ΘΕΣΗ – ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ – ΑΠΟΔΕΙΞΗ – ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ – ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ (ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ) – ΣΥΝΟΧΗ – ΠΕΙΘΩ

Σπυρίδων Κ. Κούτρας

Εφαρμογή σε ένα αγαπημένο μου αριστοτεχνικά δομημένο κείμενο του Κορνήλιου Καστοριάδη.

 ΘΕΣΗ – ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ – ΑΠΟΔΕΙΞΗ – ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ – ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ (ΣΥΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ) – ΣΥΝΟΧΗ – ΠΕΙΘΩ

Κείμενο

Κορνήλιος Καστοριάδης, «Η Άνοδος της Ασημαντότητας» (Διασκευή)

Με δεδομένη την οικολογική κρίση, την ακραία ανισότητα της κατανομής των πόρων μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών, την αδυναμία να συνεχίσει το σύστημα τη σημερινή του πορεία, το απαιτούμενο είναι μια νέα δυναμική πραγματικότητα που η σημασία της δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτε άλλο στο παρελθόν. Αναφέρομαι σε μια πραγματικότητα που θα έβαζε στο κέντρο της ζωής του ανθρώπου σημασίες άλλες από την αύξηση της παραγωγής και της κατανάλωσης και στόχους ζωής διαφορετικούς, για τους οποίους οι άνθρωποι θα μπορούσαν να πουν πως αξίζουν τον κόπο.

Αυτό θα απαιτούσε, φυσικά, μια αναδιοργάνωση των κοινωνικών θεσμών, των εργασιακών, των οικονομικών, των πολιτικών και πολιτιστικών σχέσεων. Ένας τέτοιος προσανατολισμός, όμως, απέχει ανυπολόγιστα από τα όσα σκέπτονται και, ίσως, από τα όσα ποθούν οι άνθρωποι σήμερα. Αυτή είναι η μεγάλη δυσκολία που πρέπει να αντιμετωπίσουμε.

Θα έπρεπε, σκέπτομαι, να θέλουμε μια κοινωνία στην οποία οι οικονομικές αξίες θα έχουν παύσει να κατέχουν κεντρική θέση, όπου η οικονομία θα έχει ξαναμπεί στη θέση της, δηλαδή θα έχει γίνει ένα απλό μέσο του ανθρώπινου βίου και όχι ύστατος σκοπός, στην οποία, επομένως, θα έχουμε παραιτηθεί από την τρελή κούρσα προς μια συνεχώς αυξανόμενη κατανάλωση. Αυτό δεν είναι απλώς αναγκαίο, για να αποφύγουμε την τελεσίδικη καταστροφή του γήινου περιβάλλοντος. Είναι αναγκαίο κυρίως, για να βγούμε από την ψυχική και ηθική εξαθλίωση των σύγχρονων ανθρώπων.

Θα έπρεπε, ακόμα, από εδώ και εμπρός οι άνθρωποι (μιλάω για τις πλούσιες χώρες) να δεχτούν ένα αξιοπρεπές αλλά λιτό βιοτικό επίπεδο και να παραιτηθούν από την ιδέα ότι ο κεντρικός στόχος της ζωής τους είναι να αυξάνεται η κατανάλωσή τους κατά 2 με 3% το χρόνο. Για να το δεχτούν αυτό, θα έπρεπε κάτι άλλο να δίνει νόημα στη ζωή τους. Αυτό το άλλο είναι η ανάπτυξη των ανθρώπων αντί για την ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων.

Βέβαια, η ανάπτυξη των ανθρώπων αντί για την ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων θα απαιτούσε μιαν άλλη οργάνωση της εργασίας, η οποία θα έπρεπε να παύσει να είναι αγγαρεία και να γίνει πεδίο προβολής των ικανοτήτων του ανθρώπου· μιαν αληθινή δημοκρατία που θα συνεπαγόταν τη συμμετοχή όλων στη λήψη των αποφάσεων· μιαν άλλη οργάνωση παιδείας, ώστε να διαπλάθονται πολίτες ικανοί «να άρχουν και να άρχονται βάσει των νόμων» σύμφωνα με τη θαυμάσια έκφραση του Αριστοτέλη.

Εννοείται ότι όλα αυτά θέτουν τεράστια προβλήματα. Προβλήματα μεγάλης δυσκολίας που όμως, κατά τη γνώμη μου, μπορούν να λυθούν, με την προϋπόθεση ότι η πλειονότητα των ανθρώπων και των ικανοτήτων τους θα κινητοποιηθεί για τη δημιουργία λύσεων, αντί να προβληματίζεται για το πότε θα μπορέσει να αποκτήσει τρισδιάστατη τηλεόραση. Αυτά είναι τα καθήκοντα που έχουμε μπροστά μας και η τραγωδία της εποχής μας είναι ότι η ανθρωπότητα δεν νοιάζεται γι΄αυτά. Πόσον καιρό ακόμα η ανθρωπότητα θα κατατρύχεται από τις ματαιότητες και τις ψευδαισθήσεις που ονομάζουμε εμπορεύματα; Μια καταστροφή οποιουδήποτε είδους –οικολογική για παράδειγμα– θα προκαλέσει άραγε μια βίαιη αφύπνιση ή μήπως την εμφάνιση αυταρχικών ή ολοκληρωτικών καθεστώτων; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει σε τέτοιου είδους ερωτήματα.

Εκείνο, πάντως, που μπορούμε να πούμε, είναι ότι όλοι όσοι έχουν συνείδηση του σοβαρού χαρακτήρα των ζητημάτων πρέπει να προσπαθήσουν να μιλήσουν, να ασκήσουν κριτική σ’ αυτή την ξέφρενη πορεία προς την άβυσσο, να ξυπνήσουν τη συνείδηση των συμπολιτών τους.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

 

1. Ποια είναι η θέση που διατυπώνει ο συγγραφέας στην προλογική παράγραφο του κειμένου του; Στην ίδια παράγραφο, πώς την τεκμηριώνει (τρόπος και μέσα πειθούς) και με ποια συλλογιστική πορεία (παραγωγική ή επαγωγική) οδηγείται σε αυτή;

2. Ποια είναι η σκέψη (προϋπόθεση) που διατυπώνει ο συγγραφέας στην τρίτη (3η) παράγραφο του κειμένου του («Θα έπρεπε … ανθρώπων.»), για να ισχύσει η «νέα δυναμική πραγματικότητα» που προτείνει; Στην ίδια παράγραφο, να βρείτε δύο επιχειρήματα με τα οποία την αιτιολογεί. Ποιος κειμενικός δείκτης φανερώνει την ύπαρξη των επιχειρημάτων αυτών;

3. Ποια τροπικότητα επιλέγεται, κυρίως, από τον συγγραφέα στην τρίτη (3η) και στην τέταρτη (4η) παράγραφο του κειμένου («Θα έπρεπε … σκουπιδοπροϊόντων.»); Να γράψετε στο τετράδιό σας δύο (2) παραδείγματα. Πώς η επιλογή του αυτή σχετίζεται με την πρόθεσή του να πείσει;

4. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που απαιτούνται σύμφωνα με όσα αναφέρει ο συγγραφέας για την ανάπτυξη των ανθρώπων στην πέμπτη (5η) παράγραφο του κειμένου («Η ανάπτυξη … του Αριστοτέλη.»);

5. Στην πέμπτη (5η) παράγραφο του κειμένου («Η ανάπτυξη … του Αριστοτέλη.») να βρείτε ένα (1) παράδειγμα ονοματοποίησης και να εξηγήσετε τη λειτουργία του ως προς το νόημα και ως προς το ύφος του κειμένου.

