία μεταφορά». Αυτές οι μικρές απαγορεύσεις ανοίγουν τον δρόμο σε κάτι μεγαλύτερο – σε μια φωνή που δεν μιμείται αλλά επιμένει, που διεκδικεί την ύπαρξή της με πείσμα.

Oμως όλα αυτά έχουν αξία μόνο όταν το μάθημα μένει πιστό στην ουσία του. Αν μετατραπεί σε εμπορικό προϊόν, σε συνταγή ταχείας επιτυχίας, καταρρέει. Η λογοτεχνία δεν είναι επάγγελμα προς άμεση κατανάλωση. Είναι τοπίο αντίστασης, χώρος όπου οι λέξεις ξαναβρίσκουν την πυκνότητά τους. Κάθε φράση είναι υπόσχεση, μπορεί να προδοθεί ή να αντέξει.

Από την τεχνική αφετηρία του περασμένου αιώνα μέχρι τη σημερινή υπαρξιακή της διάσταση, η ιστορία της δημιουργικής γραφής μάς θυμίζει κάτι πολύτιμο: ότι η γλώσσα παραμένει το τελευταίο καταφύγιο νοήματος. Σε μια εποχή επιτάχυνσης και θορύβου, το μάθημα αυτό δεν χαρίζει δόξα ούτε εγγυάται βιβλία. Προσφέρει κάτι πιο σπάνιο – τη δυνατότητα να ακούσεις μια αυθεντική πρόταση που να κουβαλά το βάρος σου. Και σε αυτή την επιμονή – στην ευλάβεια προς τη λέξη, στην αργή της αναπνοή – βρίσκεται ίσως η μόνη μας ελπίδα πως η λογοτεχνία μπορεί ακόμη να έχει σημασία, να μιλήσει για εμάς και μέσα από εμάς, ακόμη και τώρα.

Πηγή:

https://www.tovima.gr/print/opinions/i-ekseliksi-tis-dimiourgikis-grafis/

Λογο-τεχνία και τεχνο-λογία στην αυγή του 21ου αιώνα

Γράφει η Βάνα Λυδάκη

Το ότι οι περισσότεροι άνθρωποι της γενιάς μου, της generation X, διάβασαν στα νιάτα τους πολλά και καλά μυθιστορήματα και τώρα δεν τα αγγίζουν, είναι γνωστό. Όπως επίσης και το ότι τώρα πια το ευρύ αναγνωστικό κοινό είναι μεσήλικες γυναίκες που τέρπονται από «εύκολα» αναγνώσματα ανώριμου αισθηματισμού, που δεν αντικατοπτρίζουν τη ζωή ούτε την «οικοδομούν» με κάποιο τρόπο, αλλά λειτουργούν σα συνέχεια του φαντασιακού ψευδοκόσμου των τηλεοπτικών σίριαλ. Οι υπαρξιακές αναζητήσεις του παρελθόντος έχουν αντικατασταθεί από νούμερα, μετρήσεις και υπολογισμούς. Οικονομικές εφημερίδες και αθλητικά. Το αστυνομικό μυθιστόρημα και τα της οικονομικο-πολιτικής διαπλοκής είναι σε άνθιση. Οι δε γυναίκες της γενιάς μου παρουσιάζουν κι ένα άλλο φαινόμενο: την ασύστολη κατανάλωση τέχνης. Τις βλέπεις σε παρουσιάσεις, εκθέσεις, μουσικές εκδηλώσεις, κινηματογράφο, με μια τάση περασάδας απ’ όλα, δίχως παραπάνω σκέψη ή συζήτηση, δίχως εμβάθυνση. Μένει κάτι απ’ ολ’ αυτά τελικά; Έχουμε ανάγκη από πεζογραφία ή από διασκέδαση ως αναγνώστες πεζογραφίας; Έχουμε ανάγκη από τέχνη ή από διασκέδαση ως καταναλωτές τέχνης; Κι όσο για τη νεότερη γενιά, αυτή που αποκαλούμε millennium, εδώ τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα. Πέρα από παθολογικοί εικονολάτρες και φοβικοί των μεγάλων κειμένων είναι και λάτρεις των κλικ, των «πατημάτων». Ζουν για να πατάνε κουμπιά κι οθόνες και το διάβασμα έρχεται κατ’ εξαίρεση.

Ολ’ αυτά σε κάνουν ν’ αναρωτιέσαι που βαδίζει η λογοτεχνία. Τι θα επιβιώσει από την τέχνη του λόγου τον 21ο αιώνα. Τι θα επιβιώσει από τη γλώσσα που ολοένα συρρικνώνεται και μάλιστα με ταχύτητες ηλεκτρονικές. Γιατί συρρικνώνεται; Γιατί πολύ απλά όλη αυτή η κληρονομιά των λέξεων είναι άχρηστη στην ηλεκτρονική εποχή, στη νέα ηλεκτρονική γενιά των ανθρώπων. Των ανθρώπων που είναι συνδεδεμένοι διαδικτυακά όπου κι αν βρίσκονται κι ότι κι αν κάνουν, κι αυτό που κάνουν μπορούν να το κάνουν από πολλούς τόπους και με πολύ κόσμο. Της γενιάς που δεν χρειάζεται να θυμάται τίποτε γιατί όλα «κατεβαίνουν» από τον ιστό, της γενιάς που πρέπει να μιλάει λίγο γιατί ότι γράφεται στον ιστό είναι κι αυτό που μιλιέται.

Μήπως τελικά ο άνθρωπος του εικοστού πρώτου αιώνα, ο συνδεδεμένος στο δίκτυο -ο webnet Homo sapiens, ας τον πούμε έτσι- , εκείνος που δεν ψάχνει αιτίες, αλλά βρίσκει πληροφορίες και συσχετίσεις, εκείνος που δεν είναι στραμμένος στον εαυτό του αλλά είναι μονίμως συνδεδεμένος στο δίκτυο θα έχει τελικά και άλλες ανάγκες από την πεζογραφία; Την πεζογραφία όπως τουλάχιστον αυτή αναπτύχθηκε τον εικοστό αιώνα. Τον αιώνα του Ντοστογιέφσκι, του Φρόυντ και του Σαρτρ, της ψυχανάλυσης και του υπαρξισμού. Την λογοτεχνία που προσπαθεί να δώσει απάντηση στο ερώτημα: Ποιος είμαι; Στη λογοτεχνία που δεν περιγράφει τη ζωή, αλλά την αναπαριστά· δεν την αντανακλά, αλλά την οικοδομεί από την αρχή σε μια προσπάθεια να αποδώσει στο μέγιστο τα όσα αφουγκράζεται από τον εσωτερικό μας εαυτό. Είναι, εξάλλου, γνωστό  ότι οι ταχύτητες της ψηφιακής ζωής είναι πολύ μεγάλες, ενώ χρόνος της ενδοσκόπησης έχει άλλους, αργούς ρυθμούς. Ο νέος κόσμος, ο κόσμος των webnet homo, πιθανά θα τα περιέχει όλα μέσα στον ιστό, στον ιστό του κόσμου και στον ιστό του ανθρώπου. Και τότε ίσως ο πολιτισμός μας να ξεφύγει από τον ανθρωποκεντρισμό της Νεωτερικότητας. Ίσως ο άνθρωπος και ο κόσμος να μπουν στην ίδια εξίσωση.

Αυτό βέβαια ως ζητούμενο μπορεί να αποτελέσει την νέα ουτοπία του 21ου αιώνα. Η ευκολία στην διασύνδεση και στην πληροφορία σε παγκόσμιο επίπεδο, όλοι συνδεδεμένοι με όλους την κάθε στιγμή, το συλλογικό σώμα των ανθρώπων σε μια ένωση. Η ένωση είναι παραδοσιακά και σε όλους τους πολιτισμούς, ένα από τα ζητούμενα του ανθρώπου. Η ένωση με τη φύση, η ένωση συναισθήματος και λογικής, η ένωση με το συλλογικό, η ένωση με το σύμπαν. Θα το καταφέρει αυτό η ανθρώπινη δικτύωση στην ψηφιακή εποχή; Και τι σημαίνει ανθρώπινος πολιτισμός με περιορισμένη γλώσσα; Αν λέξεις που εφευρέθηκαν για να εκφράσουν τους ποιοτικούς χαρακτήρες του ατόμου και του κόσμου που τον περιβάλλει περιπέσουν σε αχρηστία και εξαφανιστούν από το λεξιλόγιο μας αυτό σημαίνει ότι το ανθρώπινο αρχίζει να μπαίνει σε μία τεχνολόγιση. Το ανθρώπινο μελλοντικά θα υφίσταται μόνο ποσοτικά, ως βιολογικό υλικό, νούμερα, στατιστική, απόδοση, καταγραφή. Και αν η μνήμη ως βιολογική ιδιότητα υποκατασταθεί από τη μνήμη του υπολογιστή, τότε ο άνθρωπος θα αποκτήσει μία εξαρτημένη μνήμη. Μια μνήμη που θα σβήνει πολύ εύκολα, με μια ιστορία που θα αλλάζει με το πάτημα ενός κουμπιού.

Ο πολιτισμός του «τεχνολογημένου» ανθρώπου θα μπορούσε να είναι πολύ απλά ένας άλλος πολιτισμός. Ωστόσο, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, ιδίως όταν αυτό που αναδύεται μαζί με την ηλεκτρονική εποχή της παγκοσμιοποίησης είναι ένας δεσποτικός ολοκληρωτισμός. Ένας δεσποτισμός που τυλίγει - καθοδηγεί τους ανθρώπους δίχως να τον αντιλαμβάνονται μέσω της τεχνοεπιστήμης, της βιοπολιτικής και του δικτύου με το οποίο είναι συνδεδεμένοι σ’ αυτά. Ο τεχνολογημένος άνθρωπος είναι περισσότερο από ποτέ ευάλωτος στην υποδούλωση. Κι αυτό, διότι χάνει τις δυνάμεις που τον βοηθούν να αντιστέκεται στην απώλεια της ελευθερίας του και οι οποίες εξικνούνται από την τριάδα: ιστορία, φύση συναίσθημα. Δίχως λέξεις να διατυπωθούν, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ζωής, της συναισθηματικής - υπαρξιακης ζωής, απλά γίνονται αδιανόητα. Με εξαρτημένη μνήμη, οι άνθρωποι δίνουν τον έλεγχο του παρελθόντος σε άλλους. Κι εδώ ισχύει η περίφημη ρήση του Τζ. Οργουελ στο 1984, «όποιος ελέγχει το παρελθόν ελέγχει το μέλλον. Όποιος ελέγχει το παρόν ελέγχει το παρελθόν».

Το να αγνοεί κανείς την ηλεκτρονική εποχή και τη δικτύωση του ανθρώπου του 21ου αιώνα είναι στρουθοκαμηλισμός. Πρόκειται για μία επανάσταση. Ωστόσο, όπως γίνεται σε κάθε ανατροπή, το καλό είναι ότι είναι απρόβλεπτη. Όσο κι αν κάποιοι σχεδιάζουν πάνω στην παγκοσμιοποίηση αυτό που τελικά θα συντελεστεί, δε σχεδιάζεται. Σημασία έχει να κατανοήσουμε την αναγκαιότητα της αυτοσυνειδησίας και της συγκρότησης συνειδήσεων μέσα στην ψηφιακή παρουσία του μέλλοντος. Να κατανοήσουμε τη λειτουργία της γλώσσας και της μνήμης ως αντίσταση στον κίνδυνο ενός «αόρατου» τεχνοπολιτικού ολοκληρωτισμού. Σημασία έχει ο άνθρωπος με επίγνωση, που αποτελεί το αποκύημα του εικοστού αιώνα, να μην διαχυθεί και εξανεμιστεί μέσα στον παγκόσμιο ιστό του 21ου αιώνα, αλλά να κάνει τον ιστό κτήμα του. Το στοίχημα θα μπορούσε να τεθεί κάπως έτσι: η τεχνολόγιση να μην καταπιεί το ανθρώπινο αλλά το ανθρώπινο να υπερβεί την τεχνολόγιση.

Πηγή:

https://www.vakxikon.gr/%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF-%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%BF-%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CF%85%CE%B3%CE%AE-%CF%84/

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΛ 2025-2026

 

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΛ 2025-2026

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΒΙΒΛΙΑ 2025-2026

• Κοπιδάκης Μ., Πατρικίου Έ., Λυπουρλής, Δ., Μωραΐτου Δ., «Αρχαία Ελληνικά, Φιλοσοφικός Λόγος», Γ' τάξη Γενικού Λυκείου, Υ.ΠΑΙ.Θ./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»,
• «Αρχαία Ελληνικά, Φάκελος Υλικού» Γ' τάξη Γενικού Λυκείου, Υ.ΠΑΙ.Θ./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
• Ζαμάρου Ειρ., Μήτσης Ν., Παπανδρέου Ιφ., Εγχειρίδιο Γλωσσικής Διδασκαλίας, Υ.ΠΑΙ.Θ./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
• Οικονόμου Μ., Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής, Υ.ΠΑΙ.Θ./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»,
• Μουμτζάκης Α. Β., Συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής (Α΄, Β΄, Γ΄ Γενικού Λυκείου), Υ.ΠΑΙ.Θ./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

Από το σχολικό βιβλίο: Κοπιδάκης Μ., Πατρικίου Έ., Λυπουρλής, Δ., Μωραΐτου Δ., «Αρχαία Ελληνικά, Φιλοσοφικός Λόγος», Γ' τάξη Γενικού Λυκείου, Υ.ΠΑΙ.Θ./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

Εισαγωγή:

Δ.  Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ:

Κεφ. Δ2: Οι φιλοσοφικές ιδέες του Σωκράτη. Διαλεκτική, μαιευτική, ειρωνεία. Η αναζήτηση των ορισμών, η επαγωγική μέθοδος και η ηθική.

Κεφ. Δ3: Η δίκη και ο θάνατος του Σωκράτη.

Ε. Ο ΠΛΑΤΩΝ:

Κεφ. E1: Ο βίος του.

Πλάτων, Πρωταγόρας:

Β. Η φιλοσοφική σημασία του διαλόγου

Γ. Ο μύθος του Πρωταγόρα για τη δημιουργία του ανθρώπου και την αρετή (Στην εξεταστέα ύλη δεν περιλαμβάνονται «Ησιόδου, Θεογονία, Ο μύθος του Προμηθέα», πρωτότυπο (στ. 507- 569) και νεοελληνική απόδοσή του από τον Π. Λεκατσά, και «Αισχύλου, Προμηθέας Δεσμώτης, Η προσφορά του Προμηθέα στον ανθρώπινο πολιτισμό», πρωτότυπο (στ. 436 - 506) και νεοελληνική απόδοσή του από τον Τ. Ρούσσο).

Πλάτων, Πολιτεία:

Εισαγωγή στην Πολιτεία

1. Νεανικές φιλοδοξίες και απογοητεύσεις,

2. Η συγγραφή της Πολιτείας,

3. Η σκηνοθεσία και τα πρόσωπα του διαλόγου,

6. Οι τρεις τάξεις,

8. Η αγωγή των φυλάκων,

12. Οι φιλόσοφοι-βασιλείς,

13. Η δικαιοσύνη.