6. Ποια είναι η πρόθεση του συγγραφέα στην πέμπτη (5η) παράγραφο του κειμένου του («Η ανάπτυξη … του Αριστοτέλη.») και πώς εξυπηρετεί την πρόθεσή του η αναφορά του στον Αριστοτέλη και στα λόγια του;

7. Ποια συναισθήματα προκαλεί στον αναγνώστη ο συγγραφέας στην έκτη (6η) παράγραφο του κειμένου του («Εννοείται … ερωτήματα.») και για ποιον σκοπό; Να βρείτε και να γράψετε στο τετράδιό σας δύο εκφραστικά μέσα-γλωσσικές επιλογές με τα οποία τα δημιουργεί.

8. Ποια νοηματική σχέση υπάρχει ανάμεσα στην τέταρτη (4η) και στην πέμπτη (5η) παράγραφο του κειμένου («Θα έπρεπε … του Αριστοτέλη.»); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

9. Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή της τρίτης (3ης) με την τέταρτη (4η) και της τέταρτης (4ης) με την πέμπτη (5η) παράγραφο του κειμένου («Θα έπρεπε … του Αριστοτέλη»);

10. «Η ανάπτυξη, βέβαια, των ανθρώπων αντί για την ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων θα απαιτούσε μιαν άλλη οργάνωση της εργασίας, η οποία θα έπρεπε να παύσει να είναι αγγαρεία και να γίνει πεδίο προβολής των ικανοτήτων του ανθρώπου».

Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την παραπάνω άποψη του συγγραφέα; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας σε μία παράγραφο 100 λέξεων περίπου.

 

 

 

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

 

1. Στον πρόλογο του κειμένου του ο συγγραφέας διατυπώνει τη θέση ότι στην εποχή μας απαιτείται μια νέα διαφορετική σε σύγκριση με το παρελθόν πραγματικότητα «το απαιτούμενο είναι μια νέα δυναμική πραγματικότητα». Στην πραγματικότητα αυτή, όπως διευκρινίζει, θα έχουν κεντρική θέση άλλες αξίες από αυτές που επικρατούν. Τεκμηριώνει τη θέση του με επίκληση στη λογική και χρησιμοποιεί ως μέσα πειθούς τεκμήρια και ειδικότερα γεγονότα που δείχνουν το μέγεθος των προβλημάτων και το αδιέξοδο, με τα οποία είναι αντιμέτωπος ο σύγχρονος κόσμος «Με δεδομένη … τη σημερινή του πορεία». Στην προκείμενη περίπτωση τα τεκμήρια αυτά είναι μέρος επαγωγικού συλλογισμού, καθώς από αυτά (μερικό) με επαγωγική συλλογιστική πορεία απορρέει λογικά ως συμπέρασμα η θέση του (γενικό).

2. Για να ισχύσει η νέα πραγματικότητα που προτείνει ο συγγραφέας, θεωρεί απαραίτητο να πάψει να είναι η οικονομία υπέρτατος σκοπός του ανθρώπου και να πάψουν να κατέχουν οι οικονομικές αξίες κεντρική θέση στη ζωή του «Θα έπρεπε, σκέπτομαι, … κατανάλωση». Δύο επιχειρήματα, με τα οποία την αιτιολογεί, είναι η αποφυγή της οριστικής καταστροφής του περιβάλλοντος «για να αποφύγουμε … περιβάλλοντος» και η έξοδος από την ψυχική και ηθική κατάπτωση των ανθρώπων «για να βγούμε … ανθρώπων». Ο κειμενικός δείκτης που φανερώνει την ύπαρξη των επιχειρημάτων αυτών είναι ο σύνδεσμος «για να», που επαναλαμβάνεται.

3. Επιλέγεται κυρίως η δεοντική τροπικότητα: «Είναι αναγκαίο κυρίως, για να βγούμε…», «θα έπρεπε κάτι άλλο να δίνει νόημα…». Με τη χρήση της δεοντικής τροπικότητας ο συγγραφέας εκφράζει την ανάγκη υιοθέτησης της νέας πραγματικότητας, όπου η οικονομία θα είναι μέσο, όχι σκοπός, και θα περιοριστεί η κατανάλωση, ως χρέος και κοινή ευθύνη, και μάλιστα στις περιπτώσεις όπου χρησιμοποιείται και α΄ πληθυντικό πρόσωπο. Έτσι, πείθει και ευαισθητοποιεί τον αναγνώστη για το ζήτημα αυτό.

4. Οι προϋποθέσεις που απαιτούνται, σύμφωνα με όσα αναφέρει ο συγγραφέας για την ανάπτυξη των ανθρώπων στην παράγραφο αυτή, είναι τρεις: άλλη οργάνωση της εργασίας, αληθινή δημοκρατία και άλλη οργάνωση παιδείας.

5. Ένα παράδειγμα ονοματοποίησης στην παράγραφο αυτή είναι: «οργάνωση της εργασίας». Με τη χρήση της συγκεκριμένης ονοματοποίησης ως προς το νόημα εκφράζεται η αιτιώδης σχέση, γιατί δηλαδή μια άλλη οργάνωση της εργασίας (αίτιο) θα οδηγήσει στην ανάπτυξη των ανθρώπων (αποτέλεσμα). Το νόημα αυτό εκφράζεται, με την ονοματοποίηση, σε ύφος πυκνό, ουδέτερο, απρόσωπο, αντικειμενικό, σύνθετο, επίσημο και πιο απαιτητικό για την κατανόησή του.

(Μπορεί, επίσης, να αναφερθεί και να εξηγηθεί σχετικά η λειτουργία μιας από τις παρακάτω ονοματοποιήσεις που υπάρχουν στην παράγραφο: «ανάπτυξη των ανθρώπων», «προβολής των ικανοτήτων», «συμμετοχή όλων» «λήψη των αποφάσεων» ή «οργάνωση παιδείας».)

6. Πρόθεση του συγγραφέα στην παράγραφο αυτή είναι να πληροφορήσει και να πείσει τον αναγνώστη γι’ αυτά που απαιτούνται για την ανάπτυξη των ανθρώπων. Ένα από αυτά είναι και «μια άλλη οργάνωση της παιδείας». Με την αναφορά του στον Αριστοτέλη και στα λόγια του γίνεται επίκληση στην αυθεντία του μεγάλου φιλοσόφου. Με την επίκληση αυτή εξυπηρετείται η πρόθεσή του, καθώς τεκμηριώνει την άποψή του για την ανάγκη να διαμορφώνει η παιδεία συνειδητούς και νομοταγείς πολίτες και ενισχύει την αξιοπιστία του. Επιπλέον με την αυτούσια αναφορά των λόγων του Αριστοτέλη διανθίζει τον λόγο του με τον τρόπο σκέψης και έκφρασης του φιλοσόφου και του προσδίδει υφολογική ποικιλία και πειστικότητα.