Η αλληγορία του σπηλαίου, εισαγωγικό σημείωμα.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ

Βίος και έργα:

Πότε και πού γεννήθηκε ο Αριστοτέλης - Λίγα λόγια για την καταγωγή του,

Ο Αριστοτέλης στην Ακαδημία του Πλάτωνα: Μαθητής πρώτα, δάσκαλος στη συνέχεια,

Ο Αριστοτέλης στη Μακεδονία: Δάσκαλος του Αλέξανδρου,

Επιστροφή του Αριστοτέλη στην Αθήνα: Αρχίζει η τρίτη περίοδος της φιλοσοφικής του δραστηριότητας. Ο Αριστοτέλης διδάσκει στο Λύκειο,

Ο Αριστοτέλης εγκαταλείπει οριστικά την Αθήνα - Το τέλος της ζωής του.

Αριστοτέλης, Ἠθικά Νικομάχεια

Εισαγωγή (ολόκληρη)

Αριστοτέλης, Πολιτικά

Εισαγωγή (ολόκληρη)

Από το σχολικό βιβλίο: «Αρχαία Ελληνικά, Φάκελος Υλικού» Γ' τάξη Γενικού Λυκείου Κείμενα αναφοράς από τις παρακάτω θεματικές ενότητες, όπως αυτά εμφανίζονται στον Φάκελο Υλικού:

Α. Η αντίληψη για τη φιλοσοφία: Η φιλοσοφία και η διαμόρφωση του ανθρώπου

Α.1 Γιατί φιλοσοφεί ο άνθρωπος;
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Μετά τα φυσικά A 2, 98b12-28

Α.2 Η πρακτική και πολιτική διάσταση της φιλοσοφίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Προτρεπτικός προς Θεμίσωνα, αποσπάσματα 8-9

Α.3 Η φιλοσοφία ως προϋπόθεση για την ευδαιμονία
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ, Επιστολή στον Μενοικέα, 122

Β. Η δημιουργία της ανθρώπινης κοινωνίας και η πολιτική αρετή (Πλάτων, Πρωταγόρας)

Β.4 Ο πρωταγόρειος μύθος: η διανομή των ιδιοτήτων στα ζώα
ΠΛΑΤΩΝ, Πρωταγόρας 320c-321b (ενότητα: 2η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Β.5 Ο πρωταγόρειος μύθος: η κλοπή της φωτιάς- έντεχνη σοφία και λόγος
ΠΛΑΤΩΝ, Πρωταγόρας 321b-322a (ενότητα: 3η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Β.6 Ο πρωταγόρειος μύθος: το δώρο του Δία-η πολιτική αρετή ως κοινή και αναγκαία ιδιότητα των ανθρώπων
ΠΛΑΤΩΝ, Πρωταγόρας 322a-323a (ενότητα: 4η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Β.7 Η συγκρότηση της πόλεως
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά Α 1.12, 1253a29-39 (ενότητα: 14η σχολικού βιβλίου, που δίνεται σε μετάφραση, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Γ. Η παιδεία και η αναζήτηση της αλήθειας - η ανθρώπινη φύση και το χρέος του φιλοσόφου

Γ.8 Η αλληγορία του σπηλαίου: Οι δεσμώτες
ΠΛΑΤΩΝ, Πολιτεία, 514a-515c (ενότητα: llη σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ», με προσθήκη κειμένου στον Φάκελο Υλικού)

Γ.9 Η αλληγορία του σπηλαίου: Η παιδεία
ΠΛΑΤΩΝ, Πολιτεία, 518b-519a, (κείμενο στον Φάκελο Υλικού)

Γ.10 Η αλληγορία του σπηλαίου: Οι φιλόσοφοι
ΠΛΑΤΩΝ, Πολιτεία, 519b-520a (ενότητες: 12η και 13η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Γ.11 Ο χαρακτήρας και οι στόχοι της παιδείας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά, Θ 1.3-2.1, 1337a33-bll (ενότητα: 20η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Δ. Ο άνθρωπος ανάμεσα στους ανθρώπους - η ηθική αρετή

Δ.12 Η ηθική αρετή
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ήθικά Νικομάχεια, Β 1. 1-4, 1103a14-b2 (ενότητες: 1η και 2η σχολικού βιβλίου Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Δ.13 Η Ηθική αρετή και η ηθική πράξη
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ήθικά Νικομάχεια, Β 1.5-8, 1103b2-25 (ενότητες: 3η και 4η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Δ.14 Ηθική αρετή και μεσότητα
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ήθικά Νικομάχεια, Β 6.4-8, 1106a26-b7 (ενότητα: 7η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Δ.15 Ορισμός της αρετής
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ήθικά Νικομάχεια, Β 6.10-13-16, 1106b18-28· 1106b36-1107a6 (ενότητες: 9η και l0η, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Ε. Ο άνθρωπος μέσα στην πόλη - η πολιτική αρετή

Ε.16 Η πόλις
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά, Α 1.1-8, 1252a1-7∙b27-32 (ενότητες: 11η και 12η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α/Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Ε.17 Ο άνθρωπος ζῷον πολιτικόν
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά, Α 1. 10-11, 1253a7-18 (ενότητα: 13η σχολικού βιβλίου, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α/Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»)

Ε.18 Η αρχή της πλειοψηφίας
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Πολιτικά, Γ6. 3-4, 1281a39-b10 (κείμενο στον Φάκελο Υλικού)

ΣΤ. Ο άνθρωπος πολίτης του κόσμου - η νέα οικουμένη και η επιμέλεια του εαυτού

ΣΤ. 21 Η νέα οικουμένη
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, Περί Ἀλεξάνδρου τύχης καί ἀρετῆς, 6 329 A-D (κείμενο στον Φάκελο Υλικού)

 

 

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

1. ΚΕΙΜΕΝΟ

Αδίδακτο πεζό κείμενο αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων της απικής διαλέκτου.

2. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ - ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ

α. Η ύλη που περιλαμβάνεται στα βιβλία του Γυμνασίου «Αρχαία Ελληνική Γλώσσα» Α', Β', Γ' Γυμνασίου.

β. Ολόκληρη η ύλη που περιλαμβάνεται στο σχολικό βιβλίο Εγχειρίδιο Γλωσσικής Διδασκαλίας (ενότητες: 1 - 21).

 

ΛΑΤΙΝΙΚΑ

ΒΙΒΛΙΑ 2025-2026
Πασχάλης Μ., Σαββαντίδης Γ., Λατινικά τεύχος Α΄, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
Πασχάλης Μ., Σαββαντίδης Γ., Λατινικά τεύχος Β΄, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
Τζάρτζανος Α., Λατινική Γραμματική, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

Εισαγωγή:

Από το σχολικό βιβλίο Πασχάλης Μ., Σαββαντίδης Γ., Λατινικά τεύχος Α΄, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»:

Λατινική Γλώσσα και Λογοτεχνία:
Η λατινική γλώσσα,
Η γένεση της ρωμαϊκής λογοτεχνίας
Εποχές της ρωμαϊκής λογοτεχνίας,
Γενικά χαρακτηριστικά της ρωμαϊκής λογοτεχνίας

Η εξέλιξη της ρωμαϊκής λογοτεχνίας:
Προκλασική εποχή (απαρχές-περ. 100 π.Χ.),
Κλασική εποχή (περ. 100 π.Χ.-14 μ.Χ.):
Γενικά χαρακτηριστικά,
Α. Η ρεπουμπλικανική περίοδος ή οι χρόνοι του Κικέρωνα (100-31 π.Χ.),
Β. Οι Αυγούστειοι χρόνοι (31 π.Χ.-14 μ.Χ.).

Κείμενα:

Από το σχολικό βιβλίο Πασχάλης Μ., Σαββαντίδης Γ., Λατινικά τεύχος Α΄: Μαθήματα XVI-XX

Από το σχολικό βιβλίο Πασχάλης Μ., Σαββαντίδης Γ., Λατινικά τεύχος Β΄: Μαθήματα XXI-L.

Και αξιοποιείται το βιβλίο αναφοράς: Α. Τζάρτζανος, Λατινική Γραμματική, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

Γραμματική – Συντακτικό:

I. Η ύλη που έχει διδαχθεί στη Β΄ ΓΕ.Λ.

II. Η ύλη Γ΄ ΓΕ.Λ.:

• Η οριστική του παθητικού ενεστώτα της γ΄ συζυγίας
• Το απαρέμφατο του παθητικού ενεστώτα της γ΄ συζυγίας
• Τα αποθετικά ρήματα της γ΄ συζυγίας
• Η οριστική του παθητικού μέλλοντα της γ΄ και δ΄ συζυγίας
• Το ρήμα fio
• Η οριστική του παθητικού παρατατικού και των αποθετικών ρημάτων
• Η μετοχή του παθητικού παρακειμένου
• Τα σύνθετα του do
• Το εξωτερικό και το εσωτερικό αναγκαστικό αίτιο
• Το απαρέμφατο του ενεργητικού παρακειμένου
• Η αόριστη αντωνυμία quidam, quaedam, quiddam (ουσιαστική) και quoddam (επιθετική)
• Το ειδικό απαρέμφατο
• Το ουσιαστικό bos
• Οι συντελεσμένοι χρόνοι της παθητικής φωνής
• Το απαρέμφατο του παθητικού παρακειμένου
• Ο υπερθετικός των επιθέτων
• Η γενική και η αφαιρετική της ιδιότητας
• Η απόλυτη αφαιρετική
• Τα ρήματα cado και caedo και τα σύνθετά τους
• Η μετοχή του ενεστώτα
• Η μετοχή του ενεστώτα των αποθετικών ρημάτων
• Η μετοχή του μέλλοντα
• Η μετοχή του μέλλοντα των αποθετικών ρημάτων
• Η χρήση της μετοχής
• Η ενεργητική περιφραστική συζυγία
• Το απαρέμφατο του μέλλοντα
• Η έκφραση est mihi nomen
• Ο σύνδεσμος dum + οριστ. του ενεστώτα
• Η απόλυτη αφαιρετική
• Η υποτακτική του ενεργητικού ενεστώτα
• Η υποτακτική του παθητικού ενεστώτα
• Η χρήση της υποτακτικής
• Η υποτακτική του ενεργητικού και παθητικού παρατατικού
• Η χρήση της υποτακτικής
• Η ακολουθία των χρόνων
• Η υποτακτική του ενεργητικού παρακειμένου
• Η υποτακτική του παθητικού παρακειμένου
• Η υποτακτική του ενεργητικού υπερσυντελίκου
• Η υποτακτική του παθητικού υπερσυντελίκου
• Η ακολουθία των χρόνων
• Ο ιστορικός και ο χρονικός cum
• Προτάσεις ουσιαστικές με το quod
• Η προστακτική του ενεργητικού ενεστώτα
• Η προστακτική του ενεργητικού μέλλοντα
• Η προστακτική του παθητικού ενεστώτα και μέλλοντα
• Η απαγόρευση
• Παρατηρήσεις για τη χρήση της προστακτικής
• Ο προσδιορισμός του χρόνου
• Τα παραθετικά των επιθέτων
• Ο υπερθετικός των επιθέτων σε -er και-lis
• Περιφραστικός σχηματισμός των παραθετικών
• Ο σχηματισμός των επιρρημάτων
• Τα παραθετικά των επιρρημάτων
• Ο β΄ όρος της σύγκρισης
• «Ανώμαλα» παραθετικά
• Οι εκφράσεις maior natu και minor natu
• Παρατηρήσεις για τη χρήση του συγκριτικού (απόλυτη σύγκριση)
• Η απουσία της οριστικής στον πλάγιο λόγο
• Ο προσδιορισμός του τόπου
• Ο προσδιορισμός του χρόνου
• Το ρήμα eo, ii(ivi), itum, ire
• Οι χρήσεις της γενικής
• Οι χρήσεις της δοτικής
• Οι χρήσεις της αφαιρετικής
• Το γερούνδιο
• Το γερουνδιακό
• Η παθητική περιφραστική συζυγία
• Το ποιητικό αίτιο του γερουνδιακού
• Το σουπίνο
• Ο προσδιορισμός του σκοπού
• Οι αιτιολογικές προτάσεις
• Οι τελικές προτάσεις
• Ο προσδιορισμός του σκοπού
• Οι επιρρηματικές συμπερασματικές προτάσεις
• Οι χρονικές προτάσεις
• Χρήσεις του συνδέσμου cum
• Οι υποθετικοί λόγοι
• Οι εναντιωματικές προτάσεις
• Οι παραχωρητικές προτάσεις
• Οι παραβολικές προτάσεις
• Οι υποθετικές παραβολικές προτάσεις
• Οι αναφορικές προτάσεις
• Οι ευθείες ερωτήσεις
• Οι πλάγιες ερωτήσεις
• Οι βουλητικές προτάσεις
• Οι ουσιαστικές συμπερασματικές προτάσεις
• Οι ενδοιαστικές προτάσεις και οι ουσιαστικές προτάσεις που εισάγονται με το quominus, το ne και το quin.
• Ακολουθία των χρόνων
• Ανακεφαλαίωση των χρήσεων του συνδέσμου ut
• Ο πλάγιος λόγος
• Η γερουνδιακή έλξη και ο προσδιορισμός του σκοπού
• Τα αντωνυμικά επίθετα.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

 

ΒΙΒΛΙΑ 2025-2026

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

• Τσολάκης Χ., Αδαλόγλου Κ., Αυδή Α., Γρηγοριάδης Ν., Δανιήλ Α., Ζερβού 1., Λάππα Ε., Τάνης Δ., Έκφραση - Έκθεση (τεύχος Γ'), Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
• Χατζησαββίδης Σ., Χατζησαββίδου Α., Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Α', Β', Γ' Γυμνασίου), Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
• Κανδήρου Γλ., Πασχαλίδης Δ., Ρίζου Σπ., Γλωσσικές Ασκήσεις (Γενικό Λύκειο), Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
• Μανωλίδης Γ., Μπεχλιβάνης 0., Φλώρου Φ., Θεματικοί Κύκλοι. Έκφραση - Έκθεση (Γενικό Λύκειο), Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
• Νεοελληνική Γλώσσα Γ' Γενικού Λυκείου, Φάκελος Υλικού - Δίκτυο κειμένων: «Εμείς και οι άλλοι ... », Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

• Γρηγοριάδης Ν., Καρβέλης Δ., Μηλιώνης Χ., Μπαλάσκας Κ., Παγανός Γ., Παπακώστας Γ., Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (τεύχος Γ'), Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
• Παρίσης 1., Παρίσης Ν., Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
• Λογοτεχνία, Φάκελος Υλικού-Δίκτυα Κειμένων, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

Η εξέταση των μαθητών και μαθητριών είναι ενιαία για τη Νεοελληνική Γλώσσα και τη Λογοτεχνία και γίνεται σε κείμενα λογοτεχνικά και μη λογοτεχνικά τα οποία δεν εμπεριέχονται στα ανωτέρω διδακτικά βιβλία

Ως εξεταστέα-διδακτέα ύλη ορίζονται δραστηριότητες με τις οποίες υπηρετείται και ελέγχεται η επίτευξη των σκοπών και των προσδοκώμενων αποτελεσμάτων της διδασκαλίας του μαθήματος.