7. Στην παράγραφο αυτή ο συγγραφέας προκαλεί δυσάρεστα, κυρίως, συναισθήματα στον αναγνώστη. Με την περιγραφή της ζοφερής κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει ο άνθρωπος («τεράστια προβλήματα. Προβλήματα μεγάλης δυσκολίας») και της αδιαφορίας του για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει («δεν νοιάζεται γι’ αυτά»), υποβάλλει στον αναγνώστη συναισθήματα ανησυχίας, αγωνίας, άγχους, φόβου και ενοχής. Παρ’ όλα αυτά αφήνει να διαφανεί και ένας τόνος αισιοδοξίας, κάποια ελπίδα για την υπό προϋποθέσεις λύση τους («μπορούν να λυθούν»).

Ο συγγραφέας επιδιώκει να προβληματίσει τον αναγνώστη, να τον πείσει (επίκληση στο συναίσθημα [του δέκτη]), να τον ευαισθητοποιήσει και έμμεσα να τον παρακινήσει να παραιτηθεί από τις καταναλωτικές ψευδαισθήσεις, να αλλάξει στάση και να αναλάβει δράση για τη λύση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα.

Δύο εκφραστικά μέσα-γλωσσικές επιλογές με τα οποία δημιουργεί τα συναισθήματα αυτά είναι η επανάληψη της λέξης προβλήματα «τεράστια προβλήματα», «προβλήματα μεγάλης δυσκολίας» και οι ευθείες ερωτήσεις. Ειδικότερα, με την επανάληψη της λέξης «προβλήματα» και τους προσδιορισμούς τους «τεράστια» και «μεγάλης δυσκολίας» τονίζεται εμφατικά το μέγεθός τους και ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται και νιώθει τους κινδύνους από τους οποίους απειλείται. Με την ευθεία διμελή ερώτηση «Μια καταστροφή … ολοκληρωτικών καθεστώτων;» εκφράζονται με τρόπο διαζευκτικό/διλημματικό, άμεσο και παραστατικό οι πιθανές εξελίξεις που θα μπορούσε να προκαλέσει μια καταστροφή. Έτσι, αγγίζει συναισθηματικά τον αναγνώστη και τον προβληματίζει έντονα για την προσωπική του στάση και συμπεριφορά.

(Εναλλακτικά, μπορεί, επίσης να αναφερθούν, με νοηματική και υφολογική εξήγηση της λειτουργίας τους, η χρήση της λέξης «τραγωδία» με τη μεταφορική σημασία της, η χρήση συγκινησιακά φορτισμένων λέξεων «καταστροφή», «κατατρύχεται», οι αντιθέσεις και η ειρωνεία που εκφράζεται με αυτές «θα κινητοποιηθεί… αντί … να αποκτήσει τρισδιάστατη τηλεόραση», «τραγωδία … δεν νοιάζεται …».)

8. Η νοηματική σχέση ανάμεσα στην τέταρτη και στην πέμπτη παράγραφο του κειμένου είναι αντιθετική. Συγκεκριμένα, στην τέταρτη παράγραφο ο συγγραφέας αναφέρει ότι οι άνθρωποι των πλούσιων χωρών δεν πρέπει να στοχεύουν στη διαρκή αύξηση της κατανάλωσης, αλλά στην ανάπτυξή τους. Για την ανάπτυξή τους, όμως, αντίθετα με τις μέχρι τώρα επιδιώξεις των ανθρώπων, απαιτούνται, όπως επισημαίνει στην πέμπτη παράγραφο, μια άλλη οργάνωση της εργασίας, μια αληθινή δημοκρατία, μια άλλη οργάνωση παιδείας. Η διαρθρωτική λέξη «Βέβαια», στην αρχή της πέμπτης παραγράφου, θα πρέπει, μάλλον, να εννοηθεί με αντιθετική (όμως, ωστόσο) και όχι με βεβαιωτική σημασία.

9. Η συνοχή της τρίτης με την τέταρτη παράγραφο του κειμένου επιτυγχάνεται με την επανάληψη του ρήματος «Θα έπρεπε» στην αρχή των παραγράφων και με τη διαρθρωτική λέξη «ακόμα» που δηλώνει προσθήκη πληροφοριών. Η συνοχή της τέταρτης με την πέμπτη παράγραφο επιτυγχάνεται με τη διαρθρωτική λέξη «Βέβαια», που εδώ δηλώνει αντίθεση, και με την επανάληψη της φράσης «Η ανάπτυξη των ανθρώπων αντί για την ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων» (στο τέλος της τέταρτης και στην αρχή της πέμπτης παραγράφου).

10. Συμφωνώ με την άποψη του συγγραφέα, ότι η εργασία, εφόσον δεν εξαντλείται σε μια τυπική διεκπεραιωτική διαδικασία, γίνεται μέσο ανάπτυξης του ανθρώπου, ως ατόμου και ως συνόλου. Όσο η εργασία θα αποτελεί μέσο για την παραγωγή προϊόντων για να ικανοποιηθούν πλασματικές ανάγκες που δημιουργεί και προβάλλει η καταναλωτική κοινωνία, τόσο περισσότερο θα οδηγείται ο άνθρωπος στη σωματική και ψυχική καταπόνηση, στο άγχος και στην αλλοτρίωση. Αντίθετα, αν η εργασία αναδειχθεί σε μέσο με το οποίο ο άνθρωπος θα μπορεί να εκφράζει την καλαισθησία του, να εφαρμόζει τις ιδέες, τις γνώσεις και τις δεξιότητές του, να αναπτύσσει τη φαντασία, να ασκεί την κρίση του, να καινοτομεί, να πρωτοτυπεί, να δημιουργεί και να εκπληρώνει τα όνειρά του, τότε αυτή θα μετατραπεί σε πηγή από την οποία θα αντλεί ευχαρίστηση, δύναμη και αισιοδοξία και θα συμβάλλει στην ολοκλήρωσή του.

Σπυρίδων Κ.Κούτρας

https://peistikoslogos.blogspot.com/?m=1

Με 400 λέξεις

Ήρθε η ώρα να ρωτήσουμε κι εμείς τι γνωρίζει το chatgpt για εμάς...

Ήρθε η ώρα να ρωτήσουμε κι εμείς τι γνωρίζει το chatgpt για εμάς...
Το αποτέλεσμα;
Σοκαριστικό!!!😦🙈🙉🙊😃💖

ΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Πώς διαβάζουμε τους κλασικούς;

✍️Ο Κωνσταντίνος Τσαλακός αναλύει τους τρεις τρόπους με τους οποίους μπορούμε να συνομιλήσουμε με τα «μεγάλα» βιβλία του παρελθόντος, ιδιαίτερα στην εποχή του «θρυλούμενου τέλους της παγκοσμιοποίησης»

23.05.2025, 18:00

https://www.google.com/amp/s/www.tovima.gr/print/books-ideas/pos-diavazoumecrtous-klasikouscr/amp/

Στο ντοκιμαντέρ «A Library for the Word» o ιταλός σκηνοθέτης Νταβίντε Φεράριο προσφέρει στον θεατή μια μοναδική ξενάγηση στην προσωπική βιβλιοθήκη ενός από τους σημαντικότερους ευρωπαίους στοχαστές του 20ού αιώνα. Καθώς ο κινηματογραφικός φακός ακολουθεί για περίπου ένα λεπτό έναν φαλακρό άνδρα που κρατά στο χέρι του ένα βιβλίο να περπατά με ταχύ βήμα από ένα δωμάτιο στο άλλο, αποκαλύπτεται σιγά-σιγά ότι σχεδόν κάθε σπιθαμή των τοίχων του διαμερίσματος είναι, στην κυριολεξία, ασφυκτικά κατειλημμένη από βιβλία τοποθετημένα σε ράφια και βιβλιοθήκες.

Η προσωπική βιβλιοθήκη του θρυλικού σημειολόγου, φιλοσόφου και συγγραφέα Ουμπέρτο Εκο αποτελείτο από 50.000 βιβλία (για τους λάτρεις των στατιστικών, πάντως, ο σχεδιαστής μόδας Καρλ Λάγκερφελντ εξακολουθούσε να προηγείται με 300.000 τόμους στην προσωπική του βιβλιοθήκη). Ενα μεγάλο μέρος δε εξ αυτών ήταν συγγράμματα των λεγόμενων «κλασικών». Οταν συνήθιζαν να τον ρωτούν αν έχει διαβάσει όλα αυτά τα βιβλία απαντούσε ως εξής: «Είναι ανόητο να νομίζει κανείς ότι πρέπει να διαβάσει όλα τα βιβλία που αγοράζει. Είναι επίσης ανόητο να ασκεί κριτική σε εκείνους που αγοράζουν περισσότερα βιβλία από όσα θα μπορούσαν ποτέ να διαβάσουν. Είναι σαν να λες ότι πρέπει να χρησιμοποιήσεις όλα τα μαχαιροπίρουνα, τα ποτήρια, τα κατσαβίδια ή τα τρυπάνια που έχεις, πριν αγοράσεις καινούργια». Αντιθέτως, έλεγε ο Εκο, πρέπει να αντιμετωπίζουμε τα βιβλία διαφορετικά. Για παράδειγμα, ως φάρμακα: «Αντιλαμβανόμαστε ότι είναι καλό να έχουμε πολλά στο σπίτι, αντί για λίγα. Οταν θέλει κάποιος να αισθανθεί καλύτερα, πηγαίνει στο «συρτάρι με τα φάρμακα» και διαλέγει ένα βιβλίο. Οχι στην τύχη, αλλά το σωστό βιβλίο για εκείνη τη στιγμή».

Είναι αλήθεια ότι οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής και η απαιτητική καθημερινότητα μας στρέφουν συχνά προς άλλου είδους «φάρμακα», περισσότερο εύπεπτα και συνήθως ψηφιακά. Οταν δε καταφέρνουμε να βρούμε τον χρόνο για να διαβάσουμε κάτι σε βάθος, κατά γενική ομολογία προτιμάμε κάποια από τις τελευταίες κυκλοφορίες, παρά κάτι παλαιότερο. Γιατί άλλωστε να διαβάσει κανείς τους κλασικούς και όχι κείμενα που θα του επιτρέψουν να κατανοήσει καλύτερα όσα εξελίσσονται γύρω του εκείνη τη στιγμή; Η απάντηση μοιάζει προφανής. Ή μήπως όχι; Μπορεί άραγε ένα κλασικό έργο, που γράφτηκε σε μια εντελώς άλλη εποχή από τη δική μας, να έχει να μας πει περισσότερα πράγματα για την τωρινή κατάσταση από ό,τι ένα βιβλίο που γράφτηκε πρόσφατα; Μπορεί το κλασικό να είναι πιο επίκαιρο από το συγκαιρινό;

Για να απαντήσει κάποιος με βεβαιότητα στο ερώτημα θα πρέπει να περάσει μέσα από τις συμπληγάδες μιας από τις σημαντικότερες διαχρονικά μεθοδολογικές αντιπαραθέσεις στο πεδίο των ανθρωπιστικών σπουδών, που έχει ακριβώς να κάνει με το ζήτημα της ανάγνωσης: Πώς διαβάζουμε τα κείμενα του παρελθόντος;

Οι θιασώτες της λεγόμενης ιστορικιστικής σχολής, από τη μια μεριά, υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε απόπειρα προσέγγισης ενός κλασικού κειμένου θα καταστεί ατελέσφορη, χωρίς την ανασύσταση του διανοητικού πλαισίου της εποχής στην οποία γράφτηκε. Για να το πούμε απλά, δεν μπορούμε να κατανοήσουμε έργα σαν τον Αμλετ του Σαίξπηρ, λένε, χωρίς να γνωρίζουμε τα ζητήματα, σημαντικά ή επουσιώδη, που απασχολούσαν την Αγγλία του 16ου και του 17ου αιώνα, και στα οποία απαντά, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, έμμεσα ή άμεσα, το κείμενο. Οποιος, για παράδειγμα, δεν είναι εξοικειωμένος με την αγωνία και την αβεβαιότητα που προκαλούσε το ζήτημα της διαδοχής της Βασίλισσας Ελισάβετ της Αγγλίας, με το γεγονός ότι ο Σαίξπηρ και ο θίασός του υποστήριζαν ως διάδοχο του θρόνου τον Ιάκωβο, γιο της Βασίλισσας της Σκωτίας Μαρίας Στιούαρτ, αλλά κυρίως με τη «λεπτομέρεια» ότι τον Μάιο του 1566 η τελευταία παντρεύτηκε τον κόμη Μπόθβελ, ο οποίος μόλις τρεις μήνες πριν είχε δολοφονήσει βιαίως τον σύζυγό της και πατέρα του Ιάκωβου, δεν μπορεί να αντιληφθεί γιατί ο μεγάλος θεατρικός συγγραφέας αρνείται να λάβει μια ξεκάθαρη θέση στην πλοκή του έργου αναφορικά με το αν η μητέρα του Αμλετ ήταν ή όχι συμμέτοχος στον φόνο του πατέρα του.

Στον αντίποδα, συναντάμε τους οπαδούς μιας περισσότερο άχρονης προσέγγισης, οι οποίοι βάζουν σε δεύτερη μοίρα την ιστορική πλαισίωση και διαβάζουν τα ίδια κείμενα στη βάση της προτεσταντικής προελεύσεως ιδέας ότι ο αναγνώστης είναι «μόνος με τη Γραφή». Εξετάζουν, δηλαδή, τα κείμενα υπό το πρίσμα του κατά πόσο αυτά απαντούν πειστικά και επαρκώς σε μια σειρά από θεμελιώδη, αιώνια ερωτήματα που αφορούν διαχρονικά την ανθρώπινη συνθήκη, όπως το νόημα της ζωής ή το καλό πολίτευμα. Ετσι, για παράδειγμα, η Πολιτεία του Πλάτωνα ή τα Πολιτικά του Αριστοτέλη, παρότι γράφτηκαν σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες από τις δικές μας, μπορούν να μας παράσχουν συγκεκριμένες απαντήσεις, τη θεωρία του φιλοσόφου-βασιλέα ή τη θεωρία της μεσαίας τάξης ως ρυθμιστή του χρηστού πολιτεύματος, τις οποίες μπορούμε να μεταφέρουμε αυτόχρημα και άνευ επιφυλάξεως στις κοινωνίες και την πολιτική οργάνωση του σήμερα.

Αν στην πρώτη εναλλακτική τα κλασικά κείμενα είναι αδύνατο να μας μιλήσουν στο σήμερα, καθώς η χρονική διαφορά του τότε και του τώρα δεν μπορεί να διαμεσολαβηθεί με κανέναν τρόπο, στη δεύτερη εναλλακτική η χρονική διαφορά σχεδόν καταργείται, αφού η ανάγνωση και η ερμηνεία ενός κειμένου προϋποθέτει να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο αυτό να είναι φορέας μιας αιώνιας αλήθειας, την οποία μπορούμε να εφαρμόσουμε αυτούσια εδώ και τώρα.

Υπάρχει βεβαίως και μια τρίτη εναλλακτική, σαφώς πιο ενδιαφέρουσα, καθώς επιμένει στη δύναμη που έχει ένα έργο να προκαλεί αναζητήσεις, και όχι να προσφέρει έτοιμες απαντήσεις. Σύμφωνα με αυτήν, ένα κείμενο είναι πάντοτε τοποθετημένο χρονικά και τοπικά, φέρει πάντοτε το ίχνος της εποχής του, τα σημάδια των πρωταγωνιστών και των προβλημάτων που τη σφράγισαν. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, αυτό που το καθιστά κλασικό είναι ότι με κάποιον τρόπο καταφέρνει και υπερβαίνει την εποχή του, όχι διότι αποκαλύπτει αιώνιες αλήθειες, αλλά διότι δημιουργεί ένα σύμπαν ερωτημάτων που θρέφουν και ξαναθρέφουν τη σκέψη. Ο Μακιαβέλι, ο Μαρξ, ο Προυστ, ο Μάρκες ή ο Κάφκα εξακολουθούν να μας μιλούν σήμερα, υπό μια έννοια σαν να ήταν συγκαιρινοί μας, διότι τα έργα τους σηματοδοτούν «μια διερώτηση που επεκτείνεται πέρα από τα συμπεράσματα στα οποία φαίνεται να κατέληξαν», όπως λέει ο γάλλος φιλόσοφος Κλωντ Λεφόρ. Μέσα από τα έργα τους, αναδύονται προβληματισμοί και διανοητικές προκλήσεις, που οι εκάστοτε απαντήσεις που ίδιοι έδωσαν δεν μπορούν να επικαλύψουν ολοκληρωτικά.

Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι η πλειονότητα των λεγόμενων «κλασικών» έγραψε σε εποχές αβεβαιότητας και μεγάλων μεταβάσεων. Σε εποχές ανακατατάξεων, μετασχηματισμών και ανατροπών. Οταν το παλιό υποχωρούσε, αλλά το νέο ήταν ακόμη υπό διαμόρφωση, ενώ παράλληλα και αλληλοαποκλειόμενα σενάρια ήταν εξίσου ευλογοφανή. Υπό αυτή την έννοια, ένα μέρος του γόνιμου πνευματικού σκιρτήματος που μας προκαλούν έχει να κάνει και με αυτή την οικειότητα της αναμέτρησης με το άγνωστο και το αδάμαστο, που εμποτίζει τη γραφή τους.

Και η δική μας εποχή, η εποχή του «θρυλούμενου τέλους της παγκοσμιοποίησης», είναι άλλωστε αναμφίβολα μια εποχή βαθιάς και πολύπλευρης μετάβασης. Από τη γεωπολιτική και τη γεωοικονομία μέχρι την τεχνολογία, την κλιματική αλλαγή και την εργασία. Ο προβληματισμός γύρω από τη σημασία της ανάγνωσης των κλασικών θα μπορούσε εδώ να γεννήσει ένα αιχμηρό αλλά εξαιρετικά ενδιαφέρον ερώτημα: Δίπλα στο άγχος του συνεπαρμένου από τις εξελίξεις πολίτη – «Τι να διαβάσω για να καταλάβω τι συμβαίνει;» –, ο πονηρός αναγνώστης θα προσέθετε μια διαφορετική απορία: «Ποιος από τους συγγραφείς που δημοσιεύουν σήμερα διαθέτει τα απαραίτητα γνωρίσματα για να γίνει κλασικός;». Αν ζούσε ο Εκο, πιθανότατα θα απαντούσε με μια φράση σαν την ακόλουθη: «Ο χρόνος θα δείξει την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου».

Η εξωτερική πολιτική σε κρίσιμη καμπή

16.06.2025 ,  09:23

Κωνσταντίνα Ε. Μπότσιου

https://www.google.com/amp/s/www.tovima.gr/print/opinions/i-eksoteriki-politiki-se-krisimi-kampi/amp/

Η ελληνική εξωτερική πολιτική είναι εσωστρεφής. Ποντάρει περισσότερο στην επικοινωνία προς τα μέσα παρά στην ουσία, εμφανίζοντας μικρές επιτυχίες ως μεγάλες και μεγάλα προβλήματα ως μικρά. Οσο εξωραϊσμένα, όμως, και αν παρουσιάζονται κάποια οικονομικά ή πολιτικά στοιχεία, το ελληνικό κράτος φαίνεται αποδυναμωμένο.

Σαν φυσική συνέπεια, χάνει συμμάχους. Η παραδοσιακή στρατηγική της Ελλάδας να έχει ως βασική σύμμαχο την ισχυρότερη ναυτική δύναμη στην Ανατολική Μεσόγειο και μια μικρότερη αυτόνομη στην περιοχή της – Τουρκία, Γιουγκοσλαβία, αραβικά κράτη – αλλάζει.

Συνεχίζεται η συμμαχία με τις ΗΠΑ, αλλά η Ουάσιγκτον θεωρεί την Ελλάδα «δεδομένη» και δυσανασχετεί με την ελληνική εμπλοκή στην εσωτερική πόλωση Δημοκρατικών – Ρεπουμπλικανών. Η δυνητική σύμμαχος στην περιοχή, το Ισραήλ, δεν θεωρείται αυτόνομο, αλλά εξαρτημένο από την ίδια υπερδύναμη.

Στα Βαλκάνια κλείνουν πόρτες. Η Σερβία και το Μαυροβούνιο έχουν μειωμένη αξία, λόγω και της ελληνικής στάσης στο θέμα του Κοσόβου, ενώ με τη Βόρεια Μακεδονία οι σχέσεις παραμένουν τεταμένες λόγω της στασιμότητας της Συμφωνίας των Πρεσπών. Με την Αλβανία υπάρχουν παλαιά και νέα προβλήματα (π.χ. ΑΟΖ, μεταχείριση ελληνικής μειονότητας) με άγνωστη έκβαση όταν ενταχθεί στην ΕΕ.

Απομένει η Βουλγαρία, με την οποία οι διμερείς σχέσεις δεν ήταν ποτέ ένθερμες. Το τουρκικό μουσουλμανικό χαρτί καλύπτει συστηματικά τα κενά της ελληνικής επιρροής.

Στην Ανατολική Μεσόγειο, η σωστή πολιτική προσέγγισης του Ισραήλ έχει ψυχράνει τα αραβικά κράτη. Η Ελλάδα έχασε τη λειτουργία της «γέφυρας» ανάμεσα στη Δύση και στα αραβικά έθνη, που είτε συνομιλούν απευθείας με τις ΗΠΑ (π.χ. Αίγυπτος, Ιορδανία, Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ) είτε προσβλέπουν πια στην Τουρκία (Κατάρ, Παλαιστίνιοι κ.λπ.).

Η αντιπαλότητα Ισραήλ – Τουρκίας έχει επίσης όρια: η εν πολλοίς από την Τουρκία ελεγχόμενη Συρία αποτελεί «κλειδί» στην αραβο-ισραηλινή διαμάχη και δεν επιτρέπει εφησυχασμό.

H απώλεια συμμάχων είναι εμφανέστατη στα ελληνοτουρκικά. Ενώ η Ελλάδα αποδυναμώνεται, η Τουρκία ενδυναμώνεται. Υλοποιεί τη στρατηγική επιδίωξη να γίνει ηγεμονική περιφερειακή δύναμη, παρακαθήμενη, όπως κάποτε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, δίπλα στις μεγάλες χώρες τής – διακυβερνητικής πλέον – ΕΕ. Μεσιτεύει στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Από τις σχετικές διαπραγματεύσεις λείπει παντελώς η Ελλάδα, ενώ βάλλεται από τη Ρωσία και τη ρωσική Ορθοδοξία για τη μονομερή πολιτική της στο Ουκρανικό, όπως έδειξε πρόσφατα το αδιέξοδο της ελληνορθόδοξης Μονής στο Σινά.

Η Τουρκία είναι «πολύφερνη νύφη» στο εκκολαπτόμενο σύστημα ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας, ενώ ακυρώνεται η πολυετής ελληνική προσπάθεια για αμυντική θωράκιση της Κύπρου μέσω ΕΕ.

Η Τουρκία προσφέρει μοντέρνα εξοπλιστικά προγράμματα και στρατιωτική εμπειρία σε πλείστες χώρες Ασίας και Αφρικής.

Για να βοηθήσει τους Ευρωπαίους στο ζωτικό πεδίο της ασφάλειας – πολύ ζωτικότερο από την ευρωζώνη – παρακάμπτεται το βέτο Ελλάδας και Κύπρου, καθώς και το Ευρωκοινοβούλιο, αφού η πολιτική ασφάλειας βαπτίζεται τεχνηέντως «ευρωπαϊκός επανεξοπλισμός».

Εύλογα, τείνει να ματαιωθεί η ελληνική ευρωπαϊκή πολιτική της Μεταπολίτευσης, όπου η Ελλάδα εξισορροπούσε τη στρατιωτική ισχύ της Τουρκίας με την πολιτική και οικονομική δύναμη της ΕΚ/ΕΕ.

Αποδυναμώνεται, παράλληλα, το δόγμα του «εξ Ανατολών» κινδύνου, αφού η Τουρκία θα συμμετέχει εφεξής και στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Αποτελεί θέμα χρόνου η αναγνώριση εκ μέρους της ΕΕ «αμφισβητούμενων νερών» (contested waters) μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας.

Αλλωστε η Ελλάδα σιωπηρά τα αποδέχεται, ελπίζοντας ματαίως ότι θα διατηρήσει την ειρήνη και την εδαφική της ακεραιότητα.

Οι Ελληνες είναι έθνος γεωπολιτικό. Τους ταιριάζει μια αντίστοιχη γλώσσα στην εξωτερική πολιτική, κατανοητή και σεβαστή από τους ολοένα λιγότερους συμμάχους της χώρας.

Υπάρχει μικρό περιθώριο ανάταξης προτού δημιουργηθούν αρνητικά γεωπολιτικά τετελεσμένα, αυτή τη φορά χωρίς εμάς.

✅️Η κυρία Κωνσταντίνα Ε. Μπότσιου είναι καθηγήτρια Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστημίου Πειραιώς, γενική διευθύντρια Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων.

 

Το μικρό κορίτσι , Ναζίμ Χικμέτ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Ήταν το πρωί της 6ης Αυγούστου 1945 , 08:15 (02:15 ώρα Ελλάδος), όταν ένα αμερικανικό βομβαρδιστικό αεροπλάνο με το όνομα «Enola Gay» έριχνε στην Χιροσίμα της Ιαπωνίας, για πρώτη φορά στην Ιστορία, ατομική βόμβα ουρανίου. Άμεσα σκοτώθηκαν περίπου 70.000 άνθρωποι. Η «ακτίνα» καταστροφής της βόμβας ήταν περίπου 1,6 χιλιόμετρα από το επίκεντρο της έκρηξης καταστρέφοντας κυριολεκτικά την πόλη, όπου φούντωσαν πυρκαγιές. Οι αρχές των ΗΠΑ εκτιμούν ότι περίπου 12 τετραγωνικά χλμ καταστράφηκαν ολοσχερώς, τα εννέα δέκατα από τα σπίτια της Χιροσίμα έγιναν στάχτη και καταστράφηκε περίπου το 69% των οικοδομημάτων της πόλης. Στους επόμενους μήνες άλλοι περίπου 60.000 άνθρωποι απεβίωσαν από τραύματα ή από την έκθεση στη ραδιενέργεια. Στις 9 Αυγούστου 1945, στις 11:02 π.μ., στο Ναγκασάκι ρίφθηκε η δεύτερη πυρηνική βόμβα της Ιστορίας, βόμβα πλουτωνίου, που σκότωσε άμεσα περί τους 40.000 ανθρώπους. Σύμφωνα με στατιστικές, ο τελικός απολογισμός ήταν 73.884 νεκροί, 74.909 τραυματίες και 120.820 ασθενείς προσβληθέντες από τη ραδιενέργεια. Συνειδητοποιώντας αργότερα το μέγεθος της καταστροφής, ο συγκυβερνήτης του αμερικανικού βομβαρδιστικού Enola Gay, που έριξε τη βόμβα στη Χιροσίμα, έγραψε στο ημερολόγιό του: “Θεέ μου, τι κάναμε;” Το ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ, Kız Çocuğu (Το μικρό κορίτσι) είναι μια έκκληση για την ειρήνη από ένα επτάχρονο κοριτσάκι, δέκα χρόνια μετά το θάνατό του στη Χιροσίμα. Είναι ένα από τα πιο σημαντικά αντιπολεμικά τραγούδια και το έχουν ερμηνεύσει σπουδαίοι καλλιτέχνες και συγκροτήματα, όπως η Τζόαν Μπαέζ. Το ποίημα αυτό δεν είχε τυχαία τον τίτλο “Το μικρό κορίτσι”. Η κωδική ονομασία της ατομικής βόμβας που έριξαν οι ΗΠΑ στη Χιροσίμα ήταν “Μικρό Αγόρι”( ‘’little boy’’).

Το μικρό κορίτσι (Kız Çocuğu)

«Εγώ είμαι, εγώ είμαι που χτυπάω την πόρτα σας.

Εδώ ή αλλού, χτυπάω όλες τις πόρτες

ω, μην τρομάζετε καθόλου που είμαι αθώρητη

κανένας μια μικρή νεκρή δεν μπορεί να δει.

Εδώ και δέκα χρόνια εδώ καθόμουνα

στη Χιροσίμα ο θάνατος με βρήκε

κι είμαι παιδί, τα εφτά δεν τα καλόκλεισα,

μα τα νεκρά παιδιά δε μεγαλώνουν.

Πήραν πρώτα φωτιά οι μακριές πλεξούδες μου

μου καήκανε τα χέρια και τα μάτια

όλη-όλη μια φουχτίτσα στάχτη απόμεινα

την πήρε ο άνεμος κι αυτή σ’ ένα ουρανό συννεφιασμένο.