Ι. Για την Νεοελληνική Γλώσσα, οι μαθητές και οι μαθήτριες πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκρίνονται σε δραστηριότητες και να απαντούν σε ερωτήματα/ ερωτήσεις που απορρέουν από κείμενα που αναφέρονται σε κάποιον ή κάποιους από τους θεματικούς άξονες, όπως αυτοί ορίζονται στο Πρόγραμμα Σπουδών.

Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές και οι μαθήτριες καλούνται:

α) να κατανοούν τη γλωσσική μορφή των κειμένων και τα κειμενικά τους χαρακτηριστικά, τη σχέση που έχει η γλώσσα και η οργάνωση του κειμένου με την περίσταση και τον σκοπό της επικοινωνίας,

β) να ερμηνεύουν και να προσεγγίζουν κριτικά τα κείμενα με στόχο τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο αναπαριστώνται ιδέες, αντιλήψεις, προκαταλήψεις για τον άνθρωπο, την κοινωνία και τον κόσμο,

γ) να συγκρίνουν κείμενα ως προς τις δύο προηγούμενες διαστάσεις με στόχο τον εντοπισμό ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ των κειμένων ως προς τη γλώσσα, το μέσο, τους σημειωτικούς τρόπους, το κειμενικό είδος, τις αναπαραστάσεις της πραγματικότητας, τον τρόπο προσέγγισης του θέματος κ.λπ.

δ) να παράγουν κείμενα, με βάση τα μελετώμενα κείμενα με στόχο:
i) τον μετασχηματισμό των γλωσσικών και νοηματικών δομών (σημασιών) των κειμένων ή/και
ii) τη συνοπτική παρουσίαση του περιεχομένου των κειμένων και
iii) τη διατύπωση και έκφραση δικών τους απόψεων, σε επικοινωνιακό πλαίσιο, σχετικά με συγκεκριμένα ερωτήματα που τίθενται στα κείμενα αναφοράς.

ΙΙ. Για τη Λογοτεχνία, οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση να τοποθετούνται/ανταποκρίνονται με ένα ερμηνευτικό σχόλιο στο θέμα ή ερώτημα που οι ίδιοι/-ες πιστεύουν ότι θέτει το κείμενο, αξιοποιώντας συνδυαστικά κειμενικούς δείκτες μεταξύ τους ή και με στοιχεία συγκειμένου, με σκοπό να τεκμηριώνουν τις προσωπικές θέσεις και ανταποκρίσεις τους

Πιο συγκεκριμένα, ο/η μαθητής/-ήτρια αναμένεται να είναι σε θέση:

• να εντοπίσει ποιο είναι, κατά τη γνώμη του/της, το θέμα του κειμένου
• να καταγράψει το ερώτημα ή τα ερωτήματα που απορρέει/-ουν από τον τρόπο που χειρίζεται ο/η συγγραφέας το θέμα του/της
• να αξιολογήσει ποιο από τα ερωτήματα παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον ίδιο/-α και σε αυτό να στηρίξει το ερμηνευτικό του/της σχόλιο.

Τέλος, οι μαθητές και οι μαθήτριες οφείλουν να τεκμηριώνουν τις απαντήσεις τους με αναφορές στο κείμενο ή σε συγκεκριμένους κειμενικούς δείκτες.

Τα κριτήρια με τα οποία κρίνεται η πληρότητα των απαντήσεων των μαθητών και των μαθητριών είναι: η ποιότητα (αλήθεια και ακρίβεια των δεδομένων), η ποσότητα (η επάρκεια των στοιχείων), η συνάφεια του περιεχομένου με τον επικοινωνιακό στόχο και η σαφήνεια σε επίπεδο έκφρασης και διατύπωσης του περιεχομένου (περισσότερα βλ. ΓΝΕΛ, σελ. 169-171).

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ
Προκειμένου οι μαθητές/-τριες να είναι σε θέση να ανταποκρίνονται στις διαδικασίες κατανόησης των κειμένων και στις διαδικασίες παραγωγής λόγου προτείνεται να αξιοποιούν το γλωσσάρι όρων που περιέχεται στους Φακέλους Υλικού. Οι όροι αυτοί αποτελούν εργαλεία προσέγγισης των κειμένων και όχι αυτοσκοπό.

ΙΣΤΟΡΙΑ

ΒΙΒΛΙΟ 2025-2026

Μαργαρίτης Γ., Αζέλης Αγ., Ανδριώτης Ν., Δετοράκης Θ., Φωτιάδης Κ., Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

Από το σχολικό βιβλίο: Μαργαρίτης Γ., Αζέλης Αγ., Ανδριώτης Ν., Δετοράκης Θ., Φωτιάδης Κ., Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας, Υ.ΠΑΙ.Θ.Α./Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

[Η Εισαγωγή δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη.]

A. Η Ελληνική Οικονομία μετά την Επανάσταση

Β. Η Ελληνική Οικονομία κατά το 19ο αιώνα (Εκτός από την ενότητα 11. Το εξωελλαδικό ελληνικό κεφάλαιο)

Γ. Οι οικονομικές εξελίξεις κατά τον 20ό αιώνα

 

Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821 - 1936)

[Η Εισαγωγή δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη.]

Α. Εξωτερικός προσανατολισμός και πελατειακές σχέσεις (1821-1843)

Β. Χειραφέτηση και Αναμόρφωση (1844-1880)

Γ. Δικομματισμός και εκσυγχρονισμός (1880-1909)

Δ. Ανανέωση-Διχασμός (1909-1922)

Ε. Εκσυγχρονισμός και επεμβάσεις (1923-1936)

[Ο Επίλογος δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη.]

 

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1930)

Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα (Εισαγωγή)

Α. Το προσφυγικό ζήτημα κατά την Ελληνική Επανάσταση (1821-1827)

Γ. Η αποκατάσταση των προσφύγων κατά την περίοδο της μοναρχίας του Όθωνα (1833- 1862)

Δ. Πρόσφυγες και αλυτρωτικά κινήματα κατά το 19ο αιώνα

Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά τον 20ό αιώνα (Εισαγωγή)

Β. Η Μικρασιατική καταστροφή

Γ. Η αποκατάσταση των προσφύγων

Δ. Η αποζημίωση των ανταλλαξίμων και η Ελληνοτουρκική προσέγγιση

Ε. Η ένταξη των προσφύγων στην Ελλάδα

 

ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΑΠΟ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ

Ε. Η περίοδος της αυτονομίας και η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα

 

ΠΑΡΕΥΞΕΙΝΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

Δ. Ο Παρευξείνιος Ελληνισμός το 19ο και 20ό αιώνα.

https://edu.klimaka.gr/panelladikes/exetaseis/383-panellhnies-exetastea-ylh-panelladikwn

https://www.minedu.gov.gr/

https://linktr.ee/glykeriavogiatzi

 

 

Οι 2 τυχερές νικήτριες του σημερινού μας διαγωνισμού στο Tiktok: Νάγια Διαμαντοπούλου & Μαρία Μπασδέκη!

"Αυτά τα εργαλεία επεκτείνουν τις δυνατότητές μας, αλλά δεν πρέπει να μας καθοδηγούν"

Τζοάννα Κάο: «Πόση δύναμη έχουν τελικά οι πολίτες στο να επηρεάζουν την τεχνητή νοημοσύνη;»

20.07.2025

Δημήτρης Ελαφρόπουλος

Η Τζοάννα Κάο, εξειδικευμένη σε ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης και επικεφαλής του Δικτύου Λογοδοσίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη στο Pulitzer Center, μιλά στο ΒΗΜΑ για όλες τις προκλήσεις της σύγχρονης ψηφιακής εποχής.

Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη διεισδύει σε κρίσιμους τομείς —από τις προσλήψεις και την υγειονομική περίθαλψη έως τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και τη λήψη αποφάσεων στον δημόσιο τομέα— εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και τα ηθικά όρια στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Πώς λειτουργούν πραγματικά τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης; Ποιος αποφασίζει για την αρχιτεκτονική τους, και ποιος ελέγχει τα αποτελέσματα που παράγουν;

Η Τζοάννα Κάο πριν μερικές μέρες επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο του Reworks Agora 2025, όπου συζήτησε με την Κέλλυ Κική (Data Editor, iMEdD) για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία της τεχνητής νοημοσύνης. Στο πλαίσιο της επίσκεψής της στην Ελλάδα, μίλησε στο ΒΗΜΑ για τα κρισιμότερα ζητήματα στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης.

Σε συνέντευξή της, λοιπόν, στο ΒΗΜΑ, η Τζοάννα Κάο μιλά σε βάθος για τη σημασία της λογοδοσίας στην εποχή των αλγορίθμων, τη δύναμη των πολιτών να επηρεάσουν τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και τον ρόλο της δημοσιογραφίας στην αποκάλυψη όσων συχνά παραμένουν αόρατα πίσω από το «μαύρο κουτί» των τεχνολογικών συστημάτων.

Η Τζοάννα Κάο είναι εξειδικευμένη σε ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης, διαφάνειας, μεροληψίας και κοινωνικού αντίκτυπου, με μακρά εμπειρία σε έρευνες δεδομένων και διεθνή ρεπορτάζ σε αυτό το πεδίο.

Ένα από τα πιο κρίσιμα ερωτήματα είναι το αν και κατά πόσο γνωρίζουμε πως πραγματικά λειτουργούν οι αλγόριθμοι. Ο όρος «μαύρο κουτί» (black boxing) συχνά χρησιμοποιείται για να περιγραφεί το γεγονός πως μεγάλη μερίδα των χρηστών δεν γνωρίζει πολλές πληροφορίες για τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.

Η λογοδοσία είναι τροχοπέδη στην ανάπτυξη των αλγορίθμων;

Μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας υποστηρίζουν πως η μεγαλύτερη λογοδοσία και διαφάνεια προς το κοινό μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξή τους. Μπορεί να βρεθεί κάποιου είδους ισορροπία μεταξύ διαφάνειας και αποτελεσματικότητας;

Δεν είμαι σίγουρη αν η λέξη «ισορροπία» είναι η σωστή λέξη, γιατί δεν πιστεύω ότι η διαφάνεια και η αποδοτικότητα είναι αναγκαστικά αντίθετες έννοιες. Δεν σημαίνει ότι όσο πιο διαφανής είσαι, τόσο λιγότερο αποδοτικός γίνεσαι — ή το αντίστροφο. Στην πραγματικότητα, η διαφάνεια μπορεί να βοηθήσει τις κυβερνήσεις να κινηθούν ταχύτερα. Όπως άλλωστε και το λογισμικό ανοικτού κώδικα: όταν περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να δουν και να καταλάβουν πως λειτουργεί κάτι, μπορούν να συνδράμουν στην βελτίωσή του.

Το σημείο κλειδί είναι να κατασκευάζονται διαφανή συστήματα τεχνητής νοημοσύνης από την αρχή.

Αυτό σημαίνει στην πράξη την θέσπιση διαδικασιών με σκοπό τη δημοσιοποίηση δεδομένων που χρησιμοποιούνται σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης και πληροφοριών για τον τρόπο που αυτό εκπαιδεύεται. Όταν αυτό αποτελεί μέρος της διαδικασίας δημιουργίας μοντέλων από την αρχή, δεν είναι πρόσθετη εργασία – είναι απλώς μέρος του τρόπου που μπορούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να κατασκευάζονται υπεύθυνα και αποτελεσματικά.

Πως μπορεί να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στην ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης σε διαδικασίες του δημοσίου τομέα;

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι που μπορεί να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών. Η νομοθεσία που σχετίζεται με την πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα είναι πολύ σημαντική. Η πρόσβαση είτε απλών πολιτών ή δημοσιογράφων σε πληροφορίες για το πώς δημιουργήθηκε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή πως αναπτύχθηκε, ποιοι το σχεδίασαν, ποια συμφέροντα εμπλέκονται, βοηθά σημαντικά στο να αποφεύγονται υποθετικά σενάρια και να ενισχύεται η λογοδοσία.

Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό οι πολίτες-χρήστες να ξέρουν πως λειτουργούν οι αλγόριθμοι πάνω τους, καθώς αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να γνωρίζουν αναλυτικά πως χρησιμοποιούνται τα προσωπικά τους δεδομένα.Αυτό, επίσης, δίνει την αίσθηση και την ευκαιρία να εντοπίζουν οι χρήστες πότε ορισμένες απαντήσεις των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης είναι παρωχημένες ή λανθασμένες. Ειδικά στην περίπτωση που τα δεδομένα τους χρησιμοποιούνται σε μοντέλα που λαμβάνουν αποφάσεις για τη ζωή τους.

Παγκόσμιο ράλι για την τεχνητή νοημοσύνη

Μέσα στο πλαίσιο του διεθνούς τεχνολογικού ανταγωνισμού μεταξύ των χωρών παρατηρούμε διαφορετικές προσεγγίσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ασία.Οι ΗΠΑ προωθούν την καινοτομία με ένα μοντέλο περιορισμένης ρύθμισης, η ΕΕ προκρίνει την νομοθέτηση, ενώ η Κίνα κινείται με μια στρατηγική επικεντρωμένη στο κράτος. Ποια προσέγγιση είναι πιο αποτελεσματική; Υστερεί η ΕΕ;

Δεν θα έλεγα ότι κάποιο σύστημα είναι ξεκάθαρα καλύτερο — δεν είμαι ειδικός στη γεωπολιτική. Αλλά αυτό που βλέπω είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσεται μέσα στο πλαίσιο του κάθε πολιτικού συστήματος. Άρα, το βασικό ερώτημα είναι: πόση δύναμη έχουν οι πολίτες να συμμετέχουν και να επηρεάζουν αυτό που συμβαίνει;Στις ΗΠΑ, η λογική του «κινήσου γρήγορα και διόρθωσε μετά» μπορεί να οδηγήσει σε αποτυχίες. Αν για παράδειγμα εκπαιδεύσεις ένα μοντέλο αναγνώρισης προσώπου με δεδομένα κυρίως από λευκούς ανθρώπους, το σύστημα θα αποτύχει σε άλλες κοινότητες.

Το τι είναι καινοτομία είναι σχετικό. Αυτό που για κάποιους φαίνεται καινοτόμο, για άλλους μπορεί να είναι άδικο ή επιβλαβές. Η ρύθμιση, η οποία προκρίεται από την ΕΕ, μπορεί να προσφέρει αναχώματα, αλλά χρειάζεται ουσιαστική εφαρμογή και ενεργή συμμετοχή των πολιτών, ώστε να είναι αποτελεσματική.

Εύλογο ερώτημα, το οποίο αναδύεται είναι το τι ορίζουμε ως καινοτομία στο πεδίο της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Δύσκολη ερώτηση. Συνήθως, συνδέουμε την καινοτομία με κάτι καινούργιο. Σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη καινοτομία είναι κάτι που μπορεί να φέρει μια νεά ή και καλύτερη λύση σε ένα πρόβλημα. Για μένα, πραγματική καινοτομία σημαίνει συστήματα που είναι πιο συμπεριληπτικά, πιο φιλικά προς το περιβάλλον, που σέβονται την ανθρώπινη εργασία. Αν ένα σύστημα βλάπτει ή αποκλείει, δεν αποτελεί καινοτομία — ό,τι κι αν υπόσχεται τεχνικά.

Τι ρόλο παίζουν οι τεχνολογικοί κολωσσοί

Οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες — Google, Apple, Facebook, Amazon και Microsoft, γνωστές και ως GAFAM — δεν είναι απλώς επιχειρηματικοί κολοσσοί· λειτουργούν πλέον ως δομές εξουσίας στο ψηφιακό οικοσύστημα. Ορίζουν τα πρότυπα, διαχειρίζονται τεράστιους όγκους προσωπικών δεδομένων και καθορίζουν, εν πολλοίς αδιαφανώς, τι βλέπουμε και πώς αλληλεπιδρούμε στο διαδίκτυο.

Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, οι λεγόμενες GAFAM, κατηγορούνται ότι λειτουργούν ως ολιγοπώλιο στον ψηφιακό χώρο. Πώς μπορούν να κινηθούν οι δημοσιογράφοι και οι πολίτες μέσα σε αυτό το τοπίο;

Είναι δύσκολο, κυρίως επειδή δεν υπάρχει διαφάνεια. Δεν γνωρίζουμε πώς εκπαιδεύονται τα μοντέλα τους, τι δεδομένα χρησιμοποιούνται, ποιοι είναι οι μηχανισμοί λειτουργίας. Και επειδή είναι ιδιωτικές εταιρείες, δεν είναι υποχρεωμένες να δώσουν απαντήσεις. Αλλά οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν ερωτήσεις. Αν ζουν στην ΕΕ, μπορούν να υποβάλουν αιτήματα πρόσβασης στα προσωπικά τους δεδομένα (GDPR).

Τα δεδομένα είναι το νέο νόμισμα. Μπορούμε να επιλέξουμε να τα δώσουμε σε εταιρείες που μας ενημερώνουν για το πως τα διαχειρίζονται. Οι κοινότητες των πολιτών-χρηστών μπορούν να δημιουργήσουν δικά τους συστήματα. Όταν οι μεγάλες εταιρείες εξυπηρετούν μόνο ένα μέρος του πληθυσμού, οι μικρές πρωτοβουλίες μπορούν να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις πιο δίκαιες και πιο συμπεριληπτικές.

Ποιοι είναι οι πρακτικοί περιορισμοί στην απόδοση λογοδοσίας στις μεγάλες πλατφόρμες; Αν ρωτήσουμε, θα μας απαντήσουν;

Συχνά, δεν απαντούν. Αλλά είναι σημαντικό να το γνωρίζουμε αυτό. Οι καταναλωτές μπορούν να επιλέξουν: θα δώσεις τα δεδομένα σου σε μια εταιρεία που είναι διαφανής ή σε μια που δεν είναι; Μπορούμε επίσης να αξιοποιούμε τα νομικά μας δικαιώματα, όπως το κανονισμό για τα προσωπικά δεδομένα (GDPR).

Η ενημέρωση, η επίγνωση και η συλλογική πίεση παραμένουν τα πιο ισχυρά εργαλεία που έχουμε.

Πως μπορεί η δημοσιογραφία να μπει στα άδυτα των αλγορίθμων;

Καθώς τα αλγοριθμικά συστήματα αποκτούν αυξανόμενο ρόλο στη δημόσια και ιδιωτική σφαίρα, η δημοσιογραφία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα πρόκληση: πώς ερευνάς κάτι που δεν βλέπεις; Η παραδοσιακή πρόσβαση σε έγγραφα, πρόσωπα και θεσμούς δεν επαρκεί όταν το «υποκείμενο» της έρευνας είναι ένας αλγόριθμος ή ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης. Παρ’ όλα αυτά, αναπτύσσονται σταδιακά πρακτικές και μεθοδολογίες που επιτρέπουν στους ερευνητές να ρίξουν φως σε αδιαφανή τεχνολογικά οικοσυστήματα.

Μπορείτε να περιγράψετε αποτελεσματικές μεθόδους έρευνας για δημοσιογράφους που θέλουν να ελέγξουν αλγορίθμους με περιορισμένη διαφάνεια;

Η ιδανική περίπτωση — το «Άγιο Δισκοπότηρο» — είναι να έχεις πρόσβαση σε τεχνική τεκμηρίωση: δεδομένα εκπαίδευσης, κώδικα, αποτελέσματα. Αυτό όμως είναι σπάνιο. Εναλλακτικά, μπορείς να βασιστείς σε έγγραφα εκ των έσω ή μαρτυρίες από πρώην εργαζόμενους. Εκεί πρέπει να προστατεύεις τις πηγές και να γνωρίζεις τους νομικούς κινδύνους. Μπορείς επίσης να δοκιμάσεις τα ίδια τα συστήματα ή να συγκεντρώσεις εμπειρικά δεδομένα από χρήστες. Η συστηματική δοκιμή μπορεί να αποκαλύψει προκαταλήψεις και ανισότητες.

Έχετε συναντήσει ηθικά διλήμματα κατά την έρευνα για αλγοριθμικά συστήματα;

Ναι, κυρίως όσον αφορά τις πηγές και τη συναίνεση. Πρέπει να εξηγούμε πάντα στους ανθρώπους τους κινδύνους που αναλαμβάνουν μιλώντας σε εμάς.

Επίσης, όταν δοκιμάζεις ένα σύστημα, πρέπει να είσαι δίκαιος, να μην εκμεταλλεύεσαι την τεχνολογία. Αν χρησιμοποιείς τεχνητή νοημοσύνη για να ερευνήσεις την τεχνητή νοημοσύνη, πρέπει να γνωρίζεις τις προκαταλήψεις της.

Πώς βλέπετε την εξέλιξη της δημοσιογραφίας στον απόηχο των εξελίξεων της τεχνητής νοημοσύνης; Χρειάζεται πλέον να είσαι τεχνολογικά καταρτισμένος για να επιβιώσεις;

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εργαλείο — όπως και η δημοσιογραφία δεδομένων ήταν κάποτε το «μέλλον» της δημοσιογραφίας. Αν ξέρεις να τη χρησιμοποιείς σωστά, μπορεί να ενισχύσει το έργο σου. Στο Pulitzer Center που εργάζομαι, έχουμε υποστηρίξει έργα που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για ανάλυση δορυφορικών εικόνων ή αυτοματοποίηση ερευνών. Αυτά τα εργαλεία επεκτείνουν τις δυνατότητές μας, αλλά δεν πρέπει να μας καθοδηγούν.

Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύονται σε περιορισμένα και μεροληπτικά δεδομένα. Οι δημοσιογράφοι έχουν τη μοναδική ικανότητα — και ευθύνη — να φέρνουν στο φως πλευρές των ζητημάτων που δεν εκπροσωπούνται επαρκώς στα μεγάλα σύνολα δεδομένων. Αυτό είναι κάτι που οι αλγόριθμοι μόνοι τους δεν μπορούν να κάνουν.