Ω, μη θαρρείτε πως ζητάω για μένα τίποτα,

κανείς εμένα δε μπορεί να με γλυκάνει

τι* το παιδί που σαν κομμάτι εφημερίδα κάηκε

δε μπορεί πια τις καραμέλες σας να φάει.

Εγώ είμαι που χτυπάω την πόρτα σας, ακούστε με,

φιλέψτε με μονάχα την υπογραφή σας

έτσι που τα παιδάκια πια να μη σκοτώνονται

και να μπορούν να τρώνε καραμέλες.»

(απόδοση ΓΙΑΝΝΗ ΡΙΤΣΟΥ)

*τι = ποιητική απόδοση του αιτιολογικού «γιατί».

Εκφώνηση:

👉 Στο ποίημα περιγράφεται η δυστυχία του πολέμου μέσα από τα λόγια ενός νεκρού μικρού κοριτσιού.Με αφορμή αυτήν την τραγική περιγραφή, να παρουσιάσετε τις επιπτώσεις των πολεμικών συγκρούσεων στα παιδιά σε ένα κείμενο 150-200 λέξεων. (μονάδες 15)

Ενδεικτική Απάντηση:

👉Στο ποίημα περιγράφονται τα δεινά του πολέμου, μέσα από τα μάτια ενός θύματος του πολέμου, που είναι ένα μικρό κοριτσάκι. Το νεκρό κορίτσι ζητά από τους ιθύνοντες να σταματήσουν τον πόλεμο, να μην σκοτώνονται αθώες ψυχές και ειδικά μικρά παιδιά. Γιατί τα παιδιά τραυματίζονται ανεπανόρθωτα από τις εμπόλεμες συγκρούσεις, με τραύματα τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά. Αισθάνονται ανασφάλεια, φόβο και ανησυχία για το μέλλον, το οποίο προδιαγράφεται αβέβαιο γι αυτά. Επίσης εξοικειώνονται με τη βία χάνοντας ην παιδική τους αθωότητα από πολύ μικρή ηλικία και οι ψυχές τους διακατέχονται από μίσος και επιθυμία εκδίκησης. Τέλος, δεν έχουν τη δυνατότητα να μορφωθούν και να μεγαλώσουν με τις αντίστοιχες παροχές που έχουν αλλά τα παιδιά που δεν ζουν εμπόλεμες καταστάσεις, καθώς πολλές φορές χάνουν και τους γονείς τους στον πόλεμο και ζουν τον γολγοθά της ορφάνιας.

Πηγές:

https://katsakioris.com/wp-content/uploads/2020/03/1%CE%BF-%CE%B8%CE%AD%CE%BC%CE%B1-%CE%93-%CE%BB%CF%85%CE%BA%CE%B5%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%88%CE%BA%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7.pdf

https://www.infokids.gr/to-mikro-koritsaki-to-poiima-tou-naz/

 Το βλέμμα στο παιδί και το μέλλον

Είναι προφανές ότι για να διασφαλιστεί η επιτυχία της Κοινωνικής και Συναισθηματικής Μάθησης είναι απαραίτητη η επένδυση στην εκπαίδευση των παιδαγωγών και εκπαιδευτικών, η πληροφορημένη συμμετοχή των γονέων και η χρήση αξιολογημένων προγραμμάτων.

06.06.2025

Γεώργιος Π. Χρούσος

Η ανθρωπότητα, και μαζί της και εμείς οι Ελληνες, βρισκόμαστε σε μια κοσμογονική καμπή στην εξέλιξή μας. Η ψηφιακή επανάσταση του Διαδικτύου και της τεχνητής νοημοσύνης έφθασε, δυστυχώς σε συνδυασμό με μια ραγδαία εξελισσόμενη κλιματική αλλαγή που περιπλέκει τα πράγματα περισσότερο.

Οι γενιές του Διαδικτύου (iGen) Ζ (γεννήσεις 1995-2012) και Αλφα (2013-2025) χαρακτηρίζονται αμφότερες από πτώση της γνωστικής και συναισθηματικής νοημοσύνης, η δεύτερη, μάλιστα, με παθολογικές εκδηλώσεις που προσομοιάζουν εκείνες των συνδρόμων της διάσπασης προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) και του φάσματος του αυτισμού (ΣΦΑ).

Ετσι, σε αντίθεση με τον προηγούμενο αιώνα όπου η γνωστική νοημοσύνη έβαινε αυξανόμενη (φαινόμενο Flynn), στον 21ο αιώνα φαίνεται να πέφτει απότομα, δημιουργώντας το φαινόμενο της «ψηφιακή άνοιας». Επιπλέον, η γενιά Ζ εμφανίζει αυξημένα αγχώδη και καταθλιπτικά συναισθήματα, ενώ στη γενιά Αλφα 20%-25% των παιδιών έχουν αναπτυξιακά προβλήματα. Μάλιστα, στη χώρα μας ένας στους 4 εφήβους πάσχει από κάποια ψυχική διαταραχή.

Τα παραπάνω αποτελούν μια σειρά δραματικών προκλήσεων για την κοινωνία μας και απαιτούν επείγουσα λήψη μέτρων. Η ευτυχία του ανθρώπου και η επιβίωση της ανθρωπότητας κινδυνεύουν. Είναι προφανές ότι οι νέες γενιές, που αφενός μεν είναι το μέλλον μας, αφετέρου δε είναι και οι πλέον ευάλωτες στις αλλαγές, πρέπει να γίνουν το επίκεντρο της προσοχής μας.

Εμείς οι ενήλικοι οφείλουμε να μορφωθούμε, να συμμορφωθούμε και να δράσουμε, με θέσπιση κοινωνικών μέτρων, λογικά και ενημερωμένα όρια στη χρήση των νέων τεχνολογιών και παρεμβάσεις για αντικατάσταση βλαπτικών συμπεριφορών με νέες, ευνοϊκές για την ανθρώπινη ατομική και κοινωνική υγεία και ευτυχία.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να επανέλθει το διά ζώσης και όχι μέσω οθονών παιχνίδι των παιδιών από τη γενιά Αλφα και στο εξής, να ενισχυθεί η ανάγνωση βιβλίων και να περιοριστεί η χρήση του Διαδικτύου, με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να είναι προσβάσιμα μόνο στους άνω των 16 ετών. Αποδεδειγμένα, η τακτική συμμετοχή παιδιών και εφήβων σε αθλητισμό (όχι πρωταθλητισμό) και ιδιαίτερα σε ομαδικά σπορ μπορεί να συνεισφέρει, ελαττώνοντας ή/και εξουδετερώνοντας πλήρως τα αγχώδη και καταθλιπτικά συναισθήματα της iGen.

Η γνωστική και η συναισθηματική ευφυΐα

Τόσο η γνωστική νοημοσύνη (δείκτης ευφυΐας IQ) όσο και η συναισθηματική νοημοσύνη (EQ) υπεισέρχονται στην εξίσωση της επιτυχίας στη ζωή,αντιπροσωπεύοντας δύο διαφορετικές διαστάσεις ανθρώπινων ικανοτήτων, με την καθεμία να συμβάλλει με διαφορετικό τρόπο σε σημαντικούς τομείς της ζωής: Το IQ αφορά την αναλυτική σκέψη, τη λογική, τη μνήμη και τις γνώσεις και το EQ τις συναισθηματικές και κοινωνικές ικανότητες, όπως ενσυναίσθηση, αυτογνωσία, συναισθηματική ρύθμιση και κοινωνικές δεξιότητες.

Σημειωτέον ότι και το IQ και το EQ έχουν ισχυρή γενετική συνιστώσα, ωστόσο μπορούν να επηρεαστούν από την εκπαίδευση και το περιβάλλον, ιδίως στην πρώιμη παιδική ηλικία (0-6 ετών). Είναι γνωστό ότι το IQ από μόνο του δεν εγγυάται μια επιτυχημένη καριέρα. Οι σύγχρονοι χώροι εργασίας, ανεξαρτήτως κλάδου, είναι εγγενώς κοινωνικά περιβάλλοντα που απαιτούν επικοινωνία, συνεργασία και προσαρμοστικότητα – τομείς όπου η συναισθηματική νοημοσύνη έρχεται στο προσκήνιο ως καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη της σταδιοδρομίας.

Εκ των πραγμάτων φαίνεται πως κάτι σημαντικό λείπει από την εκπαίδευση των παιδιών και των νέων, όπως συντελείται σήμερα, έχοντας ως επίκεντρο την απόκτηση γνώσεων και τη συσσώρευση διπλωμάτων. Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες της εκπαίδευσης και της υγείας χαρακτηρίζουν ως «κομμάτι που λείπει» τα προσχολικά και σχολικά προγράμματα που στοχεύουν στην ανάπτυξη συναισθηματικής νοημοσύνης, τα ονομαζόμενα προγράμματα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Μάθησης (ΚΣΜ).

Αυτή είναι μια εκπαιδευτική διαδικασία μέσα από την οποία τα άτομα – παιδιά και ενήλικοι – αναπτύσσουν τις απαραίτητες γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις για να κατανοούν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, να θέτουν και να επιτυγχάνουν θετικούς στόχους, να δείχνουν ενσυναίσθηση προς τους άλλους, να δημιουργούν και να διατηρούν υγιείς ανθρώπινες σχέσεις και να λαμβάνουν υπεύθυνες και θετικές αποφάσεις.

Η ΚΣΜ περιλαμβάνει πέντε βασικές κατηγορίες δεξιοτήτων: αυτογνωσία, αυτοδιαχείριση, κοινωνική επίγνωση, δεξιότητες σχέσεων και υπεύθυνη λήψη αποφάσεων. Πολυάριθμες έρευνες και μετα-αναλυτικές μελέτες αποδεικνύουν σταθερά ότι η ΚΣΜ βελτιώνει τις σχολικές επιδόσεις, μειώνει τα προβλήματα συμπεριφοράς και ενισχύει την ανθεκτικότητα, την προσαρμοστικότητα και την ψυχική υγεία.

Επιπλέον, βοηθά τους μαθητές να καλλιεργήσουν το αίσθημα του ανήκειν και της συναισθηματικής ασφάλειας, που είναι απαραίτητα για ένα θετικό μαθησιακό περιβάλλον. Σχολεία που δίνουν προτεραιότητα στην ΚΣΜ δημιουργούν υποστηρικτικές κοινότητες, όπου οι μαθητές αισθάνονται ότι τους ακούν, τους εκτιμούν και τους κατανοούν. Αυτό, με τη σειρά του, μειώνει τον εκφοβισμό, ενισχύει τη συνεργασία και ενδυναμώνει τη συμμετοχή στην τάξη.

Τα οφέλη της ΚΣΜ εκτείνονται, όμως, πολύ πέρα από τα προσχολικά και σχολικά χρόνια. Για τον εργασιακό χώρο, όπου οι εργοδότες αναζητούν ολοένα και περισσότερο άτομα που μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικά, να διαχειρίζονται συγκρούσεις και να επιδεικνύουν ηγετικές ικανότητες, η ΚΣΜ παρέχει την κατάλληλη κατάρτιση. Επιπλέον, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της πολιτικής συμμετοχής και της κοινωνικής υπευθυνότητας. Ατομα με ισχυρές κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες είναι πιο πιθανό να συμμετέχουν ενεργά στις κοινότητές τους, να υπερασπίζονται την κοινωνική δικαιοσύνη και να συνεισφέρουν θετικά στην κοινωνία.

Παρά τα αποδεδειγμένα οφέλη της ΚΣΜ, όμως, η εφαρμογή της αντιμετωπίζει προκλήσεις. Ελλιπής σχεδιασμός από πλευράς φορέων, περιορισμένοι πόροι, έλλειψη κατάρτισης των εκπαιδευτικών και αντίσταση σε μη παραδοσιακές μεθόδους μάθησης εμποδίζουν την κατάλληλη ενσωμάτωσή της στα προγράμματα σπουδών, που πρέπει να ξεκινούν από τη γονεϊκότητα και τα προσχολικά χρόνια.

Είναι προφανές ότι για να διασφαλιστεί η επιτυχία της ΚΣΜ είναι απαραίτητη η επένδυση στην εκπαίδευση των παιδαγωγών και εκπαιδευτικών, η πληροφορημένη συμμετοχή των γονέων και η χρήση αξιολογημένων προγραμμάτων. Η ΚΣΜ δεν είναι απλώς ένα συμπληρωματικό εκπαιδευτικό εργαλείο· είναι θεμελιώδες στοιχείο μιας ολοκληρωμένης εκπαίδευσης. Καθώς η κοινωνία αντιμετωπίζει ζητήματα ψυχικής υγείας, κοινωνικού διχασμού και προσαρμοστικότητας στην ανάπτυξη του ατόμου και στην εργασία, η ΚΣΜ προσφέρει έναν δρόμο προς ένα πιο συμπονετικό, ανθεκτικό και συνεκτικό μέλλον.

Ο κύριος Γεώργιος Π. Χρούσος είναι ακαδημαϊκός – ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας, διευθυντής στο ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας, Παιδιού και Ιατρικής Ακριβείας, επικεφαλής Εδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής και πρόεδρος στο Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur.

Πανελλαδικές εξετάσεις - Αρχαία Ελληνικά Προσανατολισμού - 2/6/2025 - Τα θέματα!

 ➡️ Φέτος τα θέματα των πανελλαδικών εξετάσεων (μέχρι στιγμής σε Νέα και Αρχαία Ελληνικά ) ήταν τα πιο έξυπνα ever!!!🤓🤓🤓

Υπέροχα θέματα για ΣΩΣΤΑ προετοιμασμένους μαθητές! 🤩🤩🤩

Προσωπικά, θα ήθελα να συγχαρώ τους θεματοθέτες για τις επιλογές τους! Ευχάριστη η έκπληξη και σήμερα! Εξαιρετικά τα θέματα!! Ανεβασμένα λίγο στη μετάφραση του αδίδακτου κειμένου, αν και Ξενοφώντας, αλλά το νόημα του κειμένου εύκολα αναγνωρίσιμο! 👏👏👏

Επίσης η άσκηση Β3 θα αναδείξει τους πιο έξυπνους μαθητές!

Συνεχίζουμε δυναμικά με τα υπόλοιπα 2 μαθήματά μας (Λατινικά και Ιστορία)!

Καλή επιτυχία να έχουν όλα τα παιδιά!!!❤️❤️❤️

Φτάνουμε στο φινάλε...

Υπομονή λίγο ακόμα!🫂🫂🫂

#πανελλαδικές_2025

#Αρχαία_Ελληνικά