Τζοάννα Κάο, Pulitzer Center’s AI Accountability Network

Πηγή:

https://www.tovima.gr/2025/07/20/to-vima-intelligence/tzoanna-kao-posi-dynami-exoun-telika-oi-polites-sto-na-epireazoun-tin-texniti-noimosyni/

«Το γράψιμο είναι σκέψη· η σκέψη είναι γράψιμο. Αν καταργήσουμε αυτήν την διαδικασία, τι μένει από την σκέψη;»

Τεχνητή Νοημοσύνη: Πώς το ChatGPT αλλάζει τον τρόπο σκέψης και γραφής των φοιτητών

02.07.2025

Η αθέατη επίδραση των εργαλείων AI στην κριτική ικανότητα και την πνευματική προσπάθεια των φοιτητών

Οταν η Jocelyn Leitzinger ζήτησε από τους φοιτητές της να διηγηθούν ένα «ανέκδοτο» από την προσωπική τους ζωή με θέμα τις διακρίσεις, παρατήρησε ότι το θύμα στις ιστορίες ονομαζόταν πολύ συχνά Σάλι. «Ηταν ξεκάθαρο ότι ήταν ένα γυναικείο όνομα συνηθισμένο στο ChatGPT», λέει η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Ιλινόι. Οι φοιτητές της δεν έκαναν καν τον κόπο «να γράψουν κάτι από την ζωή τους!»,

Η Jocelyn Leitzinger που διδάσκει Εμπόριο και Κοινωνία εκτιμά ότι περίπου οι μισοί από τους 180 φοιτητές της έχουν χρησιμοποιήσει ChatGPT κατά ανάρμοστο τρόπο κατά το τελευταίο εξάμηνο – ακόμη και στις περιπτώσεις που έπρεπε να γράψουν για θέματα ηθικής που συνδέονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) …

Και δεν εκπλήσσεται από τα αποτελέσματα πρόσφατης έρευνας που δείχνει ότι οι φοιτητές που χρησιμοποιούν την γενετική ΑΙ για να γράψουν τις εργασίες τους διαθέτουν λιγότερο κριτικό πνεύμα.

Η προκαταρκτική έρευνα έχει γίνει viral στα κοινωνικά δίκτυα βρίσκοντας απήχηση στο πλήθος των εκπαιδευτικών που βρίσκονται αντιμέτωποι με την πρακτική αυτή.

Μια πειραματική έρευνα και τα πρώτα νευρολογικά ευρήματα

Από την δημοσίευσή της τον περασμένο μήνα, περισσότεροι από 3.000 εκπαιδευτικοί έχουν γράψει στην ομάδα των ερευνητών του MIT που πραγματοποίησε την έρευνα, σύμφωνα με την Nataliya Kosmyna, την βασική της συντάκτη.

Για την έρευνα, η οποία δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί, 54 φοιτητές της περιοχής της Βοστώνης χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες. Επρεπε να γράψουν εργασίες σε 20 λεπτά: στην πρώτη οι φοιτητές χρησιμοποίησαν το ChatGPT, στην δεύτερη μία μηχανή αναζήτησης και στην τρίτη μόνο το μυαλό τους.

Οι ερευνητές μέτρησαν την εγκεφαλική δραστηριότητα των φοιτητών σε συνεδρίες που απείχαν μεταξύ τους μήνες και δύο εκπαιδευτικοί επιφορτίσθηκαν με την βαθμολόγηση των γραπτών.

Οσοι χρησιμοποίησαν το ChatGPT είχαν σημαντικά λιγότερο καλά αποτελέσματα σε σχέση με εκείνους που χρησιμοποίησαν μόνο το μυαλό τους. Εγκεφαλογραφήματα έδειξαν ότι διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου συνδέονταν μεταξύ τους λιγότερο συχνά.

Επίσης, άνω του 80% των χρηστών της AI δεν ήταν σε θέση να παραθέσουν κανένα τμήμα της εργασίας που μόλις είχαν γράψει. Το ποσοστό αυτό είναι μόνο 10% για τις άλλες δύο ομάδες.

Στην τρίτη συνεδρία ήταν πλέον κολλημένοι στο copy-paste.

Από την πλευρά τους, οι εκπαιδευτικοί που βαθμολόγησαν τα γραπτά δήλωσαν ότι τους ήταν εύκολο να αναγνωρίσουν τις εργασίες «χωρίς ψυχή» που γράφτηκαν μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αν και η γραμματική και το συντακτικό ήταν σωστά, έλειπαν η δημιουργικότητα, η προσωπικότητα και η εις βάθος σκέψη.

Ωστόσο, η επικεφαλής της έρευνας δεν δέχεται τις ερμηνείες που προέβαλαν ορισμένα μέσα ενημέρωσης σύμφωνα με τις οποίες η Τεχνητή Νοημοσύνη κάνει τους ανθρώπους χαζούς και τεμπέληδες.

Οι αντιδράσεις της επιστημονικής κοινότητας και οι ευρύτερες ανησυχίες

Κατά την τέταρτη συνεδρία, η ομάδα των φοιτητών που δεν είχε χρησιμοποιήσει μέχρι εκεί παρά μόνο το μυαλό κλήθηκε να χρησιμοποιήσει για πρώτη φορά το ChatGPT…και εκεί διαπιστώθηκε ακόμη υψηλότερη νευρωνική συνδεσιμότητα, επισημαίνει η Nataliya Kosmyna.

Είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα από μία τόσο περιορισμένη έρευνα, λέει η ερευνήτρια προσθέτοντας ότι θα χρειασθούν επιπλέον έρευνες για τον τρόπο χρησιμοποίησης των εργαλείων της AI για την διευκόλυνση της μάθησης.

Η Ashley Juavinett, νευροεπιστήμονας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας-Σαν Ντιέγκο, η οποία δεν συμμετείχε την έρευνα, επικρίνει επίσης ορισμένες συναγωγές που έγιναν με βάση την έρευνα του MIT.

«Αυτό το άρθρο δεν παρέχει ικανές αποδείξεις, ούτε διαθέτει μεθοδολογική επάρκεια για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τις επιπτώσεις των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, όπως το ChatGPT, στην λειτουργία του εγκεφάλου», λέει.

Ομως, σύμφωνα με την Jocelyn Leitzinger, τα αποτελέσματα αυτά απηχούν την δική της αντίληψη για τον τρόπο κατά τον οποίο οι γραπτές εργασίες των φοιτητών της άλλαξαν μετά την άφιξη του ChatGPT το 2022: λιγότερα ορθογραφικά λάθη, αλλά και λιγότερη αυθεντικότητα.

Η εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης παραβάλλεται συχνά με την εισαγωγή των αριθμομηχανών (κομπιουτεράκια), που υποχρέωσε τους καθηγητές να αλλάξουν τις μεθόδους τους.

Η Jocelyn Leitzinger ανησυχεί για το γεγονός ότι οι φοιτητές δεν έχουν ανάγκη από καμία βασική γνώση πριν χρησιμοποιήσουν την Τεχνητή Νοημοσύνη, πηδώντας έτσι μία θεμελιώδη φάση μάθησης.

Το πρόβλημα ξεπερνά τον χώρο της εκπαίδευσης. Οι επιστημονικές επιθεωρήσεις δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τον κατακλυσμό άρθρων που αποτελούν προϊόντα της AI. Το ίδιο ανησυχεί και ο εκδοτικός τομέας, την ώρα που μία start-up σχεδιάζει να εκδίδει 8.000 βιβλία ετησίως, όλα προϊόντα της AI.

«Το γράψιμο είναι σκέψη· η σκέψη είναι γράψιμο. Αν καταργήσουμε αυτήν την διαδικασία, τι μένει από την σκέψη;», αναρωτιέται η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Ιλινόι.

Πηγή:

https://www.tovima.gr/2025/07/02/texnologia/texniti-noimosyni-pos-to-chatgpt-allazei-ton-tropo-skepsis-kai-grafis-ton-foititon/

Νοημοσύνη (μετά ή άνευ ευφυΐας)